Russiýa Şweýsariýadan göçýär: Täze howpsuzlyk syýasaty strategiýasy tassyklandy

Federal Geňeş tarapyndan 18-nji sentýabrda geçirilen baha berişlerden soň tassyklanan täze strategiýa, ýurduň ýüzbe-ýüz bolýan köp ölçegli howplaryndan galkan döretmegi maksat edinýär. Giňişleýin maslahat beriş amallaryndan soň ýetişen bu strategiki resminama, 10 esasy maksady we bu maksatlara ýetmek üçin durmuşa geçirilmeli 46 anyk çäräni öz içine alýar. Beýanatda global howpsuzlyk gurşawynyň günsaýyn durnuksyz we öňünden aýdyp bolmajakdygy, beýik güýçleriň arasyndaky bäsdeşligiň güýçlenmegi we ýaragly çaknyşyklar arkaly global ulgamyň agdyklyk etmegi Şweýsariýanyň işjeň çäreleri görmelidigi bellenildi.

Beýannamanyň jikme-jiklikleri halkara düzgüniniň kem-kemden gowşaýandygyna ünsi çekdi we "Russiýanyň Ukraina garşy agressiw söweşiniň soňunyň entek görünmeýändigini görkezýär. Şol bir wagtyň özünde kiber hüjümleri we täsir ediş çäreleri ýaly gibrid howplar artýar. Baglanyşygyň ýokary derejesi sebäpli möhüm infrastruktura has ejizleşýär. Mundan başga-da, içerki howpsuzlygy goramak we tebigy betbagtçylyklar we epidemiýalary azaltmak möhümdir".

Döwletiň, ykdysadyýetiň we jemgyýetiň berkligi ýokarlandyrylar

Täze howpsuzlyk düşünjesi, raýat we harby çeşmeleriň toplumlaýyn ulanylmagyny göz öňünde tutýan bitewi çemeleşmä esaslanýar. Bu nukdaýnazardan Federal Geňeş üç esasy strategiki ileri tutulýan ugur kesgitledi. Ilkinji nobat, Şweýsariýanyň daşarky garaşlylygyny we gowşak goralan ýerlerini azaltmak arkaly döwletiň, işewür dünýäsiniň we raýat jemgyýetiniň umumy durnuklylygyny ýokarlandyrmak. Ikinji ähmiýet, asimmetrik howplardan goramak we bolup biljek hüjümleri üstünlikli ýok etmek üçin parahat ilaty, jemgyýetçilik guramalaryny we strategiki taýdan möhüm möhüm infrastruktura desgalaryny has netijeli goramak hökmünde kesgitlenildi.

Üçünji strategiki ileri tutulýan maksat, Şweýsariýanyň harby goranyş ukybyny döwrebaplaşdyrmak. Armedaragly hüjüme garşy durmak üçin goranyş mümkinçilikleriniň güýçlendirilmelidigi we şoňa laýyklykda hyzmatdaş ýurtlar bilen öz wagtynda we netijeli hyzmatdaşlygyň ösdürilmelidigi bellenildi. Täze strategiýanyň, esasanam gibrid we uzakdaky hüjümler bilen ýurduň içinde guramaçylykly jenaýat guramalaryna garşy göreşi ileri tutjakdygy habar berildi.

Giňişleýin gatnaşmak maslahat beriş prosesi we 2028 maksat

Demokratik gatnaşmak mehanizmleri hem kabul edilen taryhy resminamanyň taýýarlyk döwründe netijeli işledi. 2025-nji ýylyň dekabryndan 2026-njy ýylyň mart aýynyň aralygynda bolup geçen geňeş maslahaty, kantonlardan, syýasy partiýalardan, hökümete dahylsyz guramalardan we akademiki toparlardan uly gyzyklanma döretdi. Bu proses bilen baglanyşykly beýannamada: "Maslahat beriş döwründe kantonlar, syýasy partiýalar, birleşikler we beýleki guramalar, umuman alanyňda, howpsuzlyk ýagdaýyny seljermek, giňişleýin howpsuzlyk çemeleşmesi we strategiki ileri tutulýan ugurlary, maksatlary we çäreleri saýlamak üçin oňyn jogap berdiler. Maslahat wagtynda alnan jogaplara esaslanyp, çäreler has anyk we hökmany usulda durmuşa geçiriler"

Strategiýanyň üstünlikli bolmagy üçin federal hökümet, kantonlar, häkimlikler, işewür dünýäsi, akademiýa we hökümete dahylsyz guramalaryň arasynda gaty ýakyn utgaşyklyk dörediler. Täze howpsuzlyk strategiýasynyň utgaşdyryş meselesi, Goranmak, raýat goragy we sport ministrliginiň (DDPS) garamagyndaky Döwlet howpsuzlyk syýasaty sekretariaty (SEPOS) tarapyndan amala aşyrylar. Federal işgärlerden we kanton wekillerinden ybarat ýörite dolandyryş komiteti döredilen hem bolsa, Federal Geňeşiň 2028-nji ýylyň ahyryna çenli strategiýanyň durmuşa geçiriş tapgyrlary barada ilkinji giňişleýin hasabat hasabatyny aljakdygy habar berildi.