Sait Faik Abasyýanyk: Türk gysga hekaýa ýazuwyna täsir eden ussat ýazyjy

Sait Faik Abasyýanyk türk edebiýatynda häzirki zaman hekaýaçylygynda öňdebaryjy şahslaryň biri hökmünde ykrar edilýär. 1906-njy ýylyň 18-nji noýabrynda Sakarýada doglan Abasyýanyk gysga ömrüniň dowamynda köp sanly möhüm eserleri döretdi. Aradan çykanyndan 72 ýyl geçensoň hem, onuň edebi mirasy janly bolmagynda galýar we edebiýat söýüjileri tarapyndan gyzyklanma bilen okalýar.

Doglan we bilim alan ýyllary

Sait Faikiň edebi ýoly Sakarýada Mehmet Faik beýiň we Makbule Hanymyň ogly hökmünde dünýä inmegi bilen başlady. Başlangyç bilimini Rehber-i Terakki mekdebinde tamamlandan soň, Abasiýanyk edebiýat bilen ýaşlyk döwründe tanyşdy. Ilkinji goşgusyny Adapazary orta mekdebinde okaýarka ýazdy. 1924-nji ýylda Stambula göçdi we bilimini Stambul oglanlar orta mekdebinde dowam etdirdi, soňra Bursa orta mekdebini tamamlady. Bu döwürde edebiýat mugallymy Mümtaz beýiň höweslendirmesi bilen edebiýata bolan gyzyklanmasy has-da artdy.

Edebiýat dünýäsine gadam basmak

1928-nji ýylda Stambul uniwersitetiniň türkologiýa bölümine okuwa giren Abasyýanyk ýaşlyk döwründe ýazan "Ýazly sagat" we "Çarpyşmalar" ýaly hekaýalary bilen ünsleri özüne çekdi. Onuň ilkinji hekaýasy "Ýüpek ýaglyk" ýaşlyk döwründe ýazan eserleriniň biridi. Sungat toparlary bilen tanyşlygy onuň edebi karýerasynda täze gapylary açdy. 1929-njy ýylda "Çarpyşmalar" hekaýasyny " Milliýet " gazetiniň sungat bölüminde çap edip, giň okyjylar köpçüligine ýetdi.

Daşary ýurtlardaky başdan geçirmelerim we gaýdyp gelmegim

1931-nji ýylda kakasynyň haýyşy boýunça Sait Faik ykdysadyýet öwrenmek üçin Şweýsariýa gitdi, soňra Fransiýanyň Grenobl şäherine göçdi. Şeýle-de bolsa, bohem ýaşaýyş durmuşy we kadasyz bilimi sebäpli, 1934-nji ýylda diplomyny almazdan Türkiýä gaýdyp geldi. Bu döwürde ol edebi öndürijiligine zyýan ýetirmedi we ýazmagyny dowam etdirdi.

Hekaýa gürrüň bermegiň iň ýokary derejesi

Türkiýä gaýdyp geleninden soň, Sait Faik birnäçe wagtlap Halyjyoglu ermeni ýetimler öýünde türk dili mugallymy bolup işledi. Kakasynyň ölüminden soň, ol miras galan emläklerinden we ýazanlaryndan gazanan girdejileri bilen özüni ekledi. 1934-1940-njy ýyllar aralygynda onuň "Varlık", "Agaç" we "Servet-i Fünun" ýaly žurnallarda çap edilen gysga hekaýalary uly üns çekdi. Onuň ilkinji kitaby "Semawer" Remzi Kitabewi tarapyndan kakasynyň goldawy bilen neşir edildi.

Sait Faikiň ýazmak höwesi

"Kartadaky nokat" atly hekaýasynda ýazuw bilen gatnaşygyny beýan eden Sait Faik ýazuwçylygyň özi üçin bir höwesdigini aýtdy. " Eger ýazmasam, deli bolardym " diýen sözleri bilen beýan eden bu höwesi ony yzygiderli eser döretmäge iterdi. 1940-njy ýylda "Syýahat" atly hekaýasy üçin Harby sudda sud edilse-de, ol aklandy.

Onuň keseli we soňky ýyllary

Awtoryň saglygy 1945-nji ýylda ýaramazlaşyp başlady we 1948-nji ýylda oňa sirroz diagnozy goýuldy. Ol 1951-nji ýylda bejergi üçin Pariže gitdi, ýöne keseli dowam etdi. 1953-nji ýylda Mark Twen jemgyýetiniň hormatly agzasy hökmünde saýlanmagy oňa halkara derejesinde ykrarnama getirdi. Ýaşar Kemal bilen söhbetdeşlikde ol bu gyzyklanmasyny türk gysga hekaýalaryna bolan söýgüsi bilen baglanyşdyrdy.

Onuň ölümi we mirasy

1954-nji ýylyň 11-nji maýynda aradan çykan Sait Faik Zincirlikuyu gonamçylygynda jaýlandy. Onuň ejesi Makbule Hanym Burgazada ýerleşýän köşküni we onuň eserleriniň awtorlyk hukuklaryny Darüşşafaka jemgyýetine miras galdyrdy. Bu wesýetnama bilen " Sait Faik Hekaýa baýragy " her ýyl edebiýatda täze zehinleri açyp görkezýär.

Abasyýanyk türk gysga hekaýa däbine rewolýusiýa täsirini ýetirip, Respublika döwrüniň nusgawy gysga hekaýa gurluşyndan daşary täze bir hekaýa stilini ösdürdi. Onuň eserleri ynsan söýgüsine we çuňňur gumanizme baý edebi miras galdyrdy, wagtyň geçmegi bilen.