Türkiýäniň iň uly kwant kompýuterleri 2027-nji ýylda gurlar

Senagat we tehnologiýa ministri Mehmet Fatih Kaçyr, Türkiýäniň tehnologiki kuwwatyny indiki derejä çykarjak ägirt uly taslamany halk bilen paýlaşdy. TÜBİTAK-da dörediljek ýurduň iň uly kwant kompýuter 2027-nji ýylda işe başlar. 54 kub kuwwatlylygy bolan IQM Radiance R3 kwant ulgamy bilen Türkiýe bu ugurda dünýäniň 15 öňdebaryjy ýurdunyň hataryna girmegi maksat edinýär.

Kwant ulgamy haýsy ugurlarda ulanylar?

TÜBİTAK-da ornaşdyryljak ulgam, ylmy gözleglerden başlap, senagat amalyýetlerine çenli giň mümkinçilikleri hödürlär. Kompýuteriň täze neşe we material tapyş amallaryny çaltlaşdyrmagyna garaşylýar; Energetika, transport we logistika pudaklarynda netijeliligi ýokarlandyrjak çözgütler öndürer. Şeýle hem, emeli intellekt we kiberhowpsuzlyk ýaly möhüm ugurlarda içerki algoritmleri ösdürmäge mümkinçilik berer.

Gözlegçiler ulgama nädip girip bilerler?

Uniwersitetlere, döwlet edaralaryna, önümçilik guramalaryna we tehnologiýa başlangyçlaryna elýeterli boljak kwant kompýuterine giriş, TRUBA milli hasaplaýyş infrastrukturasy arkaly üpjün ediler. Gözlegçiler, ýerleşýän şäherinden taslamalara ýüz tutmak arkaly bu ýokary hasaplaýyş güýjünden peýdalanyp bilerler. Ministr Mehmet Fatih Kajyr bu barada eden çykyşynda: "2027-nji ýylda ulanjak 54 kubit kuwwatly IQM Radiance R3 kwant ulgamy bilen kwant maglumat tehnologiýalary boýunça dünýäniň 15 öňdebaryjy ýurdunyň hataryna girmek üçin uly ädim ädýäris" -diýdi.

Taslama, içerki infrastruktura bilen enjam we programma üpjünçiligini amala aşyrmak arkaly Türkiýäniň tehnologiki garaşsyzlygyny berkitmegi maksat edinýär. Intellektual eýeçilik hukugynyň Türkiýäniň gözegçiliginde boljak ulgam, ylmy maglumatlaryň ýurduň içinde galmagyny üpjün etmek arkaly daşary ýurda garaşlylygy azaltmagy maksat edinýär.

Kwant maglumat tehnologiýalarynda Türkiýäniň ornuny berkitmegi maksat edinýän bu maýa goýum, Milli Tehnologiýa Hereketiniň çäginde amala aşyrylýar. Gözleg merkezleri we senagat bilen hyzmatdaşlykda işlenip düzüljek içerki kwant çözgütleri, ýurduň tehnologiki ekosistemasyna uzak möhletli goşant goşar.

Tehnologiki garaşsyzlygyň täze döwri

Bu maýa goýum, ýokary hasaplaýyş güýjüni talap edýän çylşyrymly meseleleriň içerki çözgütlerini öndürmek üçin Türkiýäniň mümkinçiliklerini artdyrýar. Esasanam kiberhowpsuzlyk we ösen material tehnologiýalary ýaly strategiki ugurlarda daşary ýurt garaşlylygyny içerki programma üpjünçiligi we algoritmler bilen çalyşmak, ýurduň ylmy bäsdeşligine gönüden-göni täsir etjek ösüş hökmünde tapawutlanýar.

Akademiki we önümçilik gözlegleri çaltlaşyp biler

Uniwersitetler we tehnologiýa başlangyççylarynyň dünýä derejesindäki hasaplaýyş güýjüne girişi içerki gözleg işlerini çaltlaşdyryp biler. Kwant tehnologiýasyny ulanmak, esasanam neşe serişdelerini ösdürmek we optimizasiýa proseslerinde, senagat guramalarynyň innowasiýa kuwwatyny ýokarlandyrmak arkaly dünýä bazarlarynda bäsdeşlik artykmaçlyklaryny goldap biler.