Türkiýäniň Beýik Milli Assambleýasynyň başlygy Kurtulmuş: Türkiye Europeewropanyň geljegi üçin strategiki kepillik

Türkiýäniň Beýik Milli Assambleýasynyň başlygy Numan Kurtulmuş Finlýandiýanyň mejlisiniň prezidenti Jussi Halla-Aho bilen duşuşdy we Finlýandiýa-Türkiýe Mejlisara dostluk topary tarapyndan gurnalan möhüm konferensiýa gatnaşdy. 'Üýtgeýän dünýäde Türkiýe: Hyzmatdaş, deňagramlylyk, strategiki aktýor' ady bilen geçirilen bu çärede Kurtulmuş iki ýurduň arasyndaky taryhy we güýçli gatnaşyklara ünsi çekdi we Finlýandiýanyň NATO agzalygyndan soň täze hyzmatdaşlyk döwrüniň başlandygyny aýtdy. Taryhy prosesde biri-birinden uzakda durýan bu iki ýurduň köp meselelerde umumy gymmatlyklarynyň bardygyny bellän Kurtulmuş, esasanam konflikti çözmek we gepleşik çemeleşmelerinde umumy garaýyş döredendiklerini aýtdy. 2023-nji ýylda Finlýandiýanyň NATO agzasy hökmünde kabul edilmegi bilen gatnaşyklaryň täze bir ugur alandygyny aýtdy.

Dünýä taryhynda täze döwür

Kurtulmuş öz çykyşynda dünýäniň möhüm taryhy nokatdan geçýändigini aýtdy. Adaty deňagramlylygyň täze gözlegler bilen çalşylýan bu döwürde immigrantlar meselesinden global ýylylyga çenli köp krizisleri çözmek üçin global perspektiwanyň ösdürilmelidigini aýtdy. Şeýle hem, Russiýanyň Ukraina hüjümini we Ysraýylyň Palestindäki hüjümlerine ünsi çekdi we şeýle ýagdaýlaryň öňüni almak üçin halkara ulgamyň ýeterlik däldigini aýtdy.

Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) bu konfliktleri çözüp bilmezligini tankytlap, Kurtulmuş BMG-nyň indi netijesiz gurama öwrülendigini aýtdy. Russiýanyň weto güýji we ABŞ-nyň Ysraýyla berýän goldawy ýaly ulgamlaryň halkara ulgamynyň işlemegini kynlaşdyrýandygyny mälim etdi.

Europeewropanyň Howpsuzlyk Synagy we NATO

Ukraineewropanyň Ukraina krizisi bilen çynlakaý howpsuzlyk synagyna duçar bolandygyny aýdan Kurtulmuş, Europeewropanyň Krym basyp alyşlygy baradaky ümsümliginiň Russiýanyň hasam ýaýramagyna sebäp bolandygyny aýtdy. Howpsuzlyk meselesinde NATO-nyň ýeterlik däldigini bellän Kurtulmuş, Finlýandiýanyň we Şwesiýanyň NATO-a goşulmagy bilen bu bileleşigiň has-da güýçlenendigini we täze howpsuzlyk düşünjelerini ösdürmelidigini aýtdy.

Bu meseleleriň gün tertibine geljekdigine we bileleşigiň geljekdäki roly NATO-nyň ýakyn günlerinde boljak strategiýasynda boljakdygyna ünsi çekdi. Türkiýe-EUB gatnaşyklary

Kurtulmuş Europeanewropa Bileleşigi (EUB) bilen gatnaşyklarynyň Türkiye üçin strategiki ähmiýetiniň bardygyny mälim etdi. Özüniň göterendigini aýtdy. TurkeyB-ne agza bolmak döwründe Türkiýäniň ýüzbe-ýüz bolýan diskriminasiýa we diskriminasiýa garamazdan, theB-ne doly agza bolmak maksadyndan ýüz öwürmändigini aýtdy. Türkiye sebitleýin güýç hökmünde Europeewropanyň geljegi üçin agyr ýük däl, tersine, bu möhüm kepillikdir diýip, Kurtulmuş Europeewropanyň bu hakykaty kabul etmelidigini aýtdy.

Türkiýäniň geografiýasyndaky kynçylyklara garamazdan diplomatiýa we sagdyn gepleşikler arkaly ähli meseleleri çözmegi ýüregine düwendigini aýtdy. Türkiýanyň Kawkazdaky Azerbaýjan bilen Ermenistanyň arasyndaky gatnaşyklary kadalaşdyrmak işinde möhüm goldaw berendigini mälim etdi. Bu sebitde parahatçylygy ýola goýmak bilen üç ýurda-da peýdaly boljak ädimleriň görüljekdigini aýtdy. Bu işde Türkiýäniň töwellaçylyk rolunyň ähmiýetine ünsi çekdi.

Terrorçylyga garşy göreşde täze döwür

Kurtulmuş Türkiye iň möhüm içerki mesele bolan terrorçylyga garşy göreşde aýgytly ädim ädendigini we Terrorçylyksyz Türkiýäniň maksadyna laýyklykda alnyp barylýan işler barada gürleşendigini aýtdy. Milli raýdaşlyk, doganlyk we demokratiýa komissiýasynyň bu işdäki ornuny we goşantlaryny düşündirdi.

Kurtulmuş Türkiýede demokratik ülňüleriň ýokarlanýan we diskriminasiýa ýok edilýän täze eýýamyň başlandygyny aýtdy. Bu etapda Türkiýäniň iň kyn meseleleriniň biri gepleşikler we syýasy kämillik arkaly çözüljekdigini aýtdy.

Köpugurly Dünýä tertibi

Dünýäniň köpugurlylygyň täze döwrüne gadam basandygyny we bu ýagdaýyň dünýä syýasatyna täsir etjekdigini aýtdy. Geostrategiki ýerleşişi we güýçli ykdysadyýeti bilen Türkiýäniň bu täze tertipde möhüm rol oýnajakdygyny mälim etdi.

Parahatçylyk nukdaýnazaryndan Türkiýäniň sebit we global duşmançylygyň azalmagyna goşant goşjakdygyny mälim eden Kurtulmuş, çykyşyndan soň gatnaşyjylaryň soraglaryna jogap berdi.