Terrorçylyksyz Türkiye üçin taryhy ädim: "15-nji awgust" Çarçuwaly kanun taslamasy we möhüm parlament senenamasy

"Terrorçylyksyz Türkiye" nyşanynyň hukuk infrastrukturasyny döredjek "çarçuwaly kanun" gözleglerinde möhüm tapgyra ýetildi. Türkiýäniň Beýik Milli Assambleýasynyň başlygy Numan Kurtulmuşyň syýasy partiýalar bilen bolan güýçli maslahat berişlerinden we DEM partiýasynyň wekiliýetiniň ımralyna soňky saparyndan soň kanun taslamasynyň iýul aýynyň soňky hepdesinde Türkiýäniň Beýik Milli Assambleýasynyň Prezidentine hödürlenmegine garaşylýar. Ankara lobbisinde kanunyň tertibi we mazmuny bilen baglanyşykly dürli ssenariýalar ara alnyp maslahatlaşylsa-da, simwoliki öwrüm nokatlary aýdyň bolup başlady.

Mejlisiň sahnasynda üç dürli hereket ssenariisi

Ankara lobbileri iýul aýynyň ahyrynda Mejlisiň başlygyna hödürlenmegine garaşylýan taryhy düzgünnamanyň güýje girmegi bilen baglanyşykly üç esasy formula ünsi jemleýär. Birinji wariant boýunça, Türkiýäniň Milli Milli Assambleýasynyň iň pes pensiýasyny ýokarlandyrýan omnibus kanuny kabul edilenden soň dynç alyşa çykmaz. Işde gysga arakesme bolar we bu döwürde teklip Adalat komissiýasynda giňişleýin ara alnyp maslahatlaşylar we Baş Assambleýanyň tapgyryna taýýar bolar.

Sahnanyň aňyrsynda ara alnyp maslahatlaşylan ikinji formulada, omnibus kanuny kabul edilenden soň Mejlis tomus kanikulyna çykar, ýöne dynç alyş döwründe işlemäge hukugy bolan Adalat komissiýasy teklip boýunça işini dowam etdirer. Komissiýa tapgyry tamamlanandan soň, Türkiýäniň Milli mejlisiniň Baş Assambleýasy adatdan daşary ýygnaga çagyrylar we kanun taslamasyna ses berler. Bu proses uzaldylsa, teklip boýunça gepleşikleriň oktýabr aýynda başlajak täze kanunçylyk döwrüne çenli yza süýşürilmegi hem mümkindir. Mejlisdäki bu senenamanyň ýakyn günlerde tamamlanmagyna garaşylýar.

15-nji awgust simwolizm we NSC-iň möhüm ýygnagy

Düzgünnamanyň güýje girmegi üçin perdäniň aňyrsynda yglan edilen iň täsirli sene 15-nji awgustdyr. Bu sene, 1984-nji ýylyň 15-nji awgustynda terrorçylyk guramasy PKK ilkinji ýaragly hereketini amala aşyran gününiň 40 ýyllygyna gabat gelýänligi üçin uly simwoliki ähmiýete eýe. Kanunyň takyk senesinden güýje girmegi bilen, "terrorçylyk başlanan gününde we senesinde bütinleý ýok ​​edildi" diýseň güýçli syýasy habar ibermek maksat edinilýär. Şeýle-de bolsa, bu maksat senesi barada entek resmi beýanat berilmedi.

Bu prosesiň iň möhüm öwrümlerinden biri, 6-njy awgustda Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň ýolbaşçylygynda duşuşmagy meýilleşdirilýän Milli Howpsuzlyk Geňeşi (MGK) bolar. Sahnada, "Terrorsyz Türkiye" prosesi bilen baglanyşykly bu möhüm ýygnakda strategiki baha beriljekdigi we çarçuwaly kanun teklibiniň tekliplerden soň Mejlisiň Baş Assambleýasynyň gün tertibine getirilip bilinjekdigi aýdylýar. Mejlisiň komitetinde we Baş Assambleýasynda geçiriljek gepleşikleriň syýasy ylalaşyk we kanunçylyk senenamasy taýdan aýgytly boljakdygy bellenildi.

Numan Kurtulmuşyň güýçli syýasy maslahat traffigi

Türkiýäniň Milli mejlisiniň başlygy Numan Kurtulmuş, kanuna taýynlyk görülmezden ozal syýasy partiýalar bilen giňişleýin maslahat saparyna başlady. Kurtulmuş ilki MHP başlygy Devlet Bahçelini öz ofisinde gördi we takmynan 50 minutlap duşuşdy, soň DEM partiýasynyň egindeş başlyklary we Yeni olol topary bilen duşuşdy. Mejlisdäki Mermer zalynda CHP başlygy Kemal Kılyçdaroğlu bilen duşuşan Kurtulmuş, 13.00-da İYİ partiýa toparyna, soňra AK partiýa toparyna baryp, aragatnaşyklaryny dowam etdirer.

Alnan maglumatlara görä, Kurtulmuş bu aragatnaşyklar wagtynda taraplara anyk kanun tekstini ýa-da jikme-jik senenama hödürlemedi. Duşuşyklaryň esasan syýasy erk we partiýalaryň bu etap bilen baglanyşykly goldawyny ölçemäge gönükdirilendigi mälim edildi. Düzgünnamanyň döwletiň howpsuzlyk perspektiwasyna ýakyn çarçuwada düzüljekdigi barada pikir eden çeşmeler, bu işdäki möhüm päsgelçilikleriň köplenç ýeňilendigi barada tutumyň edilendigini bellediler. Birinji etapda Abdullah Öcalanyň we PKK-nyň maksimalistik talaplaryny öz içine almaýan has çäkli çarçuwaly kanunyň geljekdigi we guramanyň ýolbaşçylary bilen baglanyşykly temalaryň indiki tapgyra galdyrylyp bilinjekdigi mälim edildi. Syýasy gatnaşyklardan soň AK partiýasynyň partiýalara baha bermek üçin taýýarlan kanunynyň tekstini açmagyna garaşylýar.

DEM partiýasynyň 'Demokratik çözgüt' we 'Öcalan'

DEM partiýasynyň Numan Kurtulmuş bilen duşuşygyndan soň ýazan beýanynda bu kanunyň kürt meselesiniň demokratik çözülmegine we Türkiýäniň demokratiýalaşmagyna ýol açjak häsiýetli bolmalydygy aýdyldy. Beýanatda aşakdaky jümleler bar:

"Öcalanyň statusyny, erkin iş we aragatnaşyk şertlerini üpjün etmegiň möhüm ähmiýetini ýene-de bir gezek mälim etdik. Kanunyň, ähli taraplaýyn häsiýeti bilen, kürt meselesiniň çözgüdini konflikt we zorluk sebäplerinden hukuk we syýasy esaslara geçirmegine goşant goşmalydygyny belledik. Kanun üçin ähli syýasy partiýalaryň we demokratiýanyň erkinleşmegini üpjün etmegimiziň iň uly arzuwymyzdyr. hemmeler. "