Putiniň Kuril adalaryna sapary möwjeýän diplomatiýa krizisi: Japanaponiýa we Russiýa ýüzbe-ýüz

Russiýanyň prezidenti Wladimir Putiniň iki ýyl bäri özygtyýarlylyk jedelleriniň mowzugy bolan Kuril adalaryna ilkinji sapary Moskwa bilen Tokionyň arasynda diplomatik krizise sebäp boldy. Sebitdäki gözlegleri bilen ünsi çeken Putiniň bu ädimi, Japaneseaponiýanyň hökümetiniň berk garşylygy bilen garşylandy, diplomatik tejribä garşy çykyşlar rus tarapyndan yza süýşürilmedi.

Kuril adalaryna taryhy sapar we Moskwanyň güýç görkezişi

Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin, işlän döwründe ilkinji gezek jedelli Kuril adalaryna aýak basdy. Bu taryhy saparyň çäginde Putin sebitdäki ykdysady we sosial infrastrukturany gözden geçirdi. Rus lideri Kuril adalarynda işleýän balygy gaýtadan işleýän zawoda, Kuril merkezi sebit hassahanasyna we ýerli mekdebe baryp gördi we häkimiýetlerden maglumat aldy. Saparyň dowamynda Putine Sahalin welaýat häkimi Waleriý Limarenko ýoldaş boldy we sebitdäki taslamalar barada çykyş etdi. Bu sapar Russiýanyň adalarda agalyk etmegini güýçlendirmek üçin bir ädim hökmünde düşündirildi.

Ikinji jahan urşundan şu güne çenli sebitleýin dawa

Putinaponiýanyň Daşary işler ministrligi Putiniň ädimleri bilen baglanyşykly haýal etmän beýannama berdi. Tokionyň administrasiýasy tarapyndan berlen resmi beýanatda Kuril adalarynyň "taryhy we halkara hukugynyň kadalaryna laýyklykda şübhesiz Japaneseaponiýanyň territoriýasydygy" nygtaldy. Ikinji jahan urşunyň soňky günlerine çenli Japanaponiýanyň özygtyýarlylygynda bolan Kuril adalary 1945-nji ýylda öňki Sowet Soýuzy tarapyndan basylyp alyndy. Şondan bäri iki ýurduň arasynda resmi parahatçylyk şertnamasynyň baglaşylmagyna päsgel berýän iň uly päsgelçilik bolup durýan adalaryň bu meselesi, Putiniň sapary bilen ýene-de möwç aldy.

Russiýadan gaty reaksiýa: "Japanaponiýa ahlak çäginden geçdi"

Russiýanyň Japaneseaponiýanyň premýer-ministri Takaiçi Sanae -iň adalaryň Japanaponiýa degişlidigini öňe süren jogaby gijä galmady. Russiýanyň Howpsuzlyk Geňeşiniň başlygynyň orunbasary Dmitriý Medwedew şeýle beýannamalaryň ýerdäki hakykaty üýtgetmejekdigini aýtdy we adalaryň Russiýanyň çäginde hemişelik galjakdygyny mälim etdi. Russiýanyň Daşary işler ministri Sergeý Lawrow Japanaponiýanyň diplomatik reaksiýalaryny berk tankytlady we Tokionyň "ahlak çäginden geçendigini" aýtdy. Bu wakalardan soň Lawrow "Japaneseaponiýanyň ilçisi islendik ýagdaýda ministrlige gelmeli" diýip diplomatik ädim ätdi. "Kyodo News" -yň habaryna görä, Japaneseaponiýanyň Daşary işler ministrliginiň işgärleri "Indiki ädim ätmelidigimize baha berýäris" we bu prosesi ýakyndan yzarlaýandyklaryny aýtdylar.