Saud Arabystanyndan ullakan ýadro hereketi: ABŞ bilen gol çekilen şertnama nebit eksportyny artdyrar

Saud Arabystany, energiýa görüşinde taryhy üýtgeşme girizip, ýadro energiýasyny portfeline goşmak üçin ägirt ädim ätdi. ABŞ bilen gol çekilen raýat ýadro hyzmatdaşlygy şertnamasy Riýad administrasiýasynyň elektrik önümçiliginde nebite garaşlylygyny azaltmagy we şeýlelik bilen çykarylan nebiti eksporta gönükdirmegi maksat edinýär. Iki ýurduň arasynda köpri bolup hyzmat etjek bu strategiki ädim, dünýä energiýa bazarlaryndaky deňagramlylygy hem üýtgeder.

ABŞ-nyň Energetika ministri Kris Wraýt we Saud Arabystanyň Energetika ministri şazada Abdulaziz bin Salman Al Saud tarapyndan resmi taýdan baglaşylan "123 şertnama" iki ýurduň arasynda raýat ýadro energiýasy pudagyndaky hyzmatdaşlygyň kanuny esasyny düzýär. ABŞ-nyň Energetika ministrliginiň çeşmelerinden alnan maglumata görä, göz öňünde tutulan şertnama Amerikan kompaniýalaryna Riýadyň ýadro energiýasy taslamalarynda işjeň rol oýnamaga mümkinçilik döreder, şol bir wagtyň özünde Saud Arabystanynyň arassa energiýa çeşmelerine ýüzlenip uglerod yzyny azaltmagyna goşant goşar.

Çeşmäniň dürlüligi we elektrik öndürmekde täze maksatlar

Geçen ýyl elektrik energiýasyna bolan islegiň ýyllyk 3,8 göterim ýokarlanandygyny hasaba alan Saud Arabystany, bu zerurlyklaryň hemmesini diýen ýaly gazylyp alynýan ýangyçdan kanagatlandyrdy. Çaklamalara görä, 2026-njy we 2030-njy ýyllar aralygynda elektrik energiýasyna bolan isleg ortaça 3,1 göterim ýokarlanar diýlip garaşylýar. Tebigy gazyň bu ösüşi üpjün etmekdäki roly möhüm derejä ýeter. 2030-njy ýyla çenli ýurtda elektrik energiýasynyň öndürilişiniň 80 göteriminiň tebigy gazdan alynmagy we 2025-nji ýylda nebitiň paýy 37 göterimden 6 göterime çenli azalmagy meýilleşdirilýär. Gaýtadan dikeldilýän energiýa maýa goýumlaryndan başga-da, ýadro energiýasynyň kuwwatynyň işe girizilmegi bu özgerişleriň iň möhüm sütünlerinden biridir.

Ykdysady ösüş we arassa energiýa integrasiýasy

Bu meselä baha bermek bilen ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň öňki ýokary derejeli diplomaty we ýadro energiýasy boýunça geňeşçisi Jastin Fridman Saud Arabystanynyň energiýa sebedine ýadro energiýasyny goşmagyň strategiki ähmiýetine ünsi çekdi. Nuclearadro energiýasynyň üznüksiz energiýa üpjün edýän we uglerod zyňyndylaryny öndürmeýän ygtybarly ýük çeşmesidigine ünsi çeken Fridman: "Bu ädim orta ykdysady möhletde has köp uglewodorod serişdeleriniň eksporta geçirilmegine ýol açmak bilen içerki ykdysady ösüşi çaltlaşdyrar" -diýdi. Şeýle hem, ýadro energiýasynyň ýel we gün ýaly aralyk täzelenip bilýän çeşmeleriň tora birikdirilmegini aňsatlaşdyrjakdygyny we uglerodsyz wodorod önümçiligi ýaly innowasion ykdysady ugurlary goldajakdygyny aýtdy.

ABŞ kompaniýalary üçin uly mümkinçilik

Riýad administrasiýasynyň ýadro elektrik stansiýalaryny üpjün edijileri saýlamagy öňem birnäçe gezek yza süýşürendigini ýatladýan Fridman, bu ýagdaýyň Saud Arabystanynyň beýleki global bäsdeşleriniň ýerine ABŞ-daky kompaniýalar bilen işleşmäge synanyşýandygyny görkezýär. Ylalaşygyň ABŞ Kongresiniň tassyklamagyna hödürlenjekdigini mälim eden öňki diplomat, prosesi şu sözler bilen jemledi:

"123 şertnama" Amerikanyň Birleşen Ştatlary üçin ýadro tehnologiýasy we duýgur materiallary hyzmatdaş ýurtlara eksport etmek üçin kanuny borçdyr. Bu şertnama resmi taýdan Amerikan kompaniýalarynyň Saud Arabystanynyň taslamalaryna gatnaşmagyna ýol açýar. Ylalaşygyň güýje girmegi ABŞ-nyň kanunçylygynda ýadro işleriniň tutuşlygyna parahatçylykly maksatlar üçin amala aşyryljakdygyna we ýadro ýaraglarynyň ýaýramazlygy baradaky berk borçnamalaryň ABŞ-nyň ýadro ýaraglarynyň ýaýramazlygy meselesinde boljakdygyna ünsi çeker. borçnamalaryna gözegçilik ediler. "