Trump-nyň Russiýa-Ukraina ýaraşyk synanyşygy başa barmady

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň ýekşenbe güni Russiýa bilen Ukrainanyň arasynda yglan eden "energiýa ýaraşygy" başlangyjy, taraplaryň aýdanlary we Russiýanyň dowam edýän hüjümleri sebäpli başa barmady. Trump iki tarapyň hem ýaraşygy kabul edendigini aýtdy.

Trampyň aýdan sözleriniň, ýaraşyk diýilýän taraplaryň biri bolan Ukraina bilen maslahatlaşmazdan edilendigi belli boldy. Ukrainanyň prezidenti Wolodymyr Zelenskiý ABŞ bilen Russiýanyň arasyndaky gepleşikler barada anyk jikme-jikliklere garaşýandyklaryny mälim etdi we Waşington-Kreml liniýasyndaky gepleşiklerden aýrylandyklaryny aýtdy. Zelenskiý Amerikanyň metbugatyna beren beýanatynda ýaraşyk baradaky habardan habarsyzdygyny tassyklady we Russiýa tarapy duýduryş berse Ukrainanyň ýaraşyk şertnamasyny ýerine ýetirjekdigini aýtdy. Zelenskiý, eger Trump we Putin ylalaşýandyklaryny görkezseler, bu ýaraşygy hem ýerine ýetirjekdiklerini aýtdy.

Şeýle-de bolsa, Trumpyň aýdanlaryna garamazdan Russiýanyň hüjümleri bes edilmedi. Zelenskiý, Russiýanyň Trump tarapyndan yglan edilen bölekleýin ýaraşyk şertlerine garamazdan hüjümlerini dowam etdirendigini we ýurduň energiýa infrastrukturasyny nyşana alandygyny aýtdy. Harkowdaky desganyň hem nyşana alnandygyny mälim eden Zelenskiý, hüjümleriň elektrik togunyň kesilmegine sebäp bolandygyny aýtdy.

Russiýanyň beýanatlary Moskwanyň ýaraşyk şertnamasyna razy däldigini görkezdi. Russiýanyň Daşary işler ministri Sergeý Lawrow Ukrainanyň prezidenti Zelenskiniň ýaraşyk çagyryşlary bilen ýaraglanmak üçin wagt tapmaga synanyşýandygyny öňe sürdi we "Meniň pikirimçe, beýle dem almaga mümkinçilik ýok" -diýdi. Lawrow "Kepilliklere we wadalara ýene bir gezek düşeris öýdemok" -diýdi

ABŞ-nyň prezidenti Trump Russiýa-Ukraina söweşi barada "Zelenskiý ýaraşyk ylalaşygyna razy bolmaly. Biz ony Putin bilen ýakynlaşdyrmalydyrys. Muny mümkin boldugyça çalt etmeli. Ot açyşlygy bes etmek üçin" razy "diýerin, olar razy bolarlar. Bu söweş gaty elhenç. 32 müň adam öldi. Köp ýaş esger ýitdi." Trump, şeýle hem, Saud Arabystanynyň şazadasy Salman bilen gürleşendigini we hutileriň garaýşynyň erbetdigini aýtdy.

Trumpyň bu inisiatiwasynyň aňyrsynda, Eýrandaky uruş we dünýädäki bahalaryň ýokarlanmagy sebäpli ýüze çykýan nebit üpjünçiligi meselesiniň ABŞ-da geçiriljek aralyk saýlawlaryndan öň Respublikan partiýa üçin döredýän çynlakaý problemasy hasaplanýar. Dizeliň ýokary bahasy partiýa goldawyny peseldýär. Şol sebäpli Eýrandaky söweşi bes etmekde hiç hili öňegidişlik gazanyp bilmedik Trumpyň ünsüni Russiýa-Ukraina söweşine gönükdirendigi aýdylýar. Ukrainanyň rus nebiti gaýtadan işleýän zawodlaryna eden hüjümi we bahalara edýän täsiri Trump-ny biynjalyk eden bolsa, dünýädäki dizel bahalary üçin Ukrainany jogapkär hasaplaýan sözleri ünsi çekdi. Trump-nyň Ukrainanyň täze lider saýlamalydygyny aýdyp, ýaraşyk ylalaşygynyň diňe rus dizeliniň ýeňilleşdirilmegi üçin edilendigi aýdylýar.

Ukrainanyň Daşary işler ministri Andrii Sybiha, Prezident Wolodymyr Zelenskiniň Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin bilen ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň gatnaşmagynda ýa-da Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň töwellaçylygy bilen duşuşyp biljekdigini aýtdy.

