NATO Ankara sammitiniň jarnamasy yglan edildi: Ukraina uly goldaw we täze goranyş kararlary

Ankarada ýygnanan Demirgazyk Atlantik Bileleşigine (NATO) agza ýurtlaryň döwlet we hökümet baştutanlary, neşir eden taryhy beýany bilen köpçülikleýin goranmak ýörelgesine üýtgewsiz ygrarlydyklaryny ýene bir gezek dünýä mälim etdiler. Sammitde global howpsuzlyk arhitekturasyny emele getirjek möhüm kararlar kabul edilse-de, soýuzyň agzybirlik we raýdaşlyk habary öňe çykdy.

Kollektiwleýin goraga we Russiýanyň howpuna garşy taryhy maýa goýumlaryna ünsi

Ankara sammitiniň jarnamasynda Waşington şertnamasynyň esasyny düzýän 5-nji madda güýçli salgylanyldy. Jarnamada "Bir ýaranyna hüjüm ähli ýaranlara hüjüm hasaplanýar" ýörelgesi goýy harplar bilen tassyklandy. Takmynan bir milliard adamyň parahatçylygyny, howpsuzlygyny we gülläp ösmegini kepillendirýän bu ýörelgä goşmaça, Russiýanyň Euroewro-Atlantik sebitinde uzak möhletleýin howplary we dowam edýän terrorçylyk howpy barada giňişleýin ara alnyp maslahatlaşyldy.

Goranyş býudjetlerinde taryhy ösüşleriň edilendigi aýdylýan jarnamada Europeanewropaly ýaranlaryň we Kanadanyň 2025-nji ýyldaky goranyş maýa goýumlaryny 139 milliard dollardan gowrak artdyrmak arkaly Gaaga borçnamalaryny ýerine ýetirendigi aýdyldy. Sammitiň çäginde 50 milliard dollardan gowrak täze goranyş satyn alyş şertnamalarynyň yglan edilendigi we goranyş pudagy bilen innowasiýa gönükdirilen hyzmatdaşlygyň çaltlaşdyryljakdygy bellenildi.

Tehnologiki kesgitleme we 'Güýçli Europeewropanyň' maksady

Bileleşigiň gelejek üçin strategiki gözýetiminde "has güýçli NATO-nyň içinde has güýçli Europeewropa" göz öňüne getirildi. Bu kontekstde, Europeanewropaly ýaranlaryň we Kanadanyň goranyş ýüküni ABŞ bilen paýlaşmakda has işjeň jogapkärçiligi öz üstüne alandyklary nygtaldy. NATO-nyň öňüni alyş kuwwatynyň ýadro, adaty we raketa goranyş ulgamlary, kosmos we kiber goranyş serişdeleri bilen güýçlendirilendigi mälim edildi.

Tehnologiki artykmaçlygy saklamak üçin çuňňur takyk zarba urmak mümkinçiliklerine, pilotsyz ulgamlara, emeli intellekt integrasiýasyna we transatlantik söweş buludyny döretmäge tarap ädimleriň ýokarlandyryljakdygy habar berildi.

Ukraina 70 milliard ýewrodan ybarat ägirt uly paket we Hormuz bogazyny Eýrana çagyrmak

Ankara sammitiniň iň anyk netijelerinden biri Ukraina beren borçnamalarydy. Bileleşigiň agzalary Ukrainanyň territorial bitewiligini we özygtyýarlylygyny goramak kararyna gelendiklerini gaýtalasalar-da, 2026-njy ýylda 70 milliard ýewro barabar harby enjam, okuw we kömek bukjasyna ygrarly boldular. Bu goldawyň iň bolmanda 2027-nji ýylda şol bir derejede dowam etjekdigi kepillendirilýär.

Global howpsuzlyk meselesinde Eýranyň ýadro ýaragynyň alynmagynyň öňüni almalydygy ýene-de bir gezek gaýtalandy we Tähran administrasiýasy Hormuz bogazynda nawigasiýa azatlygyna doly hormat goýulmaga çagyryldy. Jarnamanyň jemleýji bölüminde soýuzdaş liderler Türkiýe üstünlikli ýerleşdiriş we gurama üçin minnetdarlyk bildirdiler.