TRNC-iň ýarym asyr suw kepilligi: 69 milliard lira uly maýa goýumynda taryhy ädim

Oba hojalygy we tokaý ministri İbrahim umumakly Demirgazyk Kipr Türkiýe Respublikasy (TRNC) bilen gatnaşyklarynyň çäginde möhüm infrastruktura taslamalaryny gözden geçirdi. Mesarya düzlük suwaryş liniýasynyň gurluşyk işlerine gözegçilik eden umumakly, Türkiýe Respublikasynyň adadaky suw maýa goýumlary barada strategiki beýanat berdi.

Ministr umumakly, TRNC-nyň suw howpsuzlygynyň sarsmaz esasda gurlandygyny aýtdy we jemi 69 milliard lira bahasy bolan ägirt uly maýa goýum maksatnamasy sebäpli diňe bir ýurduň häzirki zerurlyklaryny däl, eýsem geljek 50 ýylda suw zerurlyklaryny hem doly kepillendirýändigi baradaky hoş habary berdi.

TRNC-iň geljegini kesgitleýän ylmy ýol kartasy

Ministr umumakly, TRNK-nyň Oba hojalygy we tebigy baýlyklar ministri Hüseýin Çawuş bilen bilelikde Döwlet gidrotehniki işleriniň baş müdirliginiň (DSİ) koordinasiýasy astynda alnyp barylýan "Orta Mesarya düzlük suwaryş esasy geçiriji liniýa 2-nji gurluşyk" gurluşyk meýdançasynda tehniki gözleg geçirdi. Bu ugurdaky işe işjeň gatnaşan ministr umumakly, kran gözegçiligini öz üstüne aldy we diametri 2500 millimetr bolan ullakan polat turbany çukura düşürip, ony goýmak işini hut özi amala aşyrdy.

umumakly, Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň ýolbaşçylygynda TRNC üçin giňişleýin suw howpsuzlygy gözýetimini döredendiklerini aýtdy we gündelik çözgütleriň ýerine geljegi gurýandyklaryny aýtdy. Ministr bu meselede 2023-nji ýylyň sentýabr aýynda başlanan "Suw we toprak baýlyklarynyň baş meýilnamasyna" ünsi çekdi we bu gözlegiň adaty hasabat däldigini, adanyň oba hojalygyny, suwaryş we energiýa potensialyny ylmy maglumatlar bilen birleşdirýän strategiki ýol kartasydygyny aýtdy.

Anadolydan gelýän her damja suw doganlygyň nyşanydyr

Türkiye bilen TRNK-nyň arasyndaky sarsmaz gatnaşyklara ünsi çeken ministr umumakly, iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň býurokratik hyzmatdaşlykdan, ýürek we ykbalyň çuňňur jebisliginden has ýokarydygyny aýtdy. Implementederine ýetirilen ägirt uly suw taslamasynyň bu taryhy doganlygyň iň anyk alamatydygyny aýdan umumakly: "Anadoly topraklaryndan TRNC-e ýetýän her bir damja suw biziň sarsmaz raýdaşlygymyzyň, birek-birege ynamymyzyň we umumy geljegimiziň iň güýçli nyşanydyr."

Ministr umumakly, agyz suwundan başlap, oba hojalygyny suwarmaga çenli her taslamany tutanýerlilik bilen tamamlajakdyklaryny mälim etdi we goldawy üçin Prezident Rejep Taýyp Erdogana minnetdarlyk bildirdi.

69 milliard liranyň ägirt uly maýa goýumynyň jikme-jiklikleri yglan edildi

Geçirilen taslamalaryň maliýe we tehniki ölçegleri barada möhüm maglumatlary paýlaşan ministr umumakly, suw pudagynda jemi 14 aýry taslamadan ybarat ägirt uly býudjetiň dolandyrylýandygyny habar berdi. Takmynan 69 milliard liradan ybarat bu ägirt uly maýa goýum bukjasynyň 41 milliard lirasynyň üstünlikli tamamlanandygyny mälim eden umumakly, 8 milliard lira bölümindäki işleriň çalt dowam edýändigini we galan 20 milliard lira böleginde meýilnamalaşdyryş işleriniň düýpli dowam edýändigini aýtdy.

Maýa goýumlarynyň köpüsiniň Kipr türk halky üçin eýýäm elýeterli edilendigini mälim eden ministr umumakly: "TRNC-nyň 50 ýyllyk suw geljegini üpjün edýän bu taryhy ädimiň çäginde 870 kilometr uzynlykdaky elektrik geçiriji liniýany, 49 ammary we 52 müň kilometr agyz suw arassalaýyş liniýasyny we 52 müň kilometr arassalaýjy suw arassalaýyş liniýasyny we 200 müň kilometr arassalaýjy suw arassalaýyş liniýasyny we işini tamamladyk" -diýdi.

Mesarya düzlüginde 2027-nji ýylda suw bolar

Adanyň oba hojalygy üçin möhüm bolan suwaryş taslamalary barada durup geçen ministr umumakly, esasanam oba hojalygynyň önümçiliginiň merkezi bolan Mesarya düzlügi üçin gowy habar berdi. Jemi 9 müň 720 gektar uly oba hojalygyny häzirki zaman suwaryş bilen birleşdirjek we 5,5 milliard lira býudjetine eýe boljak “Orta Mesarya düzlüginiň ikinji bölümi geçiriji liniýa” boýunça işleriň doly tizlikde dowam edýändigini aýtdy.

umumakly, taslamanyň geljegi üçin niýetlenen meýilnamany paýlaşyp, 2027-nji ýylda Mesarya düzlügini janlandyrjak bu ägirt liniýany tamamlamagy maksat edinýändiklerini, eger elektrik geçiriji liniýada hiç hili emläk ýa-da şuňa meňzeş kanuny päsgelçilikler ýüze çykmasa. Ministr umumakly, şeýle hem, TRNC boýunça 207 kilometrlik agyz suw geçiriji liniýasynyň üstünlikli tamamlanandygyny ýatlatdy we diňe bir şu günüň zerurlyklaryny däl, eýsem Türkiýede we TRNC-de nesiller üçin dowam etjek geljegi zerur taslamalary öndürmäge dowam etjekdiklerini aýtdy.