Türkiýäniň gaýtadan dikeldilýän energiýa önümçiliginde ýel we günüň paýy kömürden ýokary boldy

COP31-den öň, Türkiýe energiýa howpsuzlygy, uglerod zyňyndylaryny azaltmak we gazylyp alynýan ýangyçlardan çykmak maksatlaryna laýyklykda täzelenip bilýän energiýa maýa goýumlaryny çaltlaşdyrdy. 2025-nji ýyldaky maglumatlara görä, ýel we günüň elektrik energiýasyndaky paýy 22 göterime ýetdi, 2026-njy ýyl bolsa energiýa pudagynda möhüm nokada öwrüldi. 2026-njy ýylyň aprelinde ýel we gün elektrik energiýasy öndürmek 23 göterime çenli ýokarlandy we taryhda ilkinji gezek kömüriň paýyndan ýokary boldy. 2026-njy ýylyň iýun aýynda gün energiýasynyň aýlyk elektrik önümçiligindäki paýy iň ýokary derejä ýetdi.

Türkiýe haýsy döwürde energiýa öwrülişiginde?

Türkiýe, dünýädäki ortaça görkezijiden ýokary bolup, elektrik energiýasynda gaýtadan dikeldilýän çeşmeleriň paýy boýunça G20 ýurtlarynyň arasynda iň gowy 10 ýurduň hataryna girýär. Şeýle-de bolsa, bilermenler elektrik pudagynda gazanylan bu üstünligiň entek tutuş energiýa ulgamynda doly görkezilmändigini aýdýarlar. Türkiýede soňky energiýa sarp edilişiniň takmynan 22 göterimi elektrik energiýasy bilen üpjün edilse-de, energiýa isleginiň 67 göterimi import edilýän ýangyçlar bilen üpjün edilýär. Bu ýagdaý, hasabyň defisiti we energiýa howpsuzlygy nukdaýnazaryndan gowşaklygy döretmegi dowam etdirýär.

Elektrikleşdirmek prosesi nähili dowam eder?

Ember energiýa merkeziniň Türkiýe energiýa analitigi Çağlar Çeliköz, Türkiýäniň elektrik öndürmekde gazanan güýjüni transport, binalar we senagat elektrikleşdirilmegine geçirmelidigini nygtaýar. Çeliköz, "Türkiýe, gazylyp alynýan ýangyjyň energiýa sarp edilişindäki paýyny we energiýa importyna garaşlylygyny azaldyp biler, elektrik öndürmekde gazanan güýjüni transport, binalar we senagat elektrikleşdirişine geçirmek arkaly." Hususan-da, elektrik ulagynyň satuwynyň köpelmegi, bu üýtgeşmäniň mümkindigini görkezýän anyk maglumatlar hökmünde tapawutlanýar.

Türkiýe, 2026-njy ýyla çenli gün we ýel energiýasy maýa goýumlary arkaly elektrik energiýasynyň öndürilmegine kömür garaşlylygyny azaltmak arkaly täzelenip bilýän çeşmeleri öňe sürdi. 2026-njy ýylyň maý aýynda täzelenip bilýän çeşmelerden elektrik energiýasynyň öndürilişiniň 73 göterim rekord derejede ýokarlanmagy, arassa energiýa geçiş meselesinde ýurduň tutanýerliligini görkezýär.

Energiýany özgertmek prosesi, saklaýyş tehnologiýalary we häzirki zaman tor maýa goýumlary bilen goldanýan strategiýa bilen amala aşyrylýar. Döwlet syýasaty daşarky garaşlylygy azaltmagy we transport we senagat pudaklarynda elektrikleşdirmegi höweslendirip energiýa howpsuzlygyny güýçlendirmegi maksat edinýär. Raýatlar we senagat guramalary, degişli ministrlikleriň resmi bildirişleri arkaly energiýa tygşytlylygy we arassa energiýa ulanylyşy baradaky häzirki düzgünlere eýerip bilerler.

Netije

Türkiýe-iň energiýa hasabat kartasy, elektrik önümçiliginde gaýtadan dikeldilýän çeşmelere geçişiň üstünlikli başlandygyny görkezýär, ýöne sarp ediş tarapynda gazylyp alynýan ýangyçlara garaşlylyk dowam edýär. Önümçilikde arassaçylygyň transport we senagat ýaly soňky sarp edilýän ýerlere ýaýramagy ýurduň energiýa garaşsyzlygy üçin möhüm çäk hasaplanýar.

Mümkin täsirler

Elektrikleşdirmegiň senagatda we transportda giňden ulanylmagy Türkiýe energiýa importy baradaky kanuny uzak möhletde azaldyp biler we häzirki hasap defisitiniň azalmagyna goşant goşup biler. Mundan başga-da, elektrik ulaglarynyň we arassa energiýa ulgamlarynyň köpelmegi içerki tehnologiýa önümçiliginde we iş üpjünçiliginde täze mümkinçilikler döredip biler.