Türkiýäniň Milli mejlisiniň başlygy Kurtulmuş: Türkiyeň Europeewropa üçin strategiki roly

Türkiýäniň Milli Milli Assambleýasynyň (TBMM) başlygy Numan Kurtulmuş Finlýandiýa eden sapary wagtynda möhüm çykyş etdi. Kurtulmuş, Helsinkide geçirilen "Üýtgeýän dünýäde Türkiye: hyzmatdaş, deňagramlylyk, strategiki aktýor" atly konferensiýada çykyş eden Türkiye Europeewropanyň geljegi üçin möhümdigini aýtdy. Maslahat Finlýandiýanyň mejlisiniň başlygy (Eduskunta) Jussi Halla-Aho we Finlýandiýa-Türkiýe parlamentara dostluk topary tarapyndan geçirildi.

Türkiýe-Finlýandiýa gatnaşyklarynyň taryhy we geljegi

Kurtulmuş Finlýandiýa resmi saparynyň iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň güýçlenmegine goşant goşjakdygyna umyt bildirdi. Türkiye bilen Finlýandiýanyň arasyndaky taryhy baglanyşyklara ünsi çeken Kurtulmuş, uzaklyklaryň uzakdygyna garamazdan, iki ýurduň halkynyň arasynda güýçli emosional baglanyşyklaryň bardygyny aýtdy. Türkiýe we Finlýandiýa tarapyndan esasanam konflikti çözmek we gepleşik işlerinde ösdürilýän umumy garaýyşlara ünsi çekdi.

2023-nji ýylda Finlýandiýanyň NATO-a goşulmagy bilen iki ýurduň arasynda täze hyzmatdaşlyk meýdançasynyň döredilendigini mälim eden Kurtulmuş, 2024-nji ýylda iki ýurduň arasyndaky diplomatik gatnaşyklaryň 100 ýyllygy mynasybetli ýörite guralan çäreleriň bu gatnaşyklary hasam güýçlendirjekdigini aýtdy. Technologyokary tehnologiýa, milli goranyş senagaty we bilim ýaly ugurlardaky hyzmatdaşlygyň ähmiýetine degip geçip, bu ugurlardaky hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de güýçlenjekdigine umyt bildirdi.

Global meseleler we Türkiýanyň roly

Kurtulmuş dünýäde başdan geçirilýän krizislere hem ünsi çekdi we immigrant meselesi, global ýylylyk we açlyk ýaly meseleleriň her bir sebitde ýüze çykýandygyny aýtdy. Bu meseleleri çözmek üçin global hyzmatdaşlygyň zerurdygyny aýtdy. Şeýle hem, Russiýanyň Ukraina çozmagy bilen başlanan we Europeanewropa yklymyna täsir eden howpsuzlyk meselelerine ünsi çekdi we şeýle krizisleriň öňüni almak üçin halkara ulgamyň ýeterlik däldigini aýtdy.

Kurtulmuş Birleşen Milletler Guramasynyň netijeliligini ýitirendigini we bu ýagdaýyň halkara konfliktleri çözmekde çynlakaý kynçylyklary döredendigini aýtdy. BMG-nyň Russiýanyň Ukrainadaky ýaýbaňlandyryjy syýasatlarynyň we Ysraýylyň Gazadaky gyrgynçylygynyň öňüni alyp bilmedi.

Europeewropanyň howpsuzlyk syýasatlary we Türkiýanyň EUB gatnaşyklary

Europeanewropa yklymynyň başdan geçirýän dartgynly döwrüne baha bermek bilen, Kurtulmuş Ukraina krizisiniň Europeewropanyň howpsuzlyk gowşaklyklaryny ýüze çykarandygyny aýtdy. NATO-nyň Europeanewropanyň howpsuzlygy üçin ýeterlik derejede gorag berip bilmejekdigini aýtdy. Finlýandiýanyň we Şwesiýanyň NATO-a goşulmagy bilen bileleşigiň has-da güýçlenendigini mälim eden Kurtulmuş, NATO-nyň täze strategiýalary işläp düzmelidigini aýtdy.

Kurtulmuş Türkiye Europeanewropa Bileleşigi bilen gatnaşyklarynyň strategiki ähmiýete eýedigini we Türkiýanyň EUB-ne doly agza bolmak perspektiwasynyň bardygyny aýtdy. Şeýle-de bolsa, Türkiyewropa Bileleşiginiň çäginde Türkiýe garşy kemsidiji we diskriminasiýa syýasatlarynyň bardygyny görkezdi. Türkiýanyň Europeewropa üçin ýük däldigini, tersine, Europeewropanyň geljegi üçin baýlykdygyny öňe sürdi. < Günorta Kawkazdaky ýagdaý barada aýdylanda bolsa, Azerbaýjan bilen Ermenistanyň arasynda gazanylan şertnamanyň sebitde parahatçylyk üçin möhüm ädimdigini aýtdy. Türkiye terrorçylyga garşy göreşde tutanýerliligine ünsi çeken Kurtulmuş, Terrorsyz Türkiýäni maksat edinmek ugrundaky tagallalaryň dowam edýändigini aýtdy we Türkiýäniň Milli mejlisinde döredilen Milli raýdaşlyk, doganlyk we demokratiýa komissiýasynyň işleri barada söhbet etdi. Türkiýede demokratik ülňüleriň ýokarlandyrylmalydygyny we ähli raýatlaryň deň hukuklara eýe bolmalydygyny aýtdy.

Geljekki global dinamika we Türkiýanyň strategiki roly

Kurtulmuş dünýäniň köp taraplylygyň täze döwrüne gadam basandygyny we Türkiýanyň bu işde möhüm aktýor hökmünde gatnaşjakdygyny aýtdy. Türkiye, geostrategiki ýerleşişi we ykdysady potensialy bilen sebitleýin we global deňagramlylyga täsir edip biljekdigini aýtdy. Türkiye parahatçylyk perspektiwasyny ösdürmek arkaly halkara dostlugyny artdyrmak maksady bilen hereket edýändigini mälim etdi.

Çykyşyndan soň gatnaşyjylaryň soraglaryna jogap beren Kurtulmuş, Türkiýanyň halkara arenasynda parahatçylyk we hyzmatdaşlyga ygrarlydygyny ýene bir gezek tassyklady.