Beýleki tarapdan, Europeanewropa resmileri ABŞ-nyň administrasiýasynyň Russiýanyň energiýa desgalaryna edýän hüjümlerini bes etmese, Ukrainany habar alyşmak işini togtatmak bilen haýbat atýandygyny aýtdy. CNN telekanalyna beýanat beren we ady agzalmadyk Europeanewropaly resmiler, eger-de Ukraina Russiýanyň energiýa desgalaryna hüjümlerini bes etmese, ABŞ-nyň Kiýew administrasiýasy we Europeewropadaky hyzmatdaşlary bilen habar alyşmagy we Europeewropa ýarag söwdasyny togtatjakdygyny aýtdy.

Trumpyň Russiýadan dizel import etmegi baradaky meýilnama hem reaksiýa döretdi. Trump-nyň Russiýanyň prezidenti Wladimir Putiniň başga-da birnäçe iberiş bilen 300,000 tonna dizel ýangyjyny derrew "Amerikan we dünýä bazaryna" ibermäge razydygy baradaky habary, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Russiýanyň nebit we tebigy gazyny import edýän ýurtlara täze sanksiýalary we nyrhlary girizmek hukugyny berýän kanunlara gol çekmegine garamazdan geldi. Bu şertnamanyň ABŞ-nyň kanunlaryny bozýandygyna ynanýan käbir respublikan we demokrat kanun çykaryjylar tarapyndan tankyt edildi. Sevenedi senator, dört respublikan we üç demokratlardan ybarat topar, şertnamanyň ABŞ kanunlaryny bozýandygyny aýdyp, Trumpy "ugruny üýtgetmäge" çagyrdy. Ylalaşygyň, Moskwa üçin Ukraina garşy söweşini maliýeleşdirmek üçin täze girdeji kanallaryny açyp biljekdigi duýduryş berildi. Şeýle hem bu şertnama Europeewropanyň reaksiýasyny döretdi we EUB-niň daşary işler ministrleri Ukraina goldawyň artmagyna we Russiýa edilýän basyşy saklamaga çagyryş edip, Moskwa garşy sanksiýalaryň dowam etjekdigini aýtdy.

5W1K

bilen Döwlet.TC belligi

Kim: ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, Ukrainanyň prezidenti Wolodymyr Zelenskiý, Russiýanyň Daşary işler ministri Sergeý Lawrow.

Näme: ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump tarapyndan Russiýa bilen Ukrainanyň arasynda yglan edilen "energiýa ýaraşygy" başlangyjy başa barmady.

Nirede: Russiýa we Ukraina.

Haçan: Sundayekşenbe güni atyşygy bes etmek başlangyjy yglan edildi.

Näme üçin: Trumpyň beýany Ukraina bilen maslahatlaşmazdan edildi, Russiýa hüjümlerini dowam etdirýär we Russiýa ot açyşlyga razy däl.

Nädip: Trumpyň ýaraşyk çagyryşyna garamazdan Russiýa hüjümlerini dowam etdirdi we Ukraina ABŞ bilen Russiýanyň arasyndaky gepleşiklerden aýrylandygyny öňe sürdi.

Devlet.TC belligi: Russiýa bilen Ukrainanyň arasyndaky söweş global energiýa bazarlaryna we bahalaryna gönüden-göni täsir edýär. ABŞ-nyň araçylyk tagallalary, esasanam energiýa üpjünçiliginiň we bahalaryň üýtgemegi sebäpli halkara gatnaşyklarynda möhüm gün tertibi bolmagynda galýar.

Netije

ABŞ-nyň prezidenti Trump tarapyndan Russiýa bilen Ukrainanyň arasynda yglan edilen energiýa ýaraşygy başlangyjy, taraplaryň dürli çemeleşmeleri we Russiýanyň dowam edýän hüjümleri sebäpli başa barmady. Bu ýagdaý, urşuň energiýa bazarlaryna edýän täsiriniň dowam etjekdigini we halkara derejesinde çözgüt tapmak üçin edilýän tagallalaryň çylşyrymlydygyny görkezýär.

ABŞ-da geçiriljek orta möhletli saýlawlardan öň energiýa bahalarynyň üýtgemegi bilen döredilen syýasy basyşyň, halkara krizislerde ykdysady we syýasy bähbitleriň ähmiýetini nygtap, Trumpyň inisiatiwasynyň arkasynda durýandygy baradaky bahalar.

Mümkin täsirler

Bu şowsuz ýaraşyk synanyşygy, Russiýa-Ukraina söweşiniň energiýa bazarlaryna täsirini dowam etdirmegine sebäp bolup biler. Dizeliň we nebitiň bahasynyň üýtgemegi dowam edip biler, bu dünýä ykdysadyýetine ýaramaz täsir edip biler.

ABŞ-nyň Ukraina garşy aňtaw paýlaşmagyny togtatmak bilen haýbat atmak ýaly ädimleri halkara bileleşiklerinde we howpsuzlyk hyzmatdaşlygynda dartgynlylyk döredip biler.