NATO-nyň ştab-kwartirasynda ýüze çykýan krizis: Ispaniýaly ofiseriň we Russiýada doglan Aşyksynyň garşysyna içalyçylyk derňewi

NATO-nyň soýuzdaş deňiz serkerdeliginiň (Markom) Angliýadaky ştab-kwartirasy soňky döwürde bolup geçen iň adatdan daşary howpsuzlyk derňewleriniň biridi. Ştab-kwartirada işleýän ispan deňiz işgäri, meşhur tanyşlyk programmasy Tinder arkaly tanyşan rus asly Janina Waýt bilen gatnaşyk gurup başlady. Bu jebislik tiz wagtdan harby bileleşigiň içinde çynlakaý howpsuzlyk aladalaryny döretdi. Derňewlerden soň ispan ofiseri strategiki taýdan möhüm desgalara girmeginiň öňüni aldy we borjy doly ýatyryldy.

Strategiki ştab-kwartiradan başlaýan maslahat beriji gatnaşyklar we howpsuzlyk duýduryşy

The Telegraph tarapyndan berlen maglumata görä, bu waka Angliýanyň Northwood sebitinde ýerleşýän Markomyň merkezinde bolup, rus suwasty gämilerine we harby gämilerine, şeýle hem Moskwanyň "kölegeli flotunyň" bir bölegi hökmünde ulanylýan nebit tankerlerine gözegçilik edýär. Ispan ofiseri 2024-nji ýylyň soňky aýlarynda Janina Waýt bilen ýakyn gatnaşyk gurupdy. Sowet Soýuzy döwründe Russiýada doglan we ýaş wagtynda Angliýa göçüp gelen 49 ýaşly Ak, Angliýanyň we Polşanyň goşa raýatlygy bardy.

soonr-aýal gysga wagtyň içinde bir öýde ýaşap başladylar we gatnaşyklaryny harby çäklerde geçirdiler. 2024-nji ýylyň dekabrynda Waýt ispan ofiseri bilen Northwood şäherinde geçirilen resmi harby çärä gatnaşdy. Bu ýagdaý harby aňtaw we howpsuzlyk bölümleriniň ünsüni özüne çekdi we ikisine garşy giňişleýin derňewiň başlanmagyna sebäp boldy.

Derňew prosesi we Ispaniýaly ofiseriň işden aýrylmagy

2025-nji ýylyň birinji ýarymynda NATO we Ispaniýanyň howpsuzlyk edaralary utgaşdyrylan derňew geçirdi. Derňewiň çäginde Ispaniýanyň häkimiýetleri ilki bilen ofiseriň milli howpsuzlyk ygtyýarnamasyny togtatdy. Soňra, Northwood bazasynyň serkerdesi ofiseriň 2025-nji ýylyň 19-njy iýunynda beren ygtyýarnamasyny ýatyrdy we desgalara girişini düýbünden bes etdi. 2025-nji ýylyň iýulynda Markomyň içindäki ofiseriň borjy bütinleý ýatyryldy we öz ýurdy Ispaniýa iberildi.

Bu amal harby işgärleriň şahsy gatnaşyklarynyň strategiki howpsuzlyga edýän täsirini ýene bir gezek sorag astyna aldy. Şeýle-de bolsa, gözleglerde Janina Waýtyň Russiýanyň adyndan içalyçylyk edýändigi barada anyk subutnama tapylmady.

"Men rus içalysy däl" Goranmak we hukuk göreşi

özüne bildirilýän aýyplamalary düýbünden inkär eden Janina Waýt, özüni "negatiw howpsuzlyk töwekgelçiligi" diýip kesgitlemegine garşy çykyp, Iňlis Goranmak ministrligine garşy kanuny söweş başlady. Rus gelip çykyşy sebäpli kemsidilendigini öňe süren Waýt, "Rus içaly däldigimi hökman bilýärin" diýdi we hiç haçan tussag etmek karary berilmändigini aýtdy.

Beýleki tarapdan, Ak geçen aý Russiýanyň Sankt-Peterburg şäherinde oýnady. Sankt-Peterburgda kakasynyň ýanyna barýarka, Russiýanyň Federal Howpsuzlyk Gullugynyň (FSB) resmi adamdygyny aýdýan adam tarapyndan iki sagatlap sorag edilendigini boýun aldy. Sorag wagtynda özüne öňki gyz dostunyň harby borçlary we gatnaşyklary barada soraglar berlendigini aýtdy.

Harby baş edara we dymmak synanyşygy

Derňewden soň suwlar köşeşmedi. 2025-nji ýylyň awgust aýynda ispan ofiseri we Waýt Northwood bazasyna gaýtadan girmäge synanyşdylar, ýöne howpsuzlyk işgärleri tarapyndan petiklendi. Wakanyň bolan ýerine polisiýa çagyrylsa-da, tussag edilmedi. Ispan ofiseri bu prosesiň karýerasyna we maşgalasyna düzedip bolmajak zyýan ýetirendigini, sosial we hünär taýdan düýbünden aýrylandygyny aýtdy.

NATO Markomyň metbugat sekretary bu mesele barada beýanat berip, işgärler meselesi barada teswir bermejekdiklerini, ýöne gizlin maglumatlary aýgytly goramagy dowam etdirjekdiklerini aýtdy. Iňlis Goranmak ministrligi dowam edýän kazyýet işi sebäpli dymmagy saýlady.