Türkiye önümçilik PMI maý aýynda köpeldi

Stambul Senagat Palatasy tarapyndan yglan edilen Türkiye Önümçilik PMI gözleginiň 2023-nji ýylyň maýy netijeleri bu pudakda dikeliş alamatlaryny ýüze çykardy. Aprel aýynda 45,7 bolan bu görkeziji maý aýynda 49,8 ýokarlandy we 50 iň ýokary bahasyna ýetdi. Bu ösüş, pudakdaky iş şertleriniň gowulaşýandygyny görkezýär.

PMI indeks ýokarlanýar

PMI görkezijisi mart aýyndan bäri iň ýokary derejä ýetip, önümçilik pudagynyň ýaramazlaşýandygyny görkezýär. Isleg şertleriniň gowulaşmagy, esasanam halkara bazarlarynda önümçiligiň täzeden ýokarlanmagyna ýol açdy. Aprel aýynda bolup geçen haýal haýallykdan soň bu pudak ep-esli dikeldi.

Eksportda galkynyş

Maý aýynda soňky 20 aýda ilkinji gezek täze eksport sargytlarynda ösüş hasaba alyndy. Şeýle-de bolsa, eksportyň dikeldilmegine garamazdan umumy sargytlar birneme azaldy. Bu ýagdaý näbellilik, bahalaryň ýokarlanmagy we Eastakyn Gündogardaky söweş ýaly faktorlar bilen baglanyşyklydy. Täze sargytlaryň haýallamagy esasanam şu faktorlar bilen baglanyşyklydyr. Şeýle-de bolsa, aprel aýy bilen deňeşdirilende haýal bolsa-da, giriş aksiýalarynyň azalmagy dowam etdi. Şeýle-de bolsa, giriş çykdajylarynyň inflýasiýasy birneme azaldy. Şuňa meňzeş tendensiýa önümiň soňky bahalarynda-da ýüze çykdy. Uruş, şeýle hem gowşuryş möhletiniň uzalmagyna we üpjün edijiniň işiniň ýaramazlaşmagyna sebäp boldy. Egin-eşik we deri önümleri pudagy maý aýynda önümçiligiň ösüşini hasaba alan ýeke-täk pudak bolsa-da, dokma önümlerinde ep-esli peseliş boldy. Täze sargytlaryň iň pes azalmagy dokma pudagynda boldy. Halkara isleg gowşaklygyna galsa-da, himiýa, plastmassa we rezin, egin-eşik we deri önümleri üçin täze eksport sargytlary ýokarlandy.

Inflýasiýa basyşy we üpjünçilik zynjyry

Himiýa, plastmassa we rezin pudaklar eksportyň dikeldilmegine garamazdan güýçli inflýasiýa basyşynyň täsirini dowam etdirýär. Giriş çykdajylarynyň iň ýokary ýokarlanmagy dört ýyldan gowrak wagtyň içinde hasaba alnandygyna garamazdan, satuw bahalarynda ep-esli ýokarlamalar hem boldy. Üpjünçilik zynjyrynyň kesilmegi maý aýynda dowam etdi; Iň möhüm gijikdirmeler himiýa, plastmassa we kauçuk pudaklarynda ýüze çykdy. Satyn almagyň mukdaryndaky gysyş bu pudakdan başga 9 pudagyň 6-synda haýallady. Şeýle-de bolsa, giriş paýnamalarynyň köpelmegi diňe egin-eşik we deri önümleri pudagynda hasaba alyndy. Şeýle hem, bu ýokarlanmanyň käbiriniň Eastakyn Gündogardaky söweş sebäpli ýüze çykan bidüzgünçiliklerden gorag ätiýaçlyklaryny döretmek synanyşygy bilen baglanyşyklydygyny aýtdy. Giriş çykdajylarynyň ýokarlanmagyny we üpjünçilik zynjyrynyň gijikdirilmegini göz öňünde tutup, maý aýynda görlen giňelişiň hemişelik bolup biljekdigi entek belli däldigini aýtdy. Jemi täze sargytlar eksportdan soň ösüş zolagyna geçermi ýa-da ýakyn aýlarda aýgytly bolar.