Parliamentewropa Parlamentinden äpet ädim: Serhet uglerodyny düzgünleşdirmegiň gerimi giňelýär

Europeanewropa Bileleşigi (EUB) tarapyndan howa şertlerine laýyklykda durmuşa geçirilýän Serhet uglerodyny kadalaşdyrmak mehanizmi (CBAM), gerimini ep-esli giňeltmäge taýýarlanýar. Europeanewropa Parlamenti (EP) häzirki ulgamyň çägini giňeltmek we polat we alýumin dykyzlygy bolan soňky önümleri awtoulag böleklerinden kir ýuwýan maşynlara, simlerden we çeşmelerden dürli öý goşlaryna çenli goşmak isleýär.

Strasburgdaky taryhy karar: Mejlisden güýçli ygtyýar

Fransiýanyň Strasburg şäherinde geçirilen Europeanewropa Parlamentiniň Baş Assambleýasy CBAM reformasy barada möhüm ses berdi. CouncilB Geňeşi bilen geçirilen kyn gepleşiklerde parlamentiň elini güýçlendirjek pozisiýa resminamasy 464 sesiň aglaba köplügi bilen 50-e çenli kabul edildi. Bu ses, EUB-niň ýaşyl öwrülişik baradaky kararyny we import edilýän önümleriň uglerod yzyny has berk gözegçilikde saklamak islegini ýene bir gezek görkezdi.

Çig materiallardan taýýar önümlere: gerimini giňeltmek

Häzirki wagtda demir we polat, alýumin, sement, dökün, elektrik we wodorod ýaly esasy önümçilik girdejilerini öz içine alýan CBAM, täze karar bilen bu çig malyň giňden ulanylýan gaýtadan işlenen önümlerini hem nyşana alar. Bu ugurda; Ak önümler pudagynyň lokomotiwleri bolan berkitmeler, simler, çeşmeler, öý goşlary, awtoulag ätiýaçlyk şaýlary we kir ýuwýan maşynlar ýaly taýýar polat we alýumin önümleri hem uglerod salgyt mehanizmine goşular.

Beýleki tarapdan, elektrik torlarynyň durnuklylygyny saklamak üçin üçünji ýurtlardan gelýän elektrik akymlaryna strategiki kadadan çykma berler. Kompaniýalaryň önümlere ownuk üýtgeşmeler girizmek ýa-da ýönekeý amallary ulanmak arkaly CBAM borçnamalaryndan gaça durmagynyň öňüni almak üçin kanuny kemçilikler we düzgünler doly berkidiler.

Bahalaryň ýokarlanmagyna garşy täze girdeji modeli

Bazarda garaşylmadyk bahalar ýokarlanan ýagdaýynda käbir önümleriň CBAM-dan wagtlaýyn çykarylmagyny göz öňünde tutýan "gyssagly" düzgün düýbünden ýatyrylýar. Mejlis bu boşadylmanyň ýerine has durnukly maliýe mehanizmini teklip edýär. Şoňa laýyklykda uglerodyň kadalaşdyrylmagy bazardaky bahalaryň çynlakaý ýokarlanmagyna sebäp bolsa, CBAM girdejileriniň käbiri bu ýagdaýa ýaramaz täsir eden pudaklary wagtlaýyn goldamak üçin ulanylar. Düzgünnamanyň soňky çarçuwasy, EP we agza ýurtlaryň wekilleriniň arasyndaky üç taraplaýyn gepleşiklerden soň aýdyňlaşdyrylar.

Uglerodyň syzmagynyň öňüni almak meselesi we CBAM näme?

industryB tarapyndan senagatdaky adalatsyz bäsdeşligiň öňüni almak we dünýä derejesinde uglerod zyňyndylaryny azaltmak üçin girizilen CBAM, soňky durmuşa geçiriş döwrüne 2026-njy ýylyň 1-nji ýanwary girdi. Bu mehanizm, esasan, kärdeşler arkalaşygynyň daşyndan getirilýän önümlere Emissiýa Söwda Ulgamynyň (ETS) çäginde öndürilen uglerod çykdajylaryny adalatly görkezmegi maksat edinýär.

Bu nukdaýnazardan, EUB-e eksport edýän öndürijiler önümçilik proseslerinde zyňyndy mukdaryny aç-açan habar bermelidirler. Import edijiler bu zyňyndylara barabar CBAM şahadatnamalaryny satyn almaga borçly. Önümiň öndürilen ýurdunda uglerod salgydy eýýäm tölenen bolsa, bu töleg EUB-de umumy jogapkärçilikden aýrylýar. Şeýlelik bilen, "uglerodyň syzmagynyň", ýagny önümçiligiň howa şertleri has gowşak ýurtlara geçmeginiň öňüni almak maksat edinilýär.