Türk futbolynda ýer titremesi: Jedel jedellerinde kosmiki otag jikme-jiklikleri we çempionat kubogyny almak mümkinçiligi

Türk futboly, taryhynda iň uly hukuk synaglaryndan biri bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Jedel we oýunlary düzetmek baradaky aýyplamalaryň çäginde geçirilen ägirt uly derňewde täze perde açylýarka, klubyň başlyklary we ýolbaşçylary baradaky maglumatlar "kosmiki otagyň" çylşyrymlylygy bilen barlanýar. Türk Futbol Federasiýasy (TFF) we Spor Toto Guramasynyň prezidenti bilen hyzmatdaşlykda geçirilen bu işde, çempionat kuboklaryny yzyna almak we klublary ýerleşdirmek ýaly gaty berk sanksiýalar netijelere laýyklykda gün tertibine girizildi.

“Türkiye” gazetiniň ýazyjylaryndan Tahir Kumyň öz sütüninde alyp barýan täsir galdyryjy jikme-jikliklerine görä, ýaşyl meýdanlary sarsdyrjak bu dawa-jenjelde möhüm tapgyra ýetildi. Spor Toto guramasy, federasiýa jedel edýändigi anyklanan takmynan 14 müň prezidentiň we ýolbaşçynyň sanawyny habar bereninde, Riwada döredilen ýörite topar maglumatlary gözden geçirdi.

Derňew merkezinde 14 müň dolandyryjy bar

Türk futbolyndaky bu arassalaýyş işi aslynda täze däl. Ilki bilen 2025-nji ýylyň oktýabr aýynda eminler bilen başlanan derňew tolkuny; Wagtyň geçmegi bilen futbol maşgalasynyň ähli gyzyklanýan taraplaryny, oýunçylary, tälimçileri, dolandyryjylary we massaurslary öz içine aldy. Derňewiň iň möhüm çäresi 4-nji maýda edildi. TFF soňky bäş ýylda professional futbol ligalarynda işjeň rol oýnan takmynan 14 müň prezidentiň we ýolbaşçynyň Türkiýe Respublikasyna bellenendigini habar berdi. Şahsyýet belgileri bolan sanawy Spor Toto guramasyna iberdi. Geçirilen synaglaryň we tehniki gözlegleriň netijesinde, jedeliň gadaganlygyny bozandygy anyklanan atlar birin-birin kesgitlenip, Riva habar berildi.

Kosmiki otagda alty eserden ybarat ýörite topar

Gelýän möhüm maglumatlaryň howpsuzlygyny üpjün etmek we maglumatlaryň syzmagynyň öňüni almak üçin TFF-de kosmiki otag döredildi. Hukuk bölüminiň 4 hünärmeninden we IT bölüminden 2 IT hünärmeninden ybarat bu gizlin komissiýa gaty gizlin işleýär. Geňeşiň işini awgustyň birinji hepdesinde tamamlamagyna garaşylýar. Hünärmenler, jedel edýändikleri anyklanan prezidentleriň we ýolbaşçylaryň işinde bolan wagtynda bu hereketleri edendiklerini anyklarlar. Mundan başga-da, futboldan başga sport pudaklaryndaky jedeller ýok ediler we faýlyň çäkleri bütinleý futbola gönükdiriler. Bu prosesiň bitaraplygy nukdaýnazaryndan Hukuk bölümi gutarnykly hasabat gutarýança TFF-iň prezidentine we geňeş agzalaryna hiç hili maglumat berilmez.

Duşuşyk düzediş jezasy we öz toparyna girýänler üçin düşmek töwekgelçiligi

Awgustyň birinji hepdesinde tamamlanmagyna garaşylýan hasabatdan soň, düzgün bozandygyny tassyklanlar, Futbol düzgün-nyzam düzgünnamasynyň (FDT) 57-nji maddasyna laýyklykda Professional Futbol Düzgün-nyzam Geňeşine (PFDK) iberiler. Bäş ýyl ozal wezipelerini terk eden ýolbaşçylaram hiç hili çäklendirmesiz bu sanksiýalara sezewar ediler. Derňewiň iň möhüm nokady, öz klubynyň oýunlaryna jedel edýän menejerlerdir (garşydaşyň ýeňmegi, gol astynda / aşagynda we ş.m.). Bu adamlaryň hereketleri diňe jedeliň bozulmagy bolmaz; "Düzediş we höweslendiriji bonus" çäginde, ýagny FDT-iň 56-njy maddasynda düzgünleşdirilen we PFDK-a getirilýän bäsleşigiň netijelerine täsir etmek jenaýatyna baha berler.

Bu çynlakaý düzgün diňe bir şahsyýetleri däl, eýsem göni klublary hem ýakar. Hereketiň ululygyna we agyrlygyna baglylykda klublar ligadan çykmak ýa-da azyndan 12 oçko aýyrmak bilen jezalandyrylyp bilner. Bu wakadan bäş ýyl geçen hem-de liganyň hasaba alnan halatynda-da, Futbol ýaryş düzgünleriniň 26-njy maddasynyň 4-nji bendine laýyklykda yza çekilen hasaba alyş ýatyrylyp bilner. Bu, çempionlyk kuboklaryny yzyna almak diýmekdir. .Adyňyzda bolsa, TFF soňky gezek 2026-njy ýylyň 13-nji fewralynda lukmanlar, enjamlar işgärleri we terjimeçiler ýaly klub işgärlerine düzgün-nyzam ugratmak arkaly bu meselede öz kararyny görkezdi.