Srebrenisa genosidiniň 31 ýyllygynda hasrat we adalat gözlegi dowam edýär: Moreene 10 pida jaýlandy

Europeewropanyň merkezinde, bütin adamzadyň gözüniň alnynda bolup geçen Srebrenisa genosidi, 31 ýyllygy mynasybetli Bosniýa we Gersegowinada geçirilen halkara dabara bilen ýatlandy. Uruş döwründe Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) Gollandiýaly esgerleri tarapyndan baza hökmünde ulanylýan köne batareýa zawodynda geçirilen hatyralama programmasyna dünýäniň dürli künjeklerinden köp sanly wekil gatnaşdy. Dabarada Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň hatyrasyny Maşgala we durmuş hyzmatlary ministri Mahinur Özdemir Göktaş okady.

"Genosid bütin dünýäň gözüniň alnynda bolup geçdi"

Bosniýa we Gersegowina Prezident Geňeşiniň başlygy we Bosniýa agzasy Denis Bekirowiç dabarada çykyş edip, Serbiýanyň güýçleri tarapyndan meýilleşdirilen we yzygiderli amala aşyrylan gyrgynçylygyň wagşylygyna ünsi çekdi. Bekirowiç "Bosniýa halkyna garşy edilen bu genosid bütin dünýäniň gözüniň alnynda bolup geçdi" diýdi we şol döwürde halkara jemgyýetçiliginiň ýalňyş kararlaryny tankytlady. Srebrenisanyň adalat we adamzat ugrundaky göreşde global nyşana öwrülendigini mälim eden Bekirowiç, betbagtçylygyň ýatdan çykarylmazlygy we geljek nesillere geçmegi üçin taryhy jogapkärçiligiň bardygyny aýtdy.

Srebrenisany hatyralama dabaralaryny guramak geňeşiniň başlygy Hamdija Fejiç halkara kazyýet guramalarynyň bu gyrgynçylygy "genosid" hökmünde bellige alandygyny we 31 ýylyň geçendigine garamazdan müňlerçe pidanyň süňküniň henizem tapylmandygyny aýtdy. Uruş döwründe sebitde işlän Iňlis journalisturnalisti Toni Birtli Bosniýa we Gersegowinada ömrüniň dowamynda gören elhenç sahnalaryny ýatdan çykaryp bilmejekdigini aýtdy.

Halkara jemgyýetçiliginiň Srebrenika enelerine goldaw habarlary

Hatyra dabarasynda dünýäniň çar künjeginden goldaw we gynanç haty iberildi. Pakistanyň premýer-ministri Şahbaz Şerif ýazmaça ýüzlenmesinde pakistan halkynyň hemişe Bosniýa we Gersegowinanyň ýanynda durýandygyny we raýdaşlygyny dowam etdirjekdigini aýtdy. Italiýanyň premýer-ministriniň orunbasary we Daşary işler ministri Antonio Tajani öz habarynda birnäçe günüň içinde müňlerçe goragsyz adamyň gyrylandygyny ýatlatdy we duýduryş berdi: "Bu gün biz Srebrenisanyň eneleri bilen durýarys. Genosidi inkär edýän we agyryny täzeleýän islendik gepleşikden gaça durmaly".

Dabaranyň çäginde Çernogoriýanyň Durmuş üpjünçiligi, maşgala ideg we demografiýa ministri Damir Gutiç we Srebrenisa we Zepa eneler birleşiginiň wise-prezidenti Kada Hotic hem çykyş etdi, Albaniýanyň Europeewropa we Daşary işler ministri Ferit Hoxha wideo habary arkaly gatnaşyjylara ýüzlendi.

10 sany genosid pidasy Potokari şäherinde bakylyga iberildi

Srebrenisa genosidiniň 31 ýyllygynda şahsyýetini anyklamak işi tamamlanan we maşgalalary tarapyndan tassyklanan ýene 10 genosid pidasy Potokari ýadygärlik gonamçylygynda doga bilen jaýlandy. Soňky jaýlanyş amallaryndan soň monumental gonamçylykda ýatanlaryň umumy sany 6 müň 782-e ýetdi.

Srebrenisa genosidi: Taryhda öçmejek gara menek

1995-nji ýylyň iýulynda Bosniýa we Gersegowinanyň gündogarynda ýerleşýän Srebrenisada häzirki taryhdaky iň uly gyrgynçylyklaryň biri boldy. Serbiýanyň harby güýçleri awtobuslara we ýük awtoulaglaryna mejbur edilen Bosniýa raýatlaryndan 8,372 adam; Tokaý ýerlerinde, ammarlarda we zawodlarda rehimsizlik bilen öldürildi. Gyrgynçylykdan soň ölenleriň jesetleri yzlary gizlemek üçin ýurduň çar künjegindäki köpçülikleýin mazarlara göçürildi.

Uruş gutarandan başlanan gözleg we şahsyýet kesgitlemek işleriniň çäginde täze açylan pidalar her ýyl 11-nji iýulda Potokari ýadygärlik gonamçylygynda jaýlanýar. Monumental gonamçylykda şu güne çenli jaýlanan 6777 pidadan başga-da 250 pidasy maşgalalarynyň haýyşy boýunça ýerli gonamçylyklarda jaýlandy. Şeýle-de bolsa, otuz ýyldan gowrak wagt geçendigine garamazdan, Srebrenisada öldürilen we jesetleri henizem tapylmadyk 1000-den gowrak adamy gynandyrmak we gözlemek dowam edýär.