Netanýahunyň hapa Damask meýilnamasy aýan edildi: Ankaradan Türkiýäniň Siriýa teklibine gödek jogap

27-nji oktýabrda Ysraýylda geçiriljek möhüm saýlawlardan öň jemgyýetçilik goldawyny çalt ýitirýän premýer-ministr Benýamin Netanýahu syýasy geljegini halas etmek üçin howply ädim taýynlaýar. Saýlawlardaky erişiň öňüni alyp bilmän, Netanýahunyň ýolbaşçylygyndaky hökümet saýlaw gutusynda ýeňiş gazanmak üçin Siriýanyň merkezi Damaska ​​ünsi jemledi. Ysraýylyň premýer-ministriniň iň uly maksady Damasky basyp almak we "Damaskyň ýeňijisi" diýen at bilen saýlawçylaryň öňünde çykyş etmek.

Şeýle-de bolsa, Netanýahunyň bu howply meýilnamasy Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň Siriýanyň prezidenti bilen duşuşmak üçin Damaska ​​resmi sapar etmek karary bilen düýpli bozuldy. Damaska sapary üçin diplomatik we maddy-enjamlaýyn taýýarlyk Ankarada dowam etdirilýärkä, Daşary işler ministri Hakan Fidan ýakynda Siriýa gitdi we Ysraýylyň bolup biläýjek päsgelçilik synanyşyklarynyň öňüni almak üçin möhüm aragatnaşyklar gurady.

Ankaranyň Damask diplomatiýasy we täzelenen howpsuzlyk teswirnamasy

Daşary işler ministri Hakan Fidanyň Siriýa eden sapary wagtynda iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň geljegi ara alnyp maslahatlaşyldy we bar bolan howpsuzlyk teswirnamasy günüň şertlerine laýyklykda täzelendi. Prezident Erdoganyň Damaska eden saparynyň Ysraýyl saýlawlaryndan öň alyp barýan syýasy meýilnamalaryna iň uly zarba boljakdygyna göz ýetiren Netanýahu, işgärleri bilen gyssagly ýygnak geçirdi we "Damaskyň basyp alynmagy" ssenarilerini ara alyp maslahatlaşdy.

Bu meýilnama laýyklykda diplomatik kanallary hem öňe süren Netanýahu, araçy ýurt arkaly Türkiýä aşa skandal teklip hödürledi. Alnan maglumatlara görä, Tel Awiw administrasiýasy resmi taýdan Ankara "Siriýanyň topraklaryny bölmek" teklip etdi. Bu hapa teklip Siriýanyň territoriýasyny harby täsir sebitlerine bölmegi göz öňünde tutýardy.

Kartada hapa söwda: "Siriýany böleliň" teklibi

Ysraýylyň üçünji bir ýurduň üsti bilen Türkiýä iberen karta esasly teklibinde; Cisr al-Şugur, Sahlel Gap we Hama oky bilen serhetleşýän sebitiň türk harby işjeňliginiň bir ugry bolmalydygy öňe sürüldi. Munuň öwezine Homs, Kuneýtra, Tartus, Damask we Daraa liniýasynyň Ysraýylyň harby gözegçiliginde galmagy talap edildi. Netanýahu administrasiýasy, eger Türkiýe bu meýilnamany tassyklasa, Halap, Hama, Hasaka, Deýr ez-Zor we Rakka sebitlerinde geçiriljek türk harby çärelerine hiç hili päsgel bermejekdigini kepillendirdi.

Beýleki tarapdan, Ysraýyl Türkiýeden Golan sebitinden Suwaýda çenli açyljak harby koridor barada dymmagyny we sebitde dörediljek howa galkan ulgamlaryna hiç hili päsgel bermezligi haýyş etdi. Şeýle-de bolsa, Ankara Siriýanyň territorial bitewiligini äsgermezlik edýän we ýüňi Ysraýylyň üstünden çekýän bu howply teklibi we söwda şertlerini derrew we berk ret etdi.

Emeli gozgalaňlar we hünär taýýarlygynyň harby tarapy

Türkiýeden garaşýan jogabyny alman, Netanýahu bu gezek Siriýada emeli bulam-bujarlyk döredip, harby goşulyşmagyny halkara derejesinde kanunlaşdyrmaga synanyşdy. Erdoganyň diplomatik hereketlerine zyýan ýetirmek isleýän Ysraýyl premýer-ministriniň, Druze ilatynyň gür ýaşaýan ýeri bolan Suweýda we Damask-Jaramana sebitlerinde köpçülikleýin gozgalaň turuzmagy meýilleşdirýändigi mälim edildi. Mundan başga-da, basyp alnan Cebel al-Şeýhiň üsti bilen täze prowokasiýalary guramak stoluň üstündäki wariantlaryň arasynda.

Ysraýylyň metbugatyna ýaýradylan harby meýilnamalara görä, Mossadyň we Şinbetiň gözegçiligindäki habar beriş serişdeleri goşunyň içinde Damaska garşy harby operasiýa islegi bar diýen düşünjäni ýaýradýarlar. Ganhor harby strategiýa hökmünde tanalýan "Zehin doktrinasy" çäginde; Maksat Dera, Kuneýtra we Damask sebitlerini howa we gury ýerden bombalamak, soňra bolsa ýer basyp alyşlaryny Damaskyň merkezine çenli giňeltmek.

Bu kontekstde, sebitde ýerleşýän 210-njy bölüme goşmaça; 146-njy, 36-njy we 91-nji bölümleriň harby elementleriniň hem Siriýa serhedine geçirilmegi meýilleşdirilýär. Häzirki wagtda Siriýanyň çäginde 12 harby bazasy bolan Ysraýyl bu agressiw hereketler bilen bazalaryň sanyny 40-a ýetirmegi we Siriýanyň çäginiň 15-20 göterimini resmi taýdan goşmagy maksat edinýär. Şeýle-de bolsa, Ankara bu çozuş we weýrançylyk meýilnamalaryna garşy iň uly diplomatik we harby päsgelçilik hökmünde tutanýerli durmagyny dowam etdirýär.