HAWELSAN Gündogar Ortaýer deňziniň gämi gatnaw ulgamyny tamamlady

Transport we infrastruktura ministrliginiň Deňiz işleri müdirligi we HAVELSAN bilen bilelikde amala aşyrylýan Gündogar Ortaýer deňziniň gämi gatnawy hyzmatlary (DAGTH) taslamasynda ýene bir möhüm tapgyr yzda galdy. 2023-nji ýylda gol çekilen teswirnama laýyklykda taslama 2024-nji ýylda durmuşa geçirilip başlandy. 2026-njy ýylyň 17-nji awgustynda başlanan wagtlaýyn kabul ediş işleri 2026-njy ýylyň 20-nji oktýabryna çenli üstünlikli tamamlandy.

Gündogar Ortaýer deňzinde üznüksiz gämi yzarlamasy nädip üpjün edilýär?

anderli we milli çeşmeler bilen işlenip düzülen gämi gatnawy ulgamy, sebitde deňiz gatnawynyň toplumlaýyn görnüşini döretmäge mümkinçilik berýär. Daşky gurşawdaky ähli deňiz gämileriniň şahsyýeti, ugry, nawigasiýa we ýük maglumatlary bir wagtda we ygtybarly ulgam arkaly yzarlanýar. Alnan maglumatlar derrew Demirgazyk Kipr Türkiýe Respublikasyna (TRNC) Gämi gatnaw hyzmatlary merkezine we Mersin gämi gatnaw hyzmatlary merkezine geçirilýär.

TRNC-de stansiýalar we port dolandyryş integrasiýasy

Taslamanyň çäginde ÇYROWA, Sadrazamköý we Dipkarpaz sebitlerinde TRNC-iň çäginde üç sany aýratyn gözegçilik gözegçilik stansiýasy guruldy. Sensorlaryň we kiçi ulgamlaryň integrasiýa prosesleriniň tamamlanmagy bilen ulgam Mersin VTS merkezi bilen doly utgaşdy. Mundan başga-da, Porty dolandyrmagyň toplumlaýyn maglumat ulgamynyň kömegi bilen, TRNC portlaryna girýän we çykýan gämileriň sanly gurşawda ädim-ädim gözegçilik edilmegini üpjün etmek arkaly iş netijeliligini ýokarlandyrmaga gönükdirilendir.

Ulag we infrastruktura ministrligi we HAVELSAN bilen hyzmatdaşlykda amala aşyrylan taslama sanly infrastruktura bilen Gündogar Ortaýer deňzinde deňiz howpsuzlygyny güýçlendirýär. 2026-njy ýylyň 20-nji iýulynda Famagusta gämi ulag hyzmatlary merkezinde Transport we infrastruktura ministri Abdulkadir Uralooglunyň gatnaşmagynda resmi taýdan açylan ulgam sebitdäki gämi hereketlerine bir merkezden gözegçilik etmäge mümkinçilik berýär.

Deňiz howpsuzlygy we port amallaryny sanlaşdyrmak prosesinde, degişli edaralar tarapyndan berilýän tehniki infrastruktura we datçik maglumatlary halkara deňiz standartlaryna laýyklykda dolandyrylýar. Ulgamyň işleýşi, maglumat howpsuzlygy teswirnamalary we port amallary barada jikme-jik maglumatlara Transport we infrastruktura ministrliginiň Deňiz işleri müdirliginiň üsti bilen girip bilersiňiz.

Netije

Gündogar Ortaýer deňziniň gämi gatnaw hyzmatlary taslamasynyň üstünlikli tamamlanmagy, Türkiýe we TRNC-iň sanly we tehnologiki gurallar bilen deňiz ýurisdiksiýalarynda agdyklyk etmegini güýçlendirendigini görkezýär. Kritiki infrastrukturada içerki programma üpjünçiligini we apparat çözgütlerini ulanmak daşarky garaşlylygy peseldýär we deňiz howpsuzlygynda ýokary iş ukybyny üpjün edýär.

Bu ulgam diňe bir gözegçilik ulgamy däl, eýsem port amallaryny netijeli edýän toplumlaýyn sanly dolandyryş modeli. Taslamanyň üstünlikli tamamlanmagy, şuňa meňzeş deňiz taslamalary üçin içerki tehnologiýany ulanmak nukdaýnazaryndan möhüm salgylanma bolup durýar.

Mümkin täsirler

Ulgamyň doly kuwwatlylygy bilen işe girizilmegi Gündogar Ortaýer deňzinde deňiz gatnawyny has ygtybarly we sazlaşykly dolandyryp biler. Esasanam port amallarynda bolup biläýjek bökdençlikleriň sanly gözegçilik netijesinde azalmagyna we howpsuzlyk derejesiniň ýokarlanmagyna garaşylýar.

Sebitdäki gämi hereketlerine derrew gözegçilik etmek, deňiz heläkçiliginiň öňüni almakda ýa-da adatdan daşary ýagdaýlara garşy çäre görmekde çalt karar bermek işlerine goldaw berip biler. Mundan başga-da, alnan maglumatlaryň deňiz logistikasyna we strategiki meýilnamalaşdyryşa oňyn täsir etjekdigini çaklamak mümkin.