Trump Angliýanyň Ysraýyl sanksiýalaryna ýaşyl yşyk berýär: Diplomatik krizis Tel Awiw bilen ösýär

Waşington we London liniýalarynda köp günler bar bolsa, ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň Angliýanyň ýolbaşçylygynda Ysraýyla girizilen täze sanksiýalar barada dymdy. Diplomatik çeşmelere esaslanýan Ysraýylda ýerleşýän 12-nji kanal teleýaýlymynyň habaryna görä, iki ýurduň arasyndaky bu sessiz ylalaşyk, Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu hökümetiniň basyp alnan Palestina sebitlerinde alyp barýan işlerine garşy halkara arenasynda täze eýýamyň başlanandygyny görkezýär.

Trump bilen Burnhamyň arasyndaky möhüm duşuşyk

Iňlis premýer-ministri Andy Burnhamyň ABŞ-nyň prezidenti Trump bilen göni duşuşandygy we sanksiýalar kararyny resmi taýdan yglan etmezden ozal bu proses barada jikme-jik maglumat berendigi mälim edildi. Duşuşygyň mazmuny bilen tanyş iki dürli çeşme, Trumpyň bu ädimine garşy däldigini we Burnhamdan kararyndan ýüz öwürmegini islemeýändigini aýtdy. Bu diplomatik dymmak, Ak tamyň Netanýahu hökümetiniň basyp alan Günbatar Şeriýa syýasatlaryndan çuňňur nägileligini görkezýän iň anyk görkeziji hökmünde düşündirilýär.

Beýleki tarapdan, ABŞ-nyň Döwlet sekretary Marko Rubio -yň Kolumbiýa gitmezinden ozal Florida ştatynyň Maýami şäherinde journalistsurnalistleriň soraglaryna jogap bereninde Angliýanyň kararyny ýazgarmakdan aýratyn saklanandygy bellärliklidir. Günbatar diplomatlary we ABŞ-nyň resmileri Trump administrasiýasynyň Palestinanyň ele salnan ýerlerinde bikanun oturymly ýerlere garşy Angliýanyň täze sanksiýalaryny petiklemek üçin çäre görmändigini tassykladylar.

Ilçi Hakabiniň çykmagy üçin Ak tam düzüldi

Krizis döwründe ABŞ-nyň Ysraýyldaky ilçisi Maýk Hakabee Britaniýanyň BBC telekanalyna beren interwýusynda Angliýanyň sanksiýalar kararyny berk sözler bilen tankytlady. Karary "ýewreý halkyny paýhassyz we kemsidiji" diýip häsiýetlendiren Hakabee: "Angliýa çyn ýürekden bolsa, Demirgazyk Koreýa, Hytaýa we Russiýa garşy sanksiýalar nirede?" Ol muňa jogap berdi.

Şeýle-de bolsa, Hakabiniň aýdanlary Ak tamda jogap tapmady. Ak tamyň ýokary derejeli resmisi 12-nji kanal bilen söhbetdeşlikde "Ilçi Hakabiniň sözleri Ak tam ýa-da Döwlet departamenti bilen utgaşdyrylmady" -diýip, ilçiniň sözleri bilen administrasiýa arasynda anyk aralyk goýdy. ABŞ işgärleriniň, sanksiýalar bukjasyny gönüden-göni we resmi taýdan tassyklamasa-da, Netanýahu hökümetiniň agressiw giňeltmek syýasaty baradaky aladalaryny iňlis kärdeşleri bilen paýlaşýandyklary mälim edildi.

E1 taslamasy we giňeldilýän sanksiýalar koalisiýasy

Günbatar ýurtlarynyň bu ýowuz ädimi, Netanýahu hökümetiniň basyp alan Günbatar Şeriýadaky möhüm E1 sebiti -de basyp alnan Palestina topraklarynda täze bikanun ilatly ýer gurmak meýilnamasyna gönüden-göni ar alyş. ABŞ-daky Respublikan we Demokratik dolandyryş edaralary, basyp alnan Gündogar Iýerusalimi we Iordan derýasynyň günbatar kenaryny fiziki taýdan aýyrjak E1 taslamasyna uzak wagtdan bäri garşy çykýarlar we geljekde garaşsyz Palestina döwletiniň territorial bitewiligini düýbünden mümkin däl eder. Beýleki tarapdan, Netanýahu 2025-nji ýylyň sentýabr aýynda, Trump işlän döwründe basyp alnan Günbatar Şeriýany iki bölege böljek "E1 Taslamasyny" tassyklady.

Angliýadan başga-da Kanadanyň, Daniýanyň, Finlýandiýanyň, Fransiýanyň, Islandiýanyň, Irlandiýanyň, Norwegiýanyň, Polşanyň, Portugaliýanyň, Ispaniýanyň we Şwesiýanyň daşary işler ministrleri Ysraýylyň bu birtaraplaýyn ädimine garşy bilelikde hereket etmek kararyna geldi. Bu ýurtlar bikanun hasaplaşyklardan gelýän önümleriň söwdasyny düýbünden gadagan etjekdiklerini habar berdiler.

Ysraýyldan Angliýa diplomatik ar alyş

Ysraýyl hökümeti Günbatar ýurtlarynyň söwda sanksiýalaryna gaty berk diplomatik jogap berdi. Ysraýylyň Daşary işler ministri Gideon Saar basyp alnan Gündogar Iýerusalimdäki we Palestinde işleýän Iňlis konsullygyny ýapmak kararyna gelendigini habar berdi.

Konsullygyň ýapylmagyndan başga-da ministr Saar Iňlis wekilleriniň Kirýat Gatdaky Gazadaky atyşygyň gözegçiligi üçin döredilen raýat-harby utgaşdyryş merkezinden derrew aýryljakdygyny habar berdi. Şeýle hem, Angliýanyň basyp alnan Günbatar Şeriýada Palestina dolandyryş güýçlerini taýýarlamak boýunça alyp barýan işleriniň togtadylandygy mälim edildi. Ysraýyl administrasiýasy 12 sany Iňlis raýatynyň, esasanam deputatlaryň, "Ysraýyla garşy çärelere gatnaşandyklary" sebäpli ýurda girmegini gadagan etdi.