Ortaýer deňzinde taryhy ädim: Türkiye bilen TRNC arasynda äpet tebigy gaz turbageçirijisi gurulýar

Türkiýe respublikasy bilen Demirgazyk Kipr Türkiýe Respublikasynyň (TRNC) arasynda energiýa pudagynda taryhy öwrülişik boldy. Ortaýer deňziniň çuňlugyndan geçjek we HHR-e üznüksiz we ygtybarly energiýa berjek tebigy gaz turbageçirijisi taslamasy üçin resmi ädimler ädildi. Iki ýurduň arasynda Demirgazyk Kipr Türkiýe Respublikasyna tebigy gaz üpjünçiligi baradaky özara düşünişmek Memorandumy bilen adanyň energiýa ýüzüni düýpgöter üýtgetjek ägirt uly infrastruktura işleri başlandy.

Mejlisiň başlygy Ziýa Öztürkler tarapyndan gurnalan TRNC respublikan mejlisinde gol çekişlik dabarasy; Türkiýe Respublikasynyň Wise-prezidenti Cevdet ılmylmaz, TRNK-nyň premýer-ministri Ünal Üstel, iki ýurduň ministrleri we döwlet we hususy pudaklaryň öňdebaryjy wekilleri gatnaşdy.

Ortaýer deňziniň aşagyndan 101 kilometr çyzyk

Energetika we tebigy baýlyklar ministri Alparslan Baýraktar taslamanyň tehniki jikme-jikliklerini paýlaşyp, takmynan 101 kilometre barabar tebigy gaz geçiriji liniýasynyň guruljakdygyny habar berdi. Bu strategiki çyzygyň 97 kilometri deňiz düýbünden geçer, 4 kilometrlik bölek gury ýerde ýerleşer. Taslamada 22 dýuým giňlikdäki iki turbageçiriji meýilleşdirilýär, bu taslama Türkiýäniň Anamur etrabyndan başlap, TRNC-de Teknecik sebitine baryp ýeter.

Ulgamyň iň täsir galdyryjy aýratynlyklaryndan biri, iki taraplaýyn akymy üpjün etmek üçin döredildi. Şeýlelik bilen, gaz akymy diňe bir Türkiýeden ada däl, eýsem adadan Türkiýä we geljekde Europeanewropa bazarlaryna eltip boljak görnüşde dörediler.

Energetika üpjünçiliginiň howpsuzlygy we strategiki ähmiýeti

Gol çekişlik dabarasynda çykyş eden wise-prezident Cevdet ılmylmaz, TRNC taslamanyň çäginde tebigy gaz geçirijisini üpjün etjek turbageçirijiler, kabul ediş terminallary we kömekçi desgalar gurmak bilen häzirki zaman energiýa infrastrukturasynyň boljakdygyny aýtdy. Yyllmaz, Türkiýe Respublikasy hökmünde hemişe HHR-iň energiýa zerurlyklarynyň üznüksiz ýygnagyny strategiki ileri tutulýan ugur hökmünde görýändiklerini aýtdy.

Ministr Alparslan Baýraktar Kipr türk halkynyň şu wagta çenli energiýa üpjünçiliginiň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin möhüm çäreleri görendigini ýatlatdy we adada jemi 7 ykjam elektrik stansiýasyny iberendiklerini we soňky 5 ýylda zerur suwuk ýangyjyň jemgyýetçilik kompaniýalary tarapyndan üznüksiz üpjün edilendigini aýtdy.

TRNC ykdysadyýetinde täze döwür we elektrikleşdiriş görnüşi

Ministr Baýraktar tebigy gazyň ornaşdyrylmagy bilen HHR-de, esasanam elektrik önümçiliginde täze döwrüň başlanjakdygyny we bu taslamanyň ekologiýa taýdan arassa we ykdysady özgerişleri üpjün etjekdigini aýtdy. Elektrik ulaglarynyň, esasanam transport pudagynda giňden ulanylmagy bilen ýokarlanjak elektrik isleginiň bu setiň kömegi bilen durnukly ýagdaýda kanagatlandyryljakdygyny we nebit importyny azaltmak arkaly TRNC ykdysadyýetine uly goşant goşjakdygyny aýtdy.

Baýraktar, Antalýada geçiriljek BMG Howanyň üýtgemegi konferensiýasynyň COP31 meýilnamasynyň çäginde 2035-nji ýyla çenli ykdysadyýetdäki elektrikleşdiriş paýyny 35 göterime çenli ýokarlandyrmagy maksat edinýändiklerini mälim etdi we TRNC-nyň premýer-ministri Ünal Üstel bilen şuňa meňzeş pikiriň bardygyny aýtdy. Taslamanyň tamamlanmagy bilen TRNC-de energiýa bolçulygyna we arassa energiýa eksportçysy boljakdygyna gowy habar berdi.

Maýa goýumlaryny "Demirgazyk Kipr üçin asyryň taslamasy" hökmünde häsiýetlendiren ministr Baýraktar, goldawy üçin Prezident Rejep Taýyp Erdogana minnetdarlyk bildirdi. Ministr Baýraktar 20-nji iýulda Parahatçylyk we azatlyk gününi hem belläp, Kipr Parahatçylyk operasiýasynda şehit bolanlary hatyralady we weteranlara sagdyn durmuş arzuw etdi.