Türkiye, Gresiýanyň BMG-ä garşy çykýan “Türk bogazlary” baradaky jogabyna jogap berdi

Türkiye BMG-a (BMG) Gresiýanyň 'Türk bogazy' adalgasyna garşylygy barada hat iberdi. Bu hat, Hytaýyň BMG-daky hemişelik wekili Fu Cong , BMG Howpsuzlyk Geňeşiniň möhletli prezidenti we BMG Baş sekretary Antonio Guterres -e iberildi. Türkiýäniň BMG-daky hemişelik wekili Ahmet ıldyz hatynda Gresiýanyň garşylygyny tankytlady we bu garşylygyň içerki syýasy maksatlara laýykdygyny aýtdy.

Gresiýanyň garşylygyna reaksiýa

ıldyldyz Gresiýanyň 'Türk bogazy' termini baradaky talaplaryny düýbünden ret edýändiklerini aýtdy. Bu adalganyň Bosfor we Dardanel derýalaryny öz içine alýan umumy geografiki adalgadygyny we Türkiýe Respublikasynyň özygtyýarlylygyndadygyny aýtdy. Yldyldyz şeýle syýasylaşdyryş synanyşyklarynyň 1936-njy ýyldaky Montreuk konwensiýasyna konstruktiw gepleşiklere, sebitdäki durnuklylyga ýa-da dogry düşünmäge goşant goşmajakdygyny aýtdy.

'Türk bogazlary' adalgasynyň ähmiýeti

ıldyldyz "Türk bogazlary" adalgasynyň düşündirişli we geografiki taýdan dogrydygyny aýtdy. Bu adalganyň Halkara Deňiz Guramasy (IMO) we NATO ýaly halkara resminamalarynda yzygiderli ulanylýandygyny belläp geçdi. Yldylyz, geografiki ýerleriň resmi atlarynyň ygtyýarly edaralar tarapyndan kesgitlenýändigine ünsi çekdi.

Montreux konwensiýasy we geografiki atlar

Bu hatda 1936-njy ýyldaky Montreux konwensiýasynyň Bosfor, Marmara deňzi we Dardanel adalary üçin geografiki esaslary üpjün edýändigi hem nygtaldy. Ydyldyz, Gresiýanyň bu mesele boýunça başlangyçlaryny taryhy islegler bilen düşündirip boljakdygyny we bu ýagdaýyň Türk bogazynyň kanuny ýa-da syýasy ýagdaýyny üýtgetmejekdigini aýtdy.

Türkiýanyň kesgitlemesi

Ahmet ıldyz Türkiýäniň garaşsyzlygyny göz öňünde tutup, 'Türk bogazlary' adalgasyny ulanmagyny dowam etdirjekdigini aýtdy. Türkiye, BMG-a agza ähli ýurtlaryň, şol sanda Gresiýanyň bu kesgitlenen we kanuny ulanylyşyna hormat goýmagyna garaşýar. Yldyldyz bu pozisiýanyň sebitdäki durnuklylyk we hyzmatdaşlyk üçin möhümdigini aýtdy.

BMG Howpsuzlyk Geňeşinde ara alyp maslahatlaşmalar

29-njy aprelde BMG Howpsuzlyk Geňeşinde 'Deňiz pudagynda suw ýollