Pnewmoniýa dünýäde 2,7 million adamyň ölümine sebäp boldy

Her ýyl dünýäde 2,7 million adamyň ölümine sebäp bolýan öýken keseli dünýäde iň köp ýaýran dördünji sebäp hökmünde hasaba alynmagyny dowam etdirýär. Keseliň döredýän töwekgelçilikleri we ony goramagyň ýollary 12-nji noýabrda Bütindünýä pnewmoniýa gününiň çäginde ýene-de gün tertibine getirilse-de, saglygy goraýyş edaralary jemgyýetiň bu meselede has aňly hereket etmelidigini aýdýarlar.

Pnewmoniýa garşy göreşde täze döwür nyşany

Bütindünýä pnewmoniýa güni 2026-njy ýyl "Pnewmoniýa garşy göreşde täze döwür" mowzugy bilen garşylandy. Bu aýratyn gün, keseliň diňe sowuk ýaly kabul edilmeginiň öňüni almak we bejeriş işlerinde öňüni alyş çäreleriniň we häzirki zaman usullarynyň ähmiýetini nygtamakdyr. Saglygy goraýyş işgärleri keseli ir anyklamagyň we dogry bejeriş protokollaryny ulanmagyň möhümdigini aýdýarlar.

Prof. Doktor Kanmazdan sanjym duýduryşy

Döş keselleri boýunça hünärmen Prof. Zehra Dilek Kanmaz, öýken keselini ýönekeý sowuk bilen garyşdyrmaly däldigini aýtdy we "Pnewmoniýa adaty sowuk däl" -diýdi. Prof. Dr. Kanmaz, jemgyýetde habarlylyk derejesini ýokarlandyrmakdan başga-da sanjym derejesini ýokarlandyrmakdan, esasanam töwekgelçilik toparlarynda ölümleri azaltmagyň iň täsirli usulydygyny aýtdy.

Bütin dünýäde 2,7 million adamyň ölümine sebäp bolan öýken keseli, 12-nji noýabrda, Bütindünýä pnewmoniýa gününde geçirilen wakalar bilen ilatyň saglygy meselesinde ýene-de üns merkezine düşdi. Hünärmenler keseliň çynlakaýdygyny bellediler we ilatyň habardarlygyny ýokarlandyrmak we sanjym derejesini ýokarlandyrmak baradaky çagyryşyny gaýtaladylar.

Pnewmoniýa öýken dokumasynyň çişmegi bilen häsiýetlendirilýän we wagtynda goşulmasa ölüm howply netijelere getirip biljek çynlakaý ýokanç keseldir. Saglygy goraýyş edaralary adamlara, esasanam töwekgelçilik toparyndakylara saglyk barlaglaryny yzygiderli geçirmegi we lukmanlar tarapyndan maslahat berilýän sanjym tertibini berjaý etmegi maslahat berýär.

Näme üçin sanjym jemgyýetiň saglygynda hökmany?

Pnewmoniýanyň ölümiň dördünji sebäbi bolmagy bu keseliň diňe bir saglyk problemasy bolman, eýsem dünýädäki jemgyýetçilik saglyk krizisidigini hem görkezýär. Hünärmenleriň çagyryşlary, bejeriş lukmançylygy däl-de, öňüni alyş saglygy goraýyş, ýagny sanjym, uzak möhletde millionlarça adamyň ömrüni halas edip biljek iň güýçli strategiýadygyny subut edýär.

Töwekgelçilik toparlary üçin proses nähili üýtgäp biler?

Habarlylyk barlaglarynyň köpelmegi bilen sanjym derejesiniň ýokarlanmagyna garaşylýar, esasanam garry we dowamly keselleri bolan adamlaryň arasynda. Bu hassahanalaryň döş keselleri hyzmatlaryna ýüz tutýan näsaglaryň sanynyň azalmagyna sebäp bolup biler we ýakyn döwürde pnewmoniýa we ölüm derejesi bilen baglanyşykly kynçylyklaryň azalmagyna sebäp bolup biler.