Trumpyň Günorta Karolina üçin geň galdyryjy hereketi: Onuň aýal dogany, aradan çykan senator Grahamyň ornuny tutmagy maslahat berdi

ABŞ syýasatynda işjeň günler bar. Öňki prezident Donald Trump-dan ýaňy-ýakynda aradan çykan tejribeli senator Lindsi Grahamyň boşadylmagy üçin garaşylmadyk ädim geldi. Sosial media platformasyndaky çykyşynda Trump Grahamyň aýal dogany Darline Graham Nordone wagtlaýyn senator wezipesi üçin Günorta Karolinanyň gubernatory Genri MakMasteri maslahat berdi. Trump bu ädimiň merhum senata bolan çuňňur söýginiň we hormatyň alamaty boljakdygyny aýtdy.

Senatda san taýdan köp sanly göreş we tankydy deňagramlylyk

Günorta Karolinanyň kanunlaryna görä, boş senator oturgyjyna wagtlaýyn dalaşgär bellemek hukugy tutuşlygyna respublikan gubernator Genri MakMasteriň elinde. Donald Trumpyň beren bu maslahaty kanuny borç bolmasa-da, öňki prezidentiň partiýanyň içindäki täsiriniň Darline Graham Nordone mümkinçiligini ep-esli ýokarlandyrandygy aýdylýar. Respublikanlar üçin Senatda 51-47 köplügini saklamak üçin çalt bellenmek möhümdir.

Şeýle-de bolsa, bu belleniş ýerine ýetirilen hem bolsa, saglyk problemalary sebäpli iýun aýyndan bäri mejlislere gatnaşyp bilmedik tejribeli respublikan lider Miç Makkonnelliň bolmazlygy partiýanyň Senatda hereket etmek ukybyny netijeli çäklendirýär. Makkonnell heläkçilikden soň keselhana ýerleşdirilendigini, bejergi wagtynda öýken keselini alandygyny we henizem lukmanyň maslahaty bilen nobata gaýdyp bilmejekdigini aýtdy.

Komitetlerde we Trump-nyň kanunçylyk gün tertibinde güýç balansy

Grahamyň ölümi we Makkonnelliň ýoklugy, Trump administrasiýasynyň Kongresden geçmegi meýilleşdirýän möhüm kanun taslamalaryna we býudjet meýilnamalaryna gönüden-göni howp salýar. Iki hepdelik arakesmeden soň işini dowam etdiren Senatyň öňünde; Möhleti gutarjak elektron gözegçilik ygtyýarlyklarynyň möhletini uzaltmak, Trump administrasiýasy tarapyndan talap edilen Eýran söweşiniň çägindäki goşmaça goranyş býudjeti, Adalat ministrligine dalaşgär Todd Blanşiň tassyklamagy we 30-njy sentýabrda federal hökümetiň ýapylmagynyň öňüni aljak býudjet kanunlarynyň kabul edilmegi ýaly möhüm meseleler bar.

Respublikanlar demokratlaryň oppozisiýasyny ýeňip geçmek üçin býudjet ýaraşyk mehanizmini ulanmagy meýilleşdirýändiklerine garamazdan, Senatyň býudjet komitetiniň başlygy Grahamyň ýitmegi bu prosesi bozup biler. Trump administrasiýasy Pentagon we beýleki guramalar üçin goşmaça goranyş çykdajylaryny takmynan 350 milliard dollar öz içine alýan täze býudjet bukjasyny taýýarlaýar. Grahamyň gitmegi bilen Býudjet komitetindäki agzalaryň deňagramlylygy deň boldy we respublikanlar gyssagly ýagdaýda täze at bellemeli.

Komitetlerde respublikanlara garaşýan kyn synaglar

Respublikanlar Senatyň Kazyýet komitetinde 11-10 köplügini saklaýarlar. Bu ýagdaý Adalat ministrligine dalaşgär Todd Blançe komitetiň tassyklamagyny aňsatlaşdyrsa-da, Baş Assambleýada ses ýitirmek rahatlygyny diýen ýaly ýok edýär. Iň göwnüçökgün surat Senatyň bölüniş komitetinde başdan geçirilýär; Grahamyň ölümi we Makkonnelliň ýoklugy sebäpli işjeň respublikan agzalaryň sany 13-e, demokratlaryň sany bolsa 14-e çenli azaldy. Bu ýagdaý, demokratlar tassyklamasa, 2027-nji maliýe ýylynyň býudjet kanunlaryny bökdäp biler.

Waşington kazyýet-lukmançylyk instituty 22 ýyldan gowrak Senatda gulluk eden we ýürekden çykýan esasy gäminiň ýarylmagy netijesinde ölen Lindsi Grahamdan soň bu syýasy boşlugyň nähili dolduryljakdygyny ýakyndan synlaýar. Günorta Karolinadan täze bellenilmegi san deňagramlylygyny ýeňilleşdirse-de, Makkonnell gaýdyp gelýänçä, Senatda kyn söwda şertnamasynyň boljakdygy gutulgysyz bolup görünýär.