Palestina esaslandyryjysy Biggar üçin tehnologiýa: Ysraýyl emeli intellekt ulanýar

Palestina esaslandyryjysy Biggar, Ysraýylyň Stambulda geçirilen TRT Bütindünýä Forumy 2026-nyň çäginde alyp barýan harby amallarynda we wagyz işlerinde emeli intellektden işjeň peýdalanýandygyny mälim etdi. Biggar, bu prosesiň iri tehnologiýa kompaniýalary tarapyndan döredilen mümkinçilikler bilen çaltlaşdyrylandygyny we ahlak gözegçiliginiň ýeterlik däldigini aýtdy.

Ysraýyl nyşana almakda emeli intellekti nähili ulanýar?

Biggar Ysraýyl goşunynyň "Lavender" atly emeli intellekt ulgamyny maksatlaýyn kesgitlemek işlerinde ulanýandygyny aýtdy. Bu ulgamyň has takyk karar bermek däl-de, adam gözegçiligini öçürmek arkaly iş tizligini ýokarlandyrmak üçin döredilendigini mälim eden Biggar, tehnologiýany raýat we harby maksatlar üçin ulanmak çynlakaý töwekgelçilik döredýär diýdi.

Tehnologiýa kompaniýalarynyň jogapkärçiligi sorag astyna alynmalymy?

Biggar, Google, Amazon, Microsoft we Palantir ýaly ägirt tehnologiýa kompaniýalarynyň Ysraýyla harby amallarda ulanylýan sanly infrastruktura bilen üpjün edýändigini aýtdy we bu kompaniýalaryň ýeterlik jogapkärçilik çekmeýändigini aýtdy. Şeýle hem, "Canary Mission" ýaly platformalaryň emeli intellekt bilen goldanýan profilli çäreleri amala aşyrýandygyny we munuň jemgyýetçilik pikirini dolandyrmak üçin ulanylýandygyny aýtdy.

Stambulda geçirilen 10-njy TRT Bütindünýä forumynda 2026-njy ýylda eden çykyşynda Biggar Ysraýylyň harby we propaganda strategiýalarynda emeli intellekt ulanyp, adam hukuklary we deňlik ýörelgelerini äsgermezlik edendigini öňe sürdi. Uly tehnologiýa kompaniýalarynyň bu tehnologiýalary üpjün etmekdäki roluny tankytlap, Biggar dünýäde has köp alternatiw guramanyň goldanylmalydygyny aýtdy.

Halkara hukugynyň we tehnologiýa etikasynyň çäginde iri tehnologiýa kompaniýalary tarapyndan edilýän hyzmatlaryň ulanylyşyna gözegçilik mehanizmleri ara alnyp maslahatlaşylmagyny dowam etdirýär. Degişli kompaniýalaryň işine jemgyýetçilik reaksiýalary we hökümetleriň bu mesele boýunça kadalaşdyryjy ädimleri sanly döwürde söweş tehnologiýalarynyň çäklerini kesgitleýän esasy faktorlardan biridir.

Netije

Emeli intellekt tehnologiýalarynyň gözegçiliksiz ulanylmagy häzirki zaman konflikt şertlerinde adam hukuklarynyň bozulmagyny çaltlaşdyryp biljek gurala öwrüldi. Uly tehnologiýa kompaniýalarynyň berýän ulgamlarynyň ahyrky ulanylmagy üçin jogapkärçilik çekmeýändigi, global ahlak we hukuk boşlugyny döredýär.

Mümkin täsirler

Emeli intellekt ulgamlary üçin howpsuzlyk çäreleriniň ýokarlanmagy baradaky talaplar tehnologiýa kompaniýalaryna has berk gözegçilik basyşyny döredip biler. Mundan başga-da, alternatiw sanly platformalaryň sanynyň köpelmegi we Ysraýylyň wagyz-nesihat işlerine garşy adam hukuklaryna gönükdirilen emeli intellekt başlangyçlary köpçüligiň pikirine dürli garaýyşlary has giň tomaşaçylara ýetirmäge mümkinçilik döredip biler.