Türkiýäniň Milli Milli Assambleýasy Antalýada COP31 mejlis ýygnagyny geçirer

Türkiýe tarapyndan ýer eýeçiliginde we 9-20-nji noýabr aralygynda Antalýada geçirilen COP31 sammiti ýene bir möhüm halkara ýygnagynyň sahnasydyr. Mejlis ýygnagy 16-njy noýabrda, Türkiýäniň Milli Milli Assambleýasy we Mejlisara Bileleşigi (IPU) bilen hyzmatdaşlykda geçiriler. Dünýäniň dürli künjeklerinden parlamentarlary birleşdirjek bu çäre, kanun çykaryjy guramalaryň howanyň gepleşiklerine gatnaşmagyny höweslendirýär.

Parlamentler howanyň hereketinde nähili rol oýnar?

Antalýada geçiriljek ýygnakda klimat borçnamalaryny milli hereketlere öwürmek prosesinde parlamentleriň kanun çykaryjy, býudjet we gözegçilik funksiýalary ara alnyp maslahatlaşylar. Türkiýäniň Beýik Milli Assambleýasynyň başlygy Numan Kurtulmuşyň we IPU-nyň prezidenti Milton Dikiň açylyş çykyşlaryndan başlajak maksatnama, howanyň hereketi boýunça jemi 6 sessiýany öz içine alar. Bu mejlislerde mejlis agzalarynyň howanyň üýtgemegine garşy göreşde has işjeň rol oýnap biljekdigi ara alnyp maslahatlaşylar.

Haýsy meseleler ara alnyp maslahatlaşylar?

Duşuşygyň gün tertibi, Türkiýe tarapyndan başlanan nol galyndy taslamasynyň çäginde çeşmelerden netijeli peýdalanmak, metanyň gazynyň zyňyndylaryny azaltmak we howanyň maliýeleşdirilmegine elýeterlilik ýaly möhüm temalary öz içine alýar. Şeýle hem, parlamente gözegçilik mehanizmlerini güýçlendirmek we howanyň üýtgemegine garşy göreşde halkara parlament gepleşiklerini ösdürmek maksat edinilýär. Duşuşygyň ahyrynda gatnaşyjylaryň gutarnykly beýannamany kabul etmegine garaşylýar.

Antalýada geçiriljek COP31 mejlis ýygnagy, köp ýurtlaryň gatnaşmagynda parlament spikeri we başlygynyň orunbasary derejesinde geçiriler. Türkiýäniň Beýik Milli Assambleýasynyň başlygy Numan Kurtulmuş, bu çäre mynasybetli myhman parlament spikerleri bilen ikitaraplaýyn duşuşyklar geçirer diýlip garaşylýar. Duşuşyk, anyk parlament ädimleri bilen COP31-iň "gepleşik, ylalaşyk we hereket" çemeleşmesine goşant goşmakdyr.

Türkiýe tarapyndan gurnalan bu ýygnak, kanun çykaryjy guramalaryň jogapkärçiligini we howanyň üýtgemegine garşy göreşde global hyzmatdaşlygyň mümkinçiligini nygtaýan köptaraplaýyn platforma. Bu çäre, howanyň borçnamalarynyň diňe bir hökümet derejesinde däl, eýsem parlamentleriň gözegçilik we kanunçylyk amallary arkaly hem ýerine ýetirilmegini üpjün etmegi maksat edinýän dolandyryş dolandyryşyny hödürleýär.

Global howanyň maksatlaryna kanunçylyk gözegçiligi döwri

Bu ýygnak howanyň üýtgemegine garşy göreşiň diňe bir ýerine ýetiriji guramalaryň däl, eýsem parlamentleriň hem esasy gün tertibine öwrülendigini görkezýär. Kanun çykaryjy guramalaryň býudjetini we gözegçilik ygtyýarlyklaryny howanyň maksatlary bilen deňleşdirmek, halkara borçnamalaryny milli derejede ýerine ýetirmekde aýgytly ädim bolup durýar.

Mejlis gepleşikleri howanyň syýasatlaryna nähili täsir edip biler?

Duşuşygyň gutarnykly jarnamasy, gatnaşyjy ýurtlaryň parlamentlerinde howada gönükdirilen täze hukuk kadalarynyň tizlenmegine ýol açyp biler. Mundan başga-da, parlament derejesindäki bu hyzmatdaşlyk platformasy howanyň maliýeleşdirilmegi we zyňyndylary azaltmak we parlament derňew işleriniň has aç-açan gurluşy ýaly meseleler boýunça umumy halkara ülňüleriniň ösdürilmegini goldap biler.