Trumpyň 5 müň dollarlyk saýlaw wadasy ABŞ-ny böldi: Ykdysady durmuş ýoly ýa-da saýlaw para?

Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň (ABŞ) jemgyýetçilik pikirini, öňki prezident Donald Trumpyň Tehasda geçirilen Respublikan partiýanyň milli kongresinde beren ajaýyp wadasy sarsdyrdy. Trump, ýakyn wagtda geçiriljek Kongresiň aralyk saýlawlarynda köpçüligiň Wekiller palatasynda we Senatda respublikanlara geçse, her bir uly ýaşly amerikan raýatyna 5 müň dollar nagt tölejekdigini aýtdy. Bu täsirli söz, ykdysady we kanuny taýdan ýurtda giň gerime eýe boldy.

Liberal we Konserwatiw Mediýa Face

Trumpyň beren wadasy Amerikan metbugatynda ýiti polýarlaşma sebäp boldy. Liberal metbugat guramalary bu taslamanyň ýurduň ykdysadyýetine agyr zarba urjakdygyny öňe sürüp, şeýle ädimiň bolup biljekdigini berk tankytlaýarlar. Derňew, her bir ululara 5 müň dollar bermegiň federal býudjetde 1,2 trillion dollardan gowrak goşmaça gara deşik getirjekdigine we inflýasiýanyň ýokarlanmagy bilen ykdysady deňagramlylygy sarsdyrjakdygyny nygtaýar. Beýleki tarapdan, konserwatiw habar beriş serişdeleri ýokary inflýasiýa we maliýe kynçylyklary bilen ýüzbe-ýüz bolýan ortaça amerikan maşgalalary üçin ömürlik maliýe goldawy boljakdygyny öňe sürüp, bu ädimi öwdi.

"Paýdaryň paýy" meňzeşligi we kanuny argumentler

Donald Trump kongresiň münberinden eden çykyşynda gyzykly meňzeşlik bilen bu ägirt tölegi gorady. Trump, nagt goldawyny girdejilerini paýdarlaryna paýlaýan iri kompaniýalar bilen deňeşdirdi we Amerikan raýatlarynyň hem döwletiň hyzmatdaşlarydygyny öňe sürdi. Şeýle-de bolsa, aklawçylar we syýasy analitikler bu çemeleşmä şübheli garaýarlar. Takmynan 245 million ulularyň ýaşaýan ABŞ-da umumy bahasy 1,2 trillion dollardan geçýän bu tölegiň kanuny esasda nähili ýerleşdiriljekdigi entek belli däl. Käbir garaşsyz analitikler saýlawdan ozal saýlawçylara nagt pullary wada bermegiň "saýlaw parasy" bolup biljekdigini we munuň çynlakaý konstitusiýa päsgelçiliklerine sebäp boljakdygyny aýdýarlar. Sosial mediadaky ulanyjylar wadanyň hakykata laýyk däldigini we populistdigini öňe sürseler, käbirleri bu puluň ykdysady krizis şertlerinde ömri halas ediji boljakdygyny aýdýarlar.

Syýasy taryhda ilkinji: Orta möhletli saýlawlardan öň adatdan daşary Kongres

ABŞ-nyň syýasy däp-dessurlarynda milli partiýa kongresleri adatça diňe partiýalaryň resmi prezidentlige dalaşgärlerini yglan etmek üçin prezident saýlawlary geçiriljek ýyllarda ýygnanýar. Şeýle-de bolsa, geçen iýunda Trumpyň adatdan daşary çagyryşy bilen, orta möhletli saýlawlardan öň Respublikan partiýanyň milli kongresini çagyrmak kararyna gelindi. Bu ýagdaý Amerikanyň syýasy taryhynda ilkinji bolup durýar. Bu ädim bilen, Trump orta möhletli saýlawlardan öň respublikan bazany doly berkitmegi, saýlawçylaryň höwesini ýokarlandyrmagy we kongreslerde hökman köplügi gazanmagy maksat edinýär.