NATO-nyň Baş sekretary Rutte tarapyndan taryhy Grenlandiýa baradaky beýannama: Demirgazyk atlantik bileleşigi has güýçlendi

NATO-nyň Baş sekretary Mark Rutte ABŞ-nyň Daniýa we Grenlandiýa bilen gol çeken täze howpsuzlyk şertnamasynyň bileleşigiň goranmak galkanyny we Arktikada barlygyny çynlakaý güýçlendirjekdigini aýtdy. Rutte global howpsuzlyk deňagramlylygy üçin möhüm ähmiýete eýe bolan bu şertnamanyň NATO-nyň geljekde öňüni alyş strategiýalarynda möhüm öwrülişik nokadydygyny aýtdy.

"ABŞ ýeke özi howpsuzlyk üpjün edip bilmez"

ABŞ-nyň goranyş strategiýasyndaky NATO-nyň möhüm ornuna ünsi çeken Rutte, Waşingtonyň öz howpsuzlygyny kepillendirmegi üçin Europeewropanyň, Atlantikanyň we Arktikanyň sebitleriniň doly howpsuz bolmalydygyny aýtdy. Baş sekretar bu prosesi birtaraplaýyn usulda amala aşyrmagyň netijesiz boljakdygyny öňe sürüp, soýuzdaş ýurtlaryň umumy goranyş we howpsuzlyk mehanizmlerine goşýan goşandynyň aýrylmazdygyny ýatlatdy.

Şu nukdaýnazardan, Rutte Europeewropadaky we Kanadadaky ýaranlaryň goranyş çykdajylaryny ep-esli ýokarlandyrandyklaryna ünsi çekdi we bu ýurtlaryň býudjetlerine goşmaça 250 milliard dollardan gowrak goşmaça serişde goşandygyny mälim etdi. Rutte bu artdyrylan býudjetleriň çalt anyk harby kuwwata we iş güýjüne öwrülmeginiň möhümdigini aýtdy.

NATO-dan Goranmak pudagynda önümçilik we üpjünçilik mobilizasiýasy

Rutte goranyş pudagynda global islegiň häzirki önümçilik kuwwatyny kynlaşdyrýandygyny boýun aldy; Tejribeli harby işgärlere, häzirki zaman harby gämilerine, tanklara, ok-därilere we pilotsyz howa ulaglaryna zerurlygyň günsaýyn artýandygyny mälim etdi. Atlantikanyň iki tarapyndaky goranyş senagatynyň önümçiliginiň häzirki talaplary kanagatlandyrmak üçin ýeterlik däldigini görkezdi.

Bu päsgelçiligi ýeňip geçmek üçin NATO-nyň senagat guramalary bilen has ýakyndan hyzmatdaşlyk edýändigini düşündirip, Baş sekretar önümçiligiň mukdaryny ýokarlandyrmak we üpjünçilik proseslerini çaltlaşdyrmak üçin täze mehanizmleriň üstünde işleýändiklerini aýtdy. Şeýle hem, Europeanewropaly ýaranlaryň ABŞ-dan satyn alan harby enjamlarynyň Ukraina üznüksiz goldaw bermeginde möhüm rol oýnandygyny aýtdy. Ukrainanyň howpsuzlygynyň, NATO-nyň ähli ýaranlarynyň howpsuzlygy bilen gönüden-göni baglanyşyklydygyny aýtdy.

NATO-nyň Arktikada güýçlenmegi: Grenlandiýa şertnamasy

Grenlandiýa bilen howpsuzlyk şertnamasynyň Europeanewropa jemgyýetçiligi we bileleşigiň içinde nähili seslenendigi baradaky soraga jogap beren Rutte, soňky alty aýda gaty kyn we ýiti gepleşikleriň geçirilendigini aýtdy. Şeýle-de bolsa, bu kyn çekişmelerden soň gazanylan netijäniň diýseň oňyn bolandygyny aýtdy.

Ylalaşygyň gönüden-göni "NATO-ny güýçlendirendigini" mälim eden Rutte, bu ädimiň soýuzdaşlar we has güýçli bileleşik gurluşy bilen bilelikde Arktika sebtini goramak kararyna iň anyk görkezijidigini aýtdy.