Samed Aırbaş: governmenterli hökümetleriň howa taslamalary üçin global maliýeleşdirme açylmaly

Zol galyndylar gaznasynyň prezidenti we COP31 ýokary derejeli howa çempiony Samed Aırbaş, "COP31 tarap: ýerli howa syýasaty syýasaty gepleşikleri" maksatnamasynda eden çykyşynda ýerli hökümetleriň howanyň üýtgemegine garşy göreşdäki möhüm roluna ünsi çekdi. Emine Erdoganyň ýolbaşçylygyndaky Zol galyndylary hereketiniň dünýä derejesinde güýçlenendigini mälim eden Aırbaş, Türkiýäniň COP31 işinde ýer eýesi we prezident hökmünde halkara gün tertibine ýerli çözgütleri getirjekdigini aýtdy.

Howanyň krizisini çözmekde şäherleriň roly nähili?

Samed Aırbaş, klimat krizisiniň täsirleriniň şäherleriň infrastrukturasynda we suw ulgamlarynda gönüden-göni duýulýandygyny belläp, çözgüdiň ýerli hökümetleriň býudjetlerinde we taslamalarynda gizlenendigini aýtdy. Aırbaş "Howanyň ykbaly şäherlerde ýazylar" -diýdi we häkimlikleriň kabul eden kararlarynyň halkara şertnamalaryna garanyňda has çalt netije berip biljekdigini öňe sürdi. Şu nukdaýnazardan, 81 welaýatda geçirilen seminarlaryň COP31-iň Antalýada geçiriljek ýerli howa çärelerine çagyryşa öwrüljekdigi habar berildi.

Maliýe almakda häkimlikler haýsy päsgelçilikler bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar?

Samed Aırbaş ýerli hökümetleriň klimat taslamalaryny durmuşa geçirýän mahaly maliýeleşdirmek, maglumatlaryň bolmazlygy we taslama taýýarlyk ukyby ýaly kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýandygyny aýtdy we bu päsgelçilikleriň ýeňip geçmelidigini aýtdy. Türkiýe nol galyndylaryndaky üstünliginiň dünýä üçin görelde bolandygyny aýdan Aırbaş: "locallyerli taýýar taslamalar bar; dünýä bu taslamalara ýol açmaly". Öz içine alyjy üýtgeşmäniň, energiýa töleglerini tölemekde kynçylyk çekýän öý hojalygyny aradan aýyrmaly däldigini aýtdy.

Samed Aırbaş, Unitedakyn Gündogar we Günbatar Aziýa Sebit Guramasy (UCLG-MEWA), Bütindünýä Developmenterli Ösüş Akademiýasy (WALD) we BMG Türkiýe bilen bilelikde guralan maksatnamada Türkiýe COP31 prezidentlik döwründe ýerli hökümetleriň sesini global platformalara ýetirjekdigini aýtdy. Gaziantep, Izmir we Muğla ýaly şäherleriň ýerli tejribelerini kenarýaka durnuklylygy we aýlaw ykdysadyýeti ýaly halkara syýasatlaryna görkezmek meýilleşdirilýär.

Türkiýe tarapyndan geçiriljek COP31 prosesi, daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministri Murat Kurumyň ýolbaşçylygyndaky howa diplomatiýasy arkaly emele gelýär. Halkara maliýeleşdiriş mehanizmleri bilen howanyň töwekgelçiligini azaltmak we şäherleriň arasyndaky hyzmatdaşlygy ýokarlandyrmak üçin ýerli hökümetler tarapyndan taýýarlanan taslamalara goldaw bermek bu işiň esasy maksatlaryndan biridir.

Netije

Bu ugurda ýerli hökümetler tarapyndan durmuşa geçirilýän taslamalaryň merkezi hökümetleriň howanyň üýtgemegine garşy göreşde kabul eden kararlary ýaly aýgytlydygyna düşünilýär. Türkiýäniň nol galyndylary boýunça tejribesi ýerli hökümetleriň howa hereket meýilnamalaryny güýçlendirmek üçin nusga bolup durýar.

Maliýe elýeterliligi meselesini çözmek ýerli hökümetlere howa krizisine has çydamly şäherleri gurmaga mümkinçilik berer. Bu, howanyň üýtgemegine garşy göreşmegiň diňe bir daşky gurşaw syýasaty bolman, eýsem ykdysady we sosial ösüş prosesidigini hem görkezýär.

Mümkin täsirler

COP31 prosesinde ýerli hökümetleriň has güýçli sesi şäherleriň howanyň üýtgemegine garşy göreşmek ukybyny artdyryp biler. Halkara maliýe çeşmelerini ýerli taslamalara gönükdirmek häkimliklere ýaşyl öwrülişiklere gönükdirilen infrastruktura maýa goýumlaryny amala aşyrmaga mümkinçilik döredip biler.

Bu çemeleşme, energiýa tygşytlylygy we galyndylary dolandyrmak ýaly ugurlarda ýerli derejede göze görnüp duran gowulaşmalary üpjün edip biler. Mundan başga-da, şäherleriň arasyndaky hyzmatdaşlygyň ýokarlanmagy, şuňa meňzeş howa töwekgelçiligi bolan sebitlere umumy çözgüt strategiýalaryny işläp düzmegi aňsatlaşdyryp biler.