Serb prowokasiýalary Uruş jenaýatçysy Ratko Mladiç ölenden soň dartgynlygy ýokarlandyrdy

Bosniýa we Gersegowinadaky genosidiň esasy arhitektorlaryndan biri bolan we adamzada garşy eden jenaýatlary üçin ömürlik türme tussaglygyna höküm edilen 84 ýaşly serb generaly Ratko Mladiç türmede aradan çykdy. Gollandiýanyň Gaagadaky türmesinde ölen Mladigiň ölümi baradaky habar Balkanlarda täze dartgynlylygy döretdi. Serb milletçileriniň uruş jenaýatçysyny gahryman etmek ugrundaky tagallalary we eden prowokatiw hereketleri halkara jemgyýetçiliginde, esasanam Bosniýa we Gersegowinada ýiti reaksiýa döretdi.

Bosniýa we Gersegowinanyň köçelerinde prowokatiw hereketler we reaksiýalar

Serb milletçileriniň ýüzlerçesi uruş döwründe iň agyr weýrançylyklaryň we gyrgynçylyklaryň bolan Zwornik şäherine ýygnandy we Serbiýanyň baýdaklary we Mladigi wasp edýän baýdaklar bilen güýç görkezdi. Çagalaryň hem ulanylan bu prowokasiýasyna iň ýiti reaksiýa Srpska Respublikasynyň (RS) wise-prezidenti Kamil Durakowiç geldi. Zwornikiň bosniýaly pidalaryň köpçülikleýin mazarlaryndan doly agyrynyň geografiýasydygyny ýada salýan Durakowiç: "Bu Belgrad däl. Bu, Mladiçiň ganly gyrgynçylyk buýruklarynyň hatda ýerine ýetirilen ýeri. Bu çäksiz ýygnanyşyklary bes etjek adam ýokmy?" Ol häkimiýetleri nobatçylyga çagyrdy. Şonuň ýaly-da, Srebrenisanyň golaýyndaky Bratunak da diwarlara "Biziň hemmämiz Mladigiň esgerleri" sözleri ýazylýardy, Brcko -da serb toparlary uruş jenaýatçysy üçin şem ýakmak dabaralaryny geçirdiler.

"Döwlet dabarasy" Karar we Serbiýanyň syýasy reaksiýalary

Dartgynlygy güýçlendiren iň uly ädimleriň biri Serbiýanyň hökümetinden geldi. Serbiýanyň Adalat ministri Nenad Wujiç Mladiçiň maşgalasy tarapyndan kesgitlenjek ýerde ýokary derejeli döwlet dabarasy bilen jaýlanjakdygyny habar berdi. Bosniýaly akademik Esad Durakowiç bu karara berk garşylyk görkezip, söweş jenaýatçysynyň gahryman ýaly dabara bilen jaýlanmagynyň kabul edilip bilinmejekdigini aýtdy. Durakowiç, bu resmi ädim bilen Serbiýanyň özüni "genosid döwleti" hökmünde bellige aljakdygyny aýtdy. Çernogoriýanyň prezidenti ovakow Milatowiç Mladiçiň halkara kazyýetleri tarapyndan hasaba alnan söweş jenaýatçysydygyny ýatlatdy we "Bu ýagdaý syýasy jedel däl, kazyýetiň soňky karary we ýoýulyp bilinmez" diýdi. Horwatiýanyň Daşary işler ministri Gordan Grlic Radman hem Mladiçiň ganly miras galdyrandygyny aýtdy we taryhyň iň garaňky şahsyýetleriniň biriniň ýokdugyny aýtdy.

Greenaşyl meýdanlara geçmek skandaly: UEFA-a ýüz tutmagy gadagan etmek

Serb huliganlary uruş jenaýatlaryny ýatlamak prowokasiýasyny Europeanewropa meýdançalaryna çykardylar. UEFA Europaewropa ligasynyň pleý-off tapgyrynda Çehiýanyň topary Wiktoriýa Plzeniň myhmany bolan Serbiýanyň wekili “Red Star” -yň “Delije” atly janköýer topary uzakdaky tribunada “Umumy, baky şöhrat we minnetdarlyk” ýazylan ullakan baýdak açdy. Takmynan 1200 janköýerden ybarat bir toparyň birnäçe minutlap "Ratko Mladiç" aýdymyny aýdýan bu dawa hereketi, Gyzyl ýyldyz klubynyň resmi sosial media hasaplarynda hem paýlaşyldy. Bu dawa-jenjelden soň çäre gören Srebrenisa Memorial merkezi UEFA-a resmi şikaýat hatyny iberdi we Gyzyl Staryldyzyň Europeanewropa kuboklaryndan hemişelik gadagan edilmegini isledi. Beýanatda klubyň ozal şuňa meňzeş jynsparaz we ýigrenji hereketleri üçin düzgün-nyzam temmisi alnandygy ýatladyldy.

Srebrenisa genosidiniň jogapkär jogapkäriniň ganly geçmişi

Bosniýa we Gersegowinanyň gündogaryndaky Kalinowik şäheriniň golaýyndaky Bozanowiçi obasynda doglan Ratko Mladiç Belgradda harby okuwyny tamamlady we karýerasyna ugugoslaw Halk Goşunynda (JNA) başlady. 1992-nji ýylyň maý aýynda täze döredilen Respublika Srpska goşunynyň Baş ştabynyň başlygy wezipesine bellenen Mladiç bu wezipäni 1996-njy ýyla çenli dowam etdirdi. 1995-nji ýylyň 24-nji iýulynda öňki ugugoslawiýa (ICTY) Halkara Jenaýat Kazyýeti tarapyndan aýyplama taýýarlanan Mladiç söweşden soň Serbiýa gaçdy we 16 ýyl gizlendi. Serbiýanyň hökümetiniň "ony tapyp bilmeris" diýýänlerine garamazdan, Mladigiň ştatyň käbir gurluşlary tarapyndan goralýan we hatda gözlenýän mahaly köp adamly ýerlerde hezil edýän suratlary metbugata ýaýradyldy. 2011-nji ýylyň 26-njy maýynda Lazarewo obasynda ele salnan we 2011-nji ýylyň 31-nji maýynda Gaaga geçirilen Bosniýa gassaby "sud prosesi 2012-nji ýylyň 16-njy maýynda başlanandygyna garamazdan bu aýyplamalary ret etdi. Mladiç Srebrenisa genosidiniň esasy jogapkär we öjükdiriji hökmünde 1995-nji ýylyň iýul aýynda 8 müň 372 bosniýaly parahat ýaşaýjy tarapyndan öldürilen ömürlik azatlykdan mahrum edildi.