Türkiýe-Siriýa söwdasynda täze döwür: Orta möhletli maksat 10 milliard dollar

Türkiye bilen Siriýanyň arasyndaky ykdysady we söwda gatnaşyklaryny janlandyrmak üçin ägirt ädim ädildi. Söwda ministrliginiň we Türk eksportçylary assambleýasynyň (TIM) guramasy bilen Siriýanyň paýtagty Damaskda "Türkiýe-Siriýa söwda wekiliýeti we ikitaraplaýyn işewürlik ýygnaklary" ýygnagy geçirildi. Söwda ministri Ömer Bolat we TİM-iň prezidenti Mustafa Gültepäniň gatnaşmagynda geçirilen taryhy sammite iki ýurduň işewür dünýäsiniň wekilleri ýygnandy. Ministr Bolat, Damaskdaky gatnaşyklarynyň çäginde Siriýanyň Ykdysadyýet we senagat ministri Nidal al-Şar bilen möhüm duşuşyk geçirdi. Duşuşykdan öň metbugata beýanat beren Bolat; Söwda mukdaryndaky maksatlar, serhet derwezelerinde döwrebaplaşdyryş işleri we täze logistika koridorlary barada möhüm baha berdi.

Serhet derwezelerinde döwrebaplaşdyryş we Nusaýbin-Kamyşlynyň Hoş Habary

2024-nji ýylyň 8-nji dekabrynda Damask bilen Siriýanyň azat edilen gününden soň ýurtda örän oňyn ösüşleriň bolandygyny mälim eden Söwda ministri Ömer Bolat, institusional mümkinçilikleriň territorial bitewilik, milli jebislik we döwlet mehanizmleriniň işlemegi taýdan çalt ösendigini aýtdy. Iki ýurduň hökümetleriniň arasynda Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň görkezmesi bilen ýakyn utgaşdyrylmanyň bardygyny bellän Bolat, umumy serhedi 910 kilometre barabar iki goňşy ýurduň çuňňur taryhy we jemgyýetçilik gatnaşyklaryna ünsi çekdi. Uzak ýyl bäri Türkiýede myhman alnan takmynan 3,5 million siriýalynyň dostluk gatnaşyklaryny pugtalandyrandygyny mälim eden Bolat, häzirki wagtda Siriýada türk dilli ilatyň 3 milliondan gowrak bolmagynyň ykdysady gatnaşyklara uly goşant goşjakdygyny aýtdy.

Soňky 1.5 ýylda ykdysadyýet, energiýa, transport we infrastruktura maýa goýumlaryna ünsi jemländigini aýdyp, ministr Bolat serhet derwezelerinde geçiş prosesini ýeňilleşdirjek şu hoş habary paýlaşdy: "Siriýa bilen gümrük derwezelerimizi täzeleýäris, giňeldýäris we döwrebaplaşdyrýarys. Siriýa tarapy hem bu ugurda maýa goýumlaryny başlady. Siriýa, şeýle hem Yrak üçin täze derweze açylýar "Aýlag ýurtlaryna söwda söwdasyna-da uly itergi berer."

Tranzit koridorlary barha güýçlenýär: Söwda üçin maksat 10 milliard dollar

Cilvegözü, Karkamyş, Öncüpınar, Akçakale we ayaýladağy gümrük derwezelerinde häzirki wagtda ýolagçy we söwda tranzit gatnawynyň bardygyny mälim eden Bolat, türk tarapynyň Gaziantep İslahiýe bilen Meýdan Ekbeziň arasynda demirýol gümrük derwezesini açmak üçin taýýarlyk işlerini tamamlandygyny aýtdy. Sebitdäki wakalardan soň Türkiýeden başlap, Siriýa, Iordaniýa, Saud Arabystany we Aýlag ýurtlaryna çenli uzalyp gidýän üstaşyr geçelgeleriniň ähmiýetiniň artandygyny mälim eden ministr Bolat, gümrük geçelgeleriniň takmynan ýarysynyň üstaşyr söwda üçin bölünip berilendigini we Aýlag ýurtlarynyň bu işde Türkiýe we Siriýa bilen bilelikde işlemäge taýýardygyny aýtdy.

Iki ýurduň arasyndaky söwda mukdary baradaky häzirki maglumatlary paýlaşyp, ministr Bolat: "Türkiýe-Siriýa söwda gatnaşyklary çalt depginde ösdi. Geçen ýyl söwda mukdarymyz 42 göterim ýokarlap, 3 milliard 750 million dollara ýetdi. Esasy maksadymyz, indiki ýylyň ahyryna çenli bu görkezijini 5 milliard dollara ýetirmek we orta möhletde söwda mukdary 10 milliard dollara ýetmek. " Özara maýa goýumlarynyň hem tizlenendigini aýdyp, Bolat ykdysady integrasiýanyň geosyýasy bileleşikleri hem getirjekdigini aýtdy.

Sebitdäki durnuklylygyň we Ykdysadyýetde howpsuzlygyň beýany

Sebitdäki howpsuzlyk we durnuklylyk ädimleriniň ykdysady ösüşi gönüden-göni goldajakdygyny görkezýän ministr Bolat, Türkiýanyň terrorçylyga garşy göreş karary we kanunçylyk ädimleri barada durup geçdi. Türkiýäniň Milli mejlisinde 467 deputatyň kabul etmegi bilen kanuna öwrülen "Terrorçylyksyz Türkiye" çarçuwaly kanunyň tutuş ýurtda, esasanam Gündogar we Günorta-Gündogar Anadolyda uly ykdysady ösüş döredjekdigini aýtdy. SDF terror guramasynyň Siriýada özüni dargatmak we Siriýanyň goşunyna we döwlet edaralaryna goşulmak baradaky yglan etmeginiň sebitdäki ýurtlar üçin taryhy ösüşdigini mälim eden Bolat, ABŞ-nyň Siriýany 47 ýyldan soň terrorçylygy goldaýan ýurtlaryň sanawyndan aýyrmagynyň ýurduň daşarky dünýä bilen maliýe we söwda gatnaşyklaryny çalt kadalaşdyrjakdygyny aýtdy.

Sebitde parahatçylygy we ykdysady taýdan gülläp ösmek üçin Türkiýe bilen täze Siriýanyň administrasiýasynyň arasynda güýçli utgaşdyrylmanyň bardygyny görkezýän ministr Bolat, käbir toparlaryň sebiti durnuksyzlaşdyrmak ugrundaky tagallalaryna garamazdan, umumy erk bilen howpsuzlyk we ykdysady ösüşiň hemişelik ediljekdigini aýtdy.