Türk jemgyýetçilik guramalaryndan Rohingýa ýaşlarynyň geljegine çenli bilim köprüsi: Koks bazarynda umyt ösýär

Anadolu gullugynyň (AA) "Watanlaryndan uzakda ýerleşýän Rohingiýalylar" atly üç bölümli ýörite dos habarlarynyň soňky bölüminde, Bangladeşiň Koks Bazar sebitindäki bosgun düşelgelerinde türk hökümete degişli bolmadyk guramalar (jemgyýetçilik guramalary) tarapyndan amala aşyrylýan möhüm bilim çäreleri ünsi çekdi. Mýanmardaky sütemden we zorlukdan gaçyp, Bangladeşe gaçybatalga beren Rohingýa musulmanlarynyň köpçülikleýin göçmeginden takmynan 9 ýyl geçdi. Bu amalda lagerlerde doglan we önüp-ösen we lageriň çäklerinden daşarda hiç hili resmi bilim almaga mümkinçiligi bolmadyk ýitirilen nesil ulaldy. Türk jemgyýetçilik guramalary bu çagalaryň we ýaşlaryň bilim almak hukugyndan mahrum edilmezligi üçin sebitde köptaraplaýyn taslamalary durmuşa geçirýär.

Lagerlerde ulalýan täze nesil we bilim ugrundaky göreş

Koks bazaryndaky kyn durmuş şertlerinde ýaşamak üçin göreşýän Rohingýa ýaşlary, ýokary bilim almakda, başpena we iýmit ýaly esasy zerurlyklarda kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Lagerdäki durmuşyny AA habarçysyna beýan eden 19 ýaşly Jemil Hüseýin, bu lagerde 9 ýyl bäri ýaşaýandygyny we ýaşaýyş şertleriniň günsaýyn erbetleşýändigini aýtdy. Türk Hyzmatdaşlyk we Utgaşdyrmak Guramasy (TIKA) tarapyndan açylan köp maksatly bilim we medeniýet merkezinde kompýuter, emeli intellekt, robot kodlamak we söweş sungaty tälimini alandygyny mälim eden Hüseýin, ýokary bilim almak üçin has köp mümkinçilik talap etdi. Hüseýin: "Adam hökmünde bize ýaşamak üçin bilim we adam hukuklary almak üçin has köp mümkinçilik gerek" -diýdi we Mýanmaryň hökümeti raýatlyk hukuklaryny yzyna gaýtaryp berse, öz ýurduna mertebe bilen dolanmak isleýändiklerini aýtdy.

Lageriň başga bir ýaş ýaşaýjysy, 16 ýaşly Sohra Ali , Koks bazarynda bary-ýogy 7 ýaşyndaka pena tapandyklaryny aýtdy. Boş wagtlary TİKA-nyň kitaphanasynda birma kitaplaryny okaýandygyny mälim eden Ali, bosgun lagerlerinde ýaşlaryň iň uly ýetmezçiliginiň ýokary bilim almak üçin mümkinçilikdigini aýtdy we bu meselede derwaýys zerurlyga ünsi çekdi.

Türk Dini Gaznasyndan we TIKA-dan geljege maýa goýum

Türk Dini Gaznasy (TDV) sebitdäki bilim infrastrukturasyny berkitmek boýunça iň giňişleýin işleri amala aşyrýan öňdebaryjy guramalardan biridir. TDV jemi 10 mekdepde 2500-den gowrak okuwça, gyzlar üçin 4 we oglanlar üçin 6-a yzygiderli bilim mümkinçiliklerini hödürleýär we lagerdäki çagalar bagyndan 12-nji synpa çenli bilim berýär. Gazna talyplaryň uniwersitet bilimine girip biljekdigini üpjün etmek üçin diplomatik we institusional başlangyçlaryny dowam etdirýär. Mundan başga-da, TDV-de köp maksatly okuw merkezlerinde; Tikin keşdesi, bambuk gaýtadan işlemek, agaç oýmak, elektrik-mehaniki we senetçilik ýaly hünär ussahanalary işleýär. 4-6 aý dowam edýän bu okuwy tamamlan diňleýjilere, gazanç etmekleri üçin zerur enjam goldawy hem berilýär.

Bilimiň hilini ýokarlandyrmak maksady bilen işleýän TİKA, 2023-nji ýylda işe girizilen köp maksatly bilim we medeniýet merkezinde kitaphana, konferensiýa zaly we aýdym-saz synpy ýaly häzirki zaman desgalaryny hödürleýär. Mýanmaryň resmi dili bolan Birmanyň eserlerini öz içine alýan bu merkezde, bilimde sanly üýtgeşmeler, lagerdäki mugallymlara oýun esasly okuw, emeli intellekt we robot kodlaşdyryş tälimleri berilýär.

Türk Gyzyl esarymaý Aýal-gyzlara güýç berýär we diplomatiýa minnetdarlygy

Türk Gyzyl esarymaý , esasanam aýallaryň Koks bazaryndaky "Lager 5" sebitinde ykdysady garaşsyzlyk gazanmagy üçin taslamalary amala aşyrýar. Bu ýyl senetçilik, blok we butiki çaphana ugurlary boýunça berlen okuwy 160 aýal gutaran bolsa, 80 aýal-gyzyň taýýarlygy işjeň dowam edýär. Gyzyl esarymaý, ýylyň ahyryna çenli bu programmalar arkaly jemi 480 adama ýetmegi maksat edinýär.

Türkiýanyň gumanitar diplomatiýasy we sebitdäki ösüş kömegi Bangladeş hökümeti tarapyndan hem ýokary baha berilýär. Bangladeşiň Daşary işler ministri Humaýun Kabir , Türkiye we türk jemgyýetçilik guramalarynyň Rohingýa bosgunlaryna, esasanam bilim we saglygy goraýyş ulgamynda berýän üznüksiz goldawyny öwdi. Türkiye bilen Dakka hökümetiniň arasyndaky berk hyzmatdaşlygyň ähmiýeti barada durup geçen Kabir: "Türk hökümetine bu ýerde alyp barýan işleri we berýän maliýe goldawy üçin örän minnetdar" -diýdi. Kabir, şeýle hem Rohingýa musulmanlarynyň öz watanyna sag-aman we abraý bilen dolanyp gelmegi üçin diplomatik çözgüt tapylmalydygyny aýtdy.