Taryhy çäk nebitiň bahasyndan ýokary: Brent ýagy 100 dollar serhedinde!

Global energiýa bazarlarynda dartgynlylygyň ýokarlanmagy bilen, Brent nebitiniň barrel bahasy möhüm garşylyk derejesinden bir-birden ýokary bolup, 100 dollar belligine ýetdi. ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky harby we diplomatik dartgynlygyň güýçlenmegi, Eastakyn Gündogaryň möhüm energiýa koridorlarynda ýük daşamak meselesini ýokarlandyrýar we bahalaryň ýokarlanmagyna sebäp bolýar. Şu gün 12.45 ýagdaýyna görä, Brent nebitiniň barrel bahasy 97,99 dollardan geçip, 98 dollara ýetdi.

Hormuz bogazynyň bahalarynyň geosyýasy töwekgelçilikleri we howplary

Takmynan 6 hepdelik arakesmeden soň ilkinji gezek 95,63 dollar ýokarlanan Brent ýagy, güni 94.07 dollar -da tamamlady. Şu gün irden 09.42-de ýapylmak bilen deňeşdirilende takmynan 2,74 göterim ösüş bilen 96,64 dollara ýeten “Brent” nebit günortan kritiki çäkden çykdy we 98 dollara geçdi. Şol bir wagtyň özünde Günbatar Tehas Aralyk (WTI) çig nebit bir barreli 88.52 dollara satyldy. Dünýädäki nebit söwdasynyň ömri gany bolan Hormuz bogazynda we Bab al-Mandabda howpsuzlyk töwekgelçiliginiň ýokarlanmagy bu çalt ösüşde esasy rol oýnaýar. ABŞ-nyň Eýranyň Hormuz bogazynda söwda gämilerine haýbat atmak ukybyny gowşatmaga gönükdirilen hüjümlerine jogap hökmünde Eýran sebitdäki ABŞ bazalaryny nyşana almak bilen ar almagyny dowam etdirýär.

Trump bilen Eýran serkerdesiniň arasyndaky özara howplar

Dartgynlylygyň syýasy tarapynda ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump bilen Eýranyň harby işgärleriniň arasyndaky gödek sözler ünsi özüne çekýär. Trump sosial ulgamdaky ýazgysynda Eýran Hormuz bogazyndaky haýsydyr bir gämä hüjüm etse, Tähranyň golaýyndaky köprüleri ýa-da elektrik stansiýalaryny bombalajakdygyny aýtdy. Bu howpa jogap edip, Ynkylap goragçylary goşunynyň howa we kosmos güýçleriniň serkerdesi brigada generaly Majid Musewi ar alyş barada duýduryş berdi we "Eger köprülerimiz ýa-da elektrik stansiýalarymyz nyşana alynsa, ABŞ-nyň sebitdäki ýaranlarynyň elektrik togy kesiler"

Beýleki tarapdan, Yemenemendäki Eýran tarapyndan goldanýan Hutileriň harby metbugat sekretary yaahýa Seri wideo beýanatynda Gyzyl deňzinde Saud Arabystanynyň iki nebit tankerini tranzit gadagançylygy kararyny bozandyklary sebäpli nyşana alandyklaryny habar berdi. Seri 20-nji iýulda eden öňki çykyşynda Saud Arabystanyny Yemenemende takmynan 12 ýyl gabawda aýyplady we "garşylyklaýyn blokada" jogap berjekdigini aýtdy.

Nasosyň bahasynyň ýokarlanmagynyň täze tolkuny gapyda

Dünýä bazarlarynda bu rekord ýokarlanmak Türkiýede ýangyjyň bahasyna-da uly basyş etdi. Soňky bahalaryň ýokarlanmagyndan soň dizeliň litr bahasy 74-77 lira derejesine çykdy. Benziniň bahasy ýarym gijede ýokarlanmak bilen 67-68 lira toparynda ýerleşdi. Nebitiň bahasynyň soňky 98 dollar bökmegi entek nasosyň bahasynda öz beýanyny tapmasa-da, hünärmenler ýakyn günlerde benziniň we dizeliň bahasynyň täze we uly tolkunlarynyň ýokarlanjakdygyny duýdurýarlar.

Beýleki tarapdan, ABŞ-nyň Energetika Maglumat Dolandyryşy (EIA) garaşylýanlardan tapawutlylykda, geçen hepde ýurtdaky täjirçilik çig nebit ätiýaçlyklarynyň geçen hepde bilen deňeşdirilende 2 million barrele ýokarlandygyny we benziniň ätiýaçlyklarynyň 800 müň barrele ýokarlandygyny habar berdi. Şeýle-de bolsa, geosyýasy töwekgelçilikleriň kölegesinde bahalaryň ýokarlanmagyny duruzmak üçin bu paýnamany ýokarlandyrmak üçin ýeterlik däldi.