Ösüş ýoly taslamasynda taryhy tapgyr: Şu ýyl ilkinji gämi duralgasy gurulýar

Türkiye bilen Yragyň arasyndaky strategiki hyzmatdaşlygy iň ýokary derejä çykarjak Ösüş ýoly taslamasynda taryhy tapgyra ýetildi. Ulag we infrastruktura ministri Abdulkadir Uraloğlu taslamanyň geljegine we Bagdadyň Al Jazeera bilen aragatnaşygynyň jikme-jikliklerine baha berdi. 2026-njy ýylyň 21-nji iýulynda Bagdada eden möhüm saparyndan soň möhüm beýanat beren ministr Uraloğlu, taslamanyň gurluşyk işleriniň şu ýylyň içinde başlajakdygyny habar berdi.

Bagdadyň saparynyň we diplomatik gatnaşyklaryň sahnasynyň aňyrsynda

Ministr Uraloğlu Yragyň premýer-ministri Ali ez-Zeýdi, Yragyň ulag ministri Vehb Selman al-Haseni we Yragyň Aragatnaşyk ministri Mustafa Cabbar bilen Bagdadyň maksatnamasynyň çäginde örän netijeli duşuşyklar geçirendigini aýtdy. Yrakda täze döredilen hökümet bilen göni aragatnaşyk gurmagyň möhümdigine ünsi çeken Uraloğlu, diplomatik gatnaşyklardan başga-da ýüzbe-ýüz duşuşyklaryň güýjüne ünsi çekdi. Iki söhbetdeş ministr bilen ýol kartasyny kesgitländiklerini mälim eden Uraloğlu, Yragyň premýer-ministri Ali ez-Zeýdiniň şu aýyň 28-sinde Türkiýa geljekdigini we Prezident bilen duşuşjakdygyny we bu möhüm sammitden ozal Bagdada saparyň möhümdigini aýtdy. Ulag ministri oňa telefonda jaň edip, ilkinji gezek işe girişeninde gutlandygyny ýatladýan Uraloğlu, bu sapar bilen gatnaşyklaryň has-da berkidilendigini aýtdy.

Saparyň esasy maksady Ösüş ýoly taslamasydygyny aýdyp, ministr Uraloğlu raýat awiasiýasy, demir ýollaryň bilelikdäki işi we ýol ulaglary ýaly möhüm temalary ara alyp maslahatlaşandyklaryny aýtdy. Saud Arabystanyna Yragyň üsti bilen başlanan synag uçuşlarynyň yzygiderli ýolagçy gatnawyna öwrülmeginiň meýilleşdirilendigini mälim eden Uraloğlu, gümrük amallaryny ýeňilleşdirmegiň möhümdigini aýtdy. Bolgariýa serhedindäki Kapykule-den howa menziline çenli uzalýan demirýol liniýasynyň diňe bir transport ýoly hökmünde däl-de, eýsem gümrük amallaryny öz içine alýan toplumlaýyn koridor hökmünde hem işlemelidigini öz söhbetdeşlerine habar berendigini aýtdy.

Ösüş ýoly taslamasy: marşrut, serhet derwezesi we maliýeleşdiriş modeli

Ösüş ýoly taslamasynyň tehniki jikme-jikliklerine salgylanyp, ministr Uraloğlu taslamanyň Türkiýe birikdiriljek nokady bilen baglanyşykly näbellilikleriň çözülendigini habar berdi. Yragyň premýer-ministri we degişli ministr bilen Yrak tarapyndaky Fişhabur serhet liniýasynda we Türkiýe tarapyndaky Owaköý serhet liniýasynda täze serhet derwezesiniň açylmagy we bu ýoldan geçmek üçin ylalaşyk gazanylandygyny aýdyp, Uraloğlu düşünişmek memorandumynyň Yrak tarapyna ugradylandygyny aýtdy.

Uraloğlu taslamanyň maliýeleşdirilmegi bilen baglanyşykly täze formulalaryň bardygyny aýtdy we geçmişde Birleşen Arap Emirlikleri, Katar, Türkiýe we Yrak bilen hyzmatdaşlykda geçirilen maliýe gözleginiň sebitleýin ösüşler we saýlawlar sebäpli haýallandygyny ýatlatdy. Bu işde nebit we ýerasty baýlyklaryň deregine maliýeleşdiriş modeliniň ilkinji orna çykandygyny mälim eden Uraloğlu, Yrak tarapynyň bu model barada oňyn pikir edendiklerini aýtdy. Prezidentiň Yraga eden sapary wagtynda bu meseläniň aýdyňlaşdyrylmagyna we resmi taýdan yglan edilmegine garaşylýar.

1200 kilometr äpet liniýa we sebit awiasiýa maýa goýumlary

Ösüş ýolunyň çäginde Yrakdaky Faw portundan Türkiýe serhedine çenli 1200 kilometrlik demir ýol we awtoulag ýoly gurlar. Türk tarapynda, Gaziantep şäherine çenli uzap gidýän 500 kilometrlik baglanyşyk liniýasynyň taslamalarynyň tamamlanandygy we maýa goýum maksatnamasyna goşulandygy mälim edildi.

Saparyň awiasiýa tarapynda Mosul we Bagdat howa menzilleri tapawutlandy. Gurluşygy tamamlanan Mosul howa menziliniň hünärmen türk kompaniýasy tarapyndan dolandyrylmagy baradaky gepleşiklerde ep-esli öňegidişlik gazanyldy. Bagdat howa menzilini gurmak-işlemek-geçirmek modeli bilen täzeden gurmak meýilleşdirilýär. Taslamanyň diňe bir transport liniýasy bolman, süýüm optiki torlary, energiýa geçiriji liniýalary, aşagyndan geçjek nebit we tebigy gaz turbalary bilen doly energiýa we sanly koridor boljakdygy mälim edildi. Ministr Uraloğlu taslama tamamlan halatynda Hormuz bogazyna global garaşlylygyň azaljakdygyny we bu taryhy taslamany gysga wagtda durmuşa geçirmek üçin tagallalaryň üznüksiz dowam etjekdigini aýtdy.