Türkiýe-Siriýa gatnaşyklarynda täze döwür: Ilçi Nuh ıylmazyň Damaskdaky taryhy beýany

Türkiýanyň Damaskdaky ilçisi Nuh ılmylmaz, Ankara bilen Damaskyň arasyndaky diplomatik gatnaşyklaryň geljegi we sebitdäki soňky wakalar barada ajaýyp baha berdi. Ilçi ıylmaz Katarda ýerleşýän Al Jazeera "Suriye Now" kanaly bilen söhbetdeşlikde Türkiýäniň dünýä derejesindäki iň uly diplomatik missiýasynyň Damaskda ýerleşýändigini ýatlatdy we iki ýurduň arasyndaky taryhy, harby we ykdysady gatnaşyklaryň güýçlidigini aýtdy. Türk halkynyň hatyrasyna Damaskyň aýratyn ornunyň bardygyny mälim eden ılmaz, Osman we Seljuk döwründen bäri şäheriň çuňňur mirasyna, Umaýad metjidinde umumy däp-dessurlara we medeni gatnaşyklara ünsi çekdi.

Serhetdäki howpsuzlyk howplary 8-nji dekabrdan soň gutardy

Iki goňşy ýurduň arasyndaky harby aragatnaşyklar we howpsuzlyk parametrleri barada durup geçen ilçi ılmaz, prezident Rejep Taýyp Erdoganyň şygary bilen hereket edýändiklerini aýtdy: "Siriýanyň howpsuzlygy Türkiýanyň howpsuzlygy". Siriýada dolandyryş çalşylandan soň serhet liniýasyndaky howpsuzlyk deňagramlylygynyň düýpgöter üýtgändigini mälim eden ılmaz, 2024-nji ýylyň 8-nji dekabryndan soň serhet sebitinde hroniki bolup geçen neşe söwdasy, adam söwdasy, gözegçiliksiz migrasiýa tolkunlary we terrorçylyk ýaly dört esasy strategiki howpuň birden ýitirim bolandygyny habar berdi.

Ylmaz, harby hyzmatdaşlygyň anyk ädimler bilen durmuşa geçiriljekdigini belläp, Türk deňiz güýçleriniň söweş gämileriniň Latakiýa portuna saparynyň bu hyzmatdaşlygyň iň aýdyň habarydygyny aýtdy. Yyllmaz, Türkiýäniň Siriýanyň goşunynyň üýtgedip gurulmagy döwründe okuw, logistika we harby enjamlar babatynda her dürli goldaw bermäge taýýardygyny aýtdy.

PKK / YPG terrorçylygyna garşy barlyşyksyz söweş

Sebit howpsuzlygynyň sözbaşysynda terrorçylyga garşy göreş barada aýratyn bellik eden ilçi Nuh ılmylmaz, SDF we PKK / YPG elementleriniň sebitden doly arassalanmalydygyny aýtdy. Türkiýe, Siriýa we Yrak ugurlary boýunça terrorçylyk guramalarynyň doly ýok edilmeginiň Siriýanyň territorial bitewiligi we özygtyýarlylygy üçin gutulgysyz şertdigini mälim eden Yyllmaz, Siriýanyň prezidenti Ahmed Şaranyň integrasiýa etabyna tarap ädimlerini ýakyndan yzarlaýandyklaryny aýtdy. Terrorçylygy haýal öňe gidýän hem bolsa ýok etmek ugrundaky her aýgytly ädimi goldaýandyklaryny aýtdy.

10 milliard dollarlyk söwda maksady we serhetleri açmak

Ankara-Damask liniýasyndaky ykdysady gatnaşyklaryň hem çalt janlanýandygyny mälim eden ılmaz, ikitaraplaýyn söwda mukdarynyň gysga wagtyň içinde 40 göterim ýokarlandygyny we 3,75 milliard dollar a ýetendigini we orta möhletli maksadynyň 10 milliard dollar bolandygyny mälim etdi. Erkin söwda şertnamasyny dikeltmek we bilelikdäki senagat zolaklaryny döretmek boýunça gepleşikleriň dowam edýändigini mälim eden ilçi, serhet ýakasyndaky ähli derwezeleri 900 kilometre çenli açmagy maksat edinýändigini aýtdy.

Söwda ministrliginiň we Siriýanyň gümrük gullugynyň arasynda baglaşylan şertnama laýyklykda ähli serhet derwezeleriniň, esasanam Nusaýbin-Kamişli liniýasynyň kem-kemden 3 aýyň içinde işe başlajakdygyny mälim eden Yyllmaz, erkin zolak we ýer porty taslamasy sebäpli gümrük we transport amallarynyň ep-esli çaltlaşdyryljakdygyny aýtdy.

Bilimdäki hyzmatdaşlyk we Prezident Erdoganyň Damaska eden taryhy sapary

Iki ýurduň arasyndaky medeni we jemgyýetçilik integrasiýany güýçlendirmek üçin bilim pudagynda hem ädimler ädilýär. Milli bilim ministrligi bilen Siriýanyň häkimiýetleriniň arasynda gazanylan şertnamanyň çäginde ýakyn wagtda Damaskda we ýakyn sebitlerde halkara türk mekdebi açylar. Mundan başga-da, Daşary işler we Içeri işler ministrlikleriniň Türkiýede wagtlaýyn gorag astyndaky siriýalylaryň öz ýurduna gaýdyp gelmegini aňsatlaşdyrmak we gaýdyp gelenleriň Türkiýä saparlaryny amaly etmek üçin täze wiza desgalarynyň üstünde işleýändigi habar berildi.

Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň Siriýa garaşylýan taryhy sapary barada durup geçip, ilçi Nuh Yylmaz Erdoganyň Damaska we taryhy Umaýýad metjidine bolan çuňňur söýgüsini ýatlatdy. Öň meýilleşdirilen, ýöne sebitleýin baglanyşyk sebäpli yza süýşürilen bu saparyň şu ýylyň ahyryna çenli boljakdygyna umyt edýändiklerini mälim eden Yyllmaz, "Prezidentimiz Erdogan bilen Siriýanyň prezidenti Ahmed Şaranyň Umaýad metjidinde bilelikde gezip ýören taryhy pursaty, iki ýurduň arasyndaky täze strategiki hyzmatdaşlygy bütin dünýä mälim eder"