Ysraýylyň premýer-ministri Netanýahu üçin syýasy töwekgelçilikler barha artýar: ABŞ-nyň goldawy we pikir soralyşygy sorag astyna alynýar

Duglas Bloomfildiň ýazan derňewinde sişenbe güni Ysraýylda we bir hepde soň ABŞ-da geçiriljek saýlawlaryň iki ýurduň arasyndaky bileleşigiň geljeginde aýgytly rol oýnajakdygy mälim edildi. Makalada Ysraýylyň ozal respublikanlardan we demokratlardan alýan giň goldawynyň indi sorag astyna alynýandygy we "Deputatlaryň Ysraýyly has gowy görýänini we çäklendirilmedik milliardlarça dollarlyk harby kömegiň awtomatiki tassyklanjak günleriniň ýitip gitjekdigi we indi gaýdyp gelmejekdigi" kesgitlenildi.

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump bilen Netanýahunyň arasyndaky gatnaşyklara nähili täsir edýär?

Makalada ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump-nyň premýer-ministr Benýamin Netanýahuny saýlawdan biraz öň goldamagynyň "islemeýändigi" nygtaldy we Eýran söweşi we tükeniksiz konfliktler sebäpli Trumpyň tassyklama derejesiniň peselendigi aýdylýar. Trump tarapdarlarynyň Netanýahuny ABŞ-nyň prezidentini gymmat bahaly konfliktlere çekmek üçin jogapkärdigi bellendi. Bu ýagdaýyň Kongresdäki respublikan köplüge howp salýandygy we Ysraýyla ýarag satuwyny we aňtaw paýlaşygyny çäklendirmek baradaky çagyryşlaryň gelendigi aýdyldy.

Saýlawlar Ysraýylyň içerki syýasatynda nämäni görkezýär?

12-nji kanal telewideniýesinde paýlaşylan iň soňky pikir soralyşyklara görä, premýer-ministr Benýamin Netanýahunyň ýolbaşçylygyndaky hökümet blogy iki orny ýitirdi we 51 orna düşdi. Bäsdeşi, ashaşar partiýasynyň lideri Gadi Eisenkot blogy 55 orna ýetdi. Premýer-ministr üçin islenýän atlaryň arasynda Eisenkot 44 göterim goldaw bilen tapawutlandy, Netanýahu bolsa 33 göterimde galdy. Şeýle-de bolsa, 120 orunlyk Ysraýyl mejlisinde iki blog hem hökümet gurmak üçin zerur bolan 61 ornuň köplügine baryp bilmez.

Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu ABŞ-daky syýasy howanyň üýtgemegi we öz ýurdundaky saýlawlarda sesleriň ýitirilmegi sebäpli döredilen daşarky basyşlar bilen göreşýär. ABŞ-daky demokratlaryň we käbir respublikanlaryň Ysraýyla harby kömegini çäklendirmek meýli Netanýahunyň daşary syýasat strategiýasyna garşy çykýan bolsa-da, Ysraýylyň içerki syýasatynda hökümet blogunyň köp böleginiň ýitmegi syýasy näbellilik gurşawyny döredýär.

Ysraýylda häzirki hökümet ulgamy koalisiýa gözleglerine we parlament köplügine esaslanýar. 120 orunlyk Ysraýyl mejlisinde (Knesset) hökümet gurmak üçin 61 deputatyň goldawy talap edilýär. Saýlaw prosesleri we saýlaw netijeleri ýurduň daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlaryna we ýaranlary bilen gatnaşyklaryna gönüden-göni aýgytly täsir edýär. Raýatlar saýlaw senenamalaryna we dalaşgärleriň Ysraýyl Saýlaw Geňeşiniň resmi kanallary arkaly hödürlän programmalaryna gözegçilik edip bilerler.

Netije

Ysraýylyň köpden bäri işleýän daşarky goldaw mehanizmleriniň, esasanam ABŞ-nyň içerki syýasatynyň üýtgemegi we Gazadaky gumanitar krizis sebäpli ýüze çykan täsirler bilen gurluş taýdan özgerişlikleri başdan geçirendigi görünýär. Netanýahu administrasiýasy adaty bileleşiklerini saklamakda kynçylyk çekýän hem bolsa, daşary syýasatda izolýasiýa meýli Ysraýylyň halkara arenasyndaky ornuny gowşadýar.

Içerki syýasatda, Netanýahunyň ýolbaşçylygyndaky toparyň saýlawlarda azalmagy saýlawçylaryň häzirki hökümetiň syýasatlaryndan nägileligini görkezýär. Hökümet döretmek üçin zerur bolan köplügi alyp bilmezlik Ysraýylyň syýasy durnuksyzlyga sezewar bolýandygyny we täze hökümet gözlemek gutulgysyz bolup biljekdigini görkezýär.

Mümkin täsirler

ABŞ-da geçiriljek saýlaw netijeleriniň Ysraýyla berilýän harby we tehnologiki kömegiň mukdaryny we gerimini çäklendirip biljekdigini çaklamak mümkin. Ysraýyly, esasanam Kongresde tankytlaryň artmagy, ýarag söwdasynyň gözden geçirilmegine ýa-da has berk şertlere sebäp bolup biler.

Ysraýylyň içerki syýasatynda hökümet döretmek prosesiniň uzaldylmagy ýurduň karar bermek mehanizmlerini haýalladyp biler. Oppozisiýa blogy ýa-da täze bileleşikler köplügi alyp bilmese, Ysraýyl irki saýlawlara ýa-da dürli koalisiýa ssenarilerine duçar bolar. Bu ýagdaý Ysraýylyň sebit syýasatlaryna we Iordan derýasynyň günbatar kenaryndaky göçüriji syýasatlaryna bolan garaýşyna hem täsir edip biler.