TMO-nyň baş müdiri Ahmet Güldal: Respublikanyň taryhynda iň ýokary galla hasylyna garaşylýar

Türkiýedäki geçen ýylky gurakçylykdan we oba hojalygynyň aýazlaryndan soň, şu ýyl galla önümçiliginde ýokary netijelilik gazanyldy. Türk Beýik Milli Assambleýasynyň Jemgyýetçilik Ykdysady Kärhanalary (SOE) Komissiýasynyň deputatlaryna çykyş eden Toprak Önümleri Ofisiniň (TMO) baş müdiri Ahmet Güldal önümçiligiň we paýnamanyň artmagy bilen eksporta taýýarlyk görendiklerini habar berdi.

Galla önümçiliginde rekord garaşylýan zat näme?

Bugdaý önümçiliginiň takmynan 25 million tonna, arpa önümçiliginiň 10 million tonna ýetendigini habar beren TMO-nyň baş müdiri Ahmet Güldal, 2026-njy ýylyň respublikanyň taryhynda iň ýokary galla hasyly ýyly bolup biljekdigini çaklaýandyklaryny aýtdy. Güldal, satyn alyş işlerinde hiç hili bellemegiň we saklamagyň meselesiniň ýokdugyny aýtdy we 2026-njy ýylda jemi 15,5 million tonna önüm üçin 501 müň 618 öndürijä 767 müň 860 bellenmäniň berlendigini aýtdy.

TMO-nyň satyn alyş we satuw maglumatlary nähili emele geldi?

TMO-nyň baş müdiri Ahmet Güldal şu ýyl jemi 12,5 million tonna däne, şol sanda 9,7 million tonna bugdaý we 2,6 million tonna arpa satyn alandyklaryny aýtdy. Satyn almagyň umumy bahasynyň, hoz, kişmiş we mekgejöwen ýaly beýleki önümleri goşmak bilen 218,3 milliard lira ýetendigini mälim eden Güldal, bu mukdaryň 202 milliard lirasynyň öndürijilere tölenendigini aýtdy. Şeýle hem, 1-nji oktýabrdan başlap bugdaý üçin 18 müň 500 lira we arpa üçin 14 müň liranyň satuw bahasynyň kesgitlenendigini we aksiýalardaky önümleriň maliýe ekwiwalentiniň 289 milliard lira ýetendigini mälim etdi.

Toprak önümleri bölümi, Türkiýäniň hemme ýerinde galla önümçiliginiň ýokary netijeliliginden soň 12,5 million tonna satyn alyp, öndürijilere töleg töledi. Hasyl ýygnamazdan ozal 20 million tonna kuwwatlylygy döreden edara 1-nji oktýabrdan başlap satuw işine başlady we elindäki aksiýalary eksport etmek tagallalaryny çaltlaşdyrdy.

Oba hojalyk önümlerini satyn almak we satmak, toprak önümleri bölümi tarapyndan kesgitlenen esasy bahalaryň we bazar şertleriniň çäginde amala aşyrylýar. Öndürijiler TMO-nyň resmi kanallary arkaly önümiň iberilmegi, belleniş ulgamlary we häzirki satuw bahalary barada jikme-jik maglumata girip bilerler we amal bilen baglanyşykly haýyşlaryny degişli edara bölümlerine iberip bilerler.

Netije

Türkiýäniň oba hojalygynyň önümçilik kuwwatynyň howa şertleriniň gowulaşmagy bilen ep-esli ýokarlanandygy görünýär. Esasanam galla pudagynda gazanylan rekord hasyl, içerki bazardaky üpjünçiligiň howpsuzlygyny üpjün etmek we daşary söwda balansyna goşant goşjak eksport potensialyny döretmek nukdaýnazaryndan möhümdir.

TMO-nyň uly saklaýyş kuwwaty we öndürijilere çalt tölegleri oba hojalygynyň önümçiliginde durnuklylygy saklamakda möhüm ädim hökmünde tapawutlanýar. Alnan bu ýokary netijelilik, meýilnamalaşdyryş we infrastruktura maýa goýumlarynyň oba hojalygyna öndürijilige gönüden-göni täsirini açýar.

Mümkin täsirler

Galla hasylynyň ýakyn döwürde azyk önümleriniň bahalarynda durnuklaşdyryjy rol oýnamagyna garaşylýar. Aksiýalary eksporta gönükdirmek, oba hojalygyndan daşary ýurt walýuta girdejilerini köpeltmek arkaly ýurduň ykdysadyýetine oňyn täsir edip biler.

Öndürijiler üçin bu ýagdaý önümlerini bahasyna satyp, ammar meselesini başdan geçirmän bazara hödürläp biler ýaly, köşeşdiriji gurşaw döredip biler. Mundan başga-da, köpeldilen paýnamalaryň bazardaky artykmaç üpjünçiligi dolandyrmak üçin ulanyljakdygy bahanyň durnuklylygyny saklamaga kömek edip biler.