Taryhy köpri we suw ulgamy Harranda gaýtadan janlanýar

Harran uniwersitetiniň tejribeli akademigi Prof. Doktor Mehmet Önal Medeniýet we Syýahatçylyk ministrligi tarapyndan geçirilen “Geljekdäki miras” taslamasynyň çäginde gadymy köprini we suw ulgamyny janlandyrmak boýunça intensiw işleriň geçirilendigini aýtdy. Bu taslama bilen taryhyň çuňlugyndan şu güne çenli saklanyp galan desgalary janlandyrmak maksat edinilýär.

Orta asyr köşgüniň täzeden açylmagy

Harrandaky gala orta asyrlardan häzirki güne çenli saklanyp galan üç gatly köşkleriň seýrek mysallarynyň biri hökmünde ünsi özüne çekýär. Prof. Dr. Önal galanyň töweregindäki deşikleriň gazuw-agtaryş işleriniň geçirilendigini we bu işde möhüm netijeleri alandyklaryny aýtdy. Mart aýyndan bäri dowam etdirilýän gazuw-agtaryş işlerinde gämi duralgasynyň demirgazyk diwarynyň ep-esli bölegi açyldy.

Köpriniň taryhy we durkunyň täzelenmegi

Önal gämi duralgasyndaky gazuw-agtaryş işleri wagtynda Halap galasyndaky ýaly kemerli köpriniň galyndylarynyň tapylandygyny aýtdy. Önal köprä degişli kesilen daş bölekleriň we Aýýubid döwrüniň ýazgysynyň soňky ýyllarda geçirilen işlerde tapylandygyny we şu ýyl köpriniň bir aýagynyň doly tapylandygyny aýtdy. Taslamanyň çäginde gelýänlere taryhy ýol arkaly gala baryp ýetmäge mümkinçilik berýän köpri gurmak boýunça işler dowam etdirilýär.

Gadymy suw ulgamy janlanýar

Taslamanyň ýene bir möhüm aýagy, galanyň takmynan 80 metr gündogarynda ýerleşýän Kullap akymyndan gelýän suwuň gämi ulgamyna birleşdirilmegi. Taryhy taýdan uly suw şkaflaryny we tigirlerini ulanýan bu ulgam, akymyň suwlaryny galanyň töweregindäki derýalara gönükdirýärdi. Gaýtadan ornaşdyrylan suw ulgamy myhmanlara Harranyň baý taryhy mirasyna has gowy düşünmäge mümkinçilik döreder.

Geljekki meýilleşdiriş we taslama maksatlary

Şanlyurfa häkimligi tarapyndan taýýarlanan meýilnama laýyklykda taslamanyň soňky tapgyrynda gadymy döwre laýyk gelýän daş köpri ýylyň ahyryna çenli tamamlanar. Lazer gözlemek usullary bilen ölçelen köpri, taryhy maglumatlaryň esasynda asyl nusgasyna wepalylyk bilen gurlar. Taslamanyň tamamlanmagy bilen taryh höwesjeňleri we myhmanlar Harranyň baý geçmişine has içgin göz aýlamaga mümkinçilik alarlar.

Prof. Doktor Önal suw ulgamynyň şuňa meňzeş görnüşde gaýtadan guruljakdygyny aýtdy. Cullap akymynyň gapdalynda döredilmeli suw şkafy bilen suw çukura geçiriler we soňra akym düşegine gaýdyp geler. Şeýlelik bilen, gelýänler gadymy döwrüň suw dolandyryş ulgamlaryna syn etmek bilen taryhyň işleýşine şaýat bolup bilerler.

Taslamanyň medeni we syýahatçylyk ähmiýeti

Harranda amala aşyrylan bu taslama diňe bir taryhy gurluşlary goramak bilen çäklenmän, sebitiň syýahatçylyk mümkinçiliklerini hem ýokarlandyrmagy maksat edinýär. Dikeldiljek köpri we suw ulgamy ylmy gözlegler üçin möhüm çeşme bolar we sebite syýahatçylaryň gyzyklanmasyny artdyrar. Taryh we medeniýet höwesjeňleri üçin täze özüne çekiji merkez döretmegine garaşylýan bu taslama bilen Harranyň taryhy ähmiýeti has köp tomaşaçylara ýeter.

Taslama üstünlikli tamamlansa, Harranyň taryhyny açjak bu eserler sebitiň medeni mirasyna möhüm goşant goşar. Geçmişiň yzlaryny şu güne çenli dowam etdirýän bu eserler geljekde şuňa meňzeş taslamalar üçin nusga bolup biler.