Taryhy "Russiýa", Gündogar Europeanewropa liderleriniň NATO sammitinde eden çagyryşy: "Çekişligi ýokarlandyrmaly"

Brýusselde geçiriljek 36-njy NATO döwlet we hökümet baştutany sammitinden öň Gündogar Europeewropanyň möhüm aktýorlary möhüm beýanatlar berdiler. Polşanyň prezidenti Nawrocki, Estoniýanyň premýer-ministri Miçal we Litwanyň prezidenti Nauseda Russiýanyň abanýan howplaryna ünsi çekip, soýuzdaş agzalara "agzybirlik we gorkuzmak" çagyryşyny gaýtaladylar. Leadersolbaşçylar goranyş býudjetlerini köpeltmegiň we transatlantik gatnaşyklary berkitmegiň zerurdygyny bellediler.

Polşadan ABŞ-a hemişelik esas we güýçli transatlantik habar

Polşanyň prezidenti Nawrocki ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň Polşa üçin "uly dost" dygyny aýtdy we iki ýurduň arasyndaky harby hyzmatdaşlygyň çuňlaşdyrylmalydygyny aýtdy. Nawrocki Polşanyň çäginde ýerleşýän amerikan esgerleriniň bardygyny aýdyp: "Polşada Amerikan esgerleri üçin hemişelik bazanyň döredilmegini isleýäris" -diýdi. Polşanyň lideri Trumpy NATO-nyň "sütüni we diregi" hökmünde häsiýetlendirip, transatlantik gatnaşyklaryň bileleşigiň geljegi we güýji üçin möhüm ähmiýete eýedigini aýtdy. Russiýanyň prezidenti Wladimir Putiniň öz harby güýjüni Merkezi we Gündogar Europeanewropa ýurtlaryna garşy islendik wagt ulanmak mümkinçiliginiň bardygyny ýatladýan Nawrocki, sammitiň esasy maksady Russiýany ileri tutulýan howp hökmünde kabul etmek we özara goranyşy güýçlendirmek diýdi.

Estoniýanyň premýer-ministri Miçal: "Goranmak üçin çykdajylar köpelmeli, howa goragyna geçmeli"

Estoniýanyň premýer-ministri Miçal soýuzdaş ýurtlaryň goranyş çykdajylaryny haýal etmän köpeltmelidigini aýtdy. Russiýa diňe güýçli goranyş liniýasy bilen garşy durup boljakdygyny mälim eden Miçal, Ukraina harby we maliýe kömegi üçin anyk maksatlary kesgitlemegiň möhümdigini aýtdy. Baltika deňzinde dowam edýän NATO türgenleşikleriniň öňüni alyş faktoryny güýçlendirendigini mälim eden premýer-ministr Miçal: "NATO-nyň hakykatdanam işleýändigini bilýärin; deňiz operasiýalary we howa polisiýasy missiýalary üznüksiz dowam edýär. Şu günki sammit bilen bu missiýalar güýçli howa goranyş ulgamyna öwrüler" -diýdi.

5-nji madda we Hormuz bogazy Litwadan çykmak

Litwanyň prezidenti Nauseda hem Ukrainanyň azatlyk göreşine berilýän goldawyň üznüksiz dowam etmelidigini öňe sürdi we Europeanewropa ýurtlarynyň Russiýa we Belarusdan gelip çykýan gibrid we harby howplara sezewar bolýandygyny aýtdy. Howpsuzlyk üçin býudjetiň uly paýlaryny bölüp bermäge taýýardyklaryny aýdan Nauseda, sosial ýeňillikler we pensiýa ýaly içerki talaplardan habarlydygyny, ýöne bu abadançylygy howpsuzlyk bolmasa gorap bolmajakdygyny aýtdy. Kollektiwleýin goragy kepillendirýän NATO-nyň 5-nji maddasynyň ähmiýeti barada durup geçen Nauseda: "5-nji madda barada azajyk şübhe goýmasak, Russiýa güýjümizi barlamaga het edip bilmez. Thisöne muny dilden gaýtalamak ýeterlik däl; howa goragyny güýçlendirmeli, has köp pul sarp etmeli we bu meseläni Europeanewropa Bileleşigi (EUB) bilen çözmeli". Nauseda, Eastakyn Gündogardaky dartgynlylyk barada alada bildirdi we zerur bolan halatynda magdan arassalaýyş toparlaryny Hormuz bogazyna iberip, global howpsuzlyga goşant goşup biljekdigini aýtdy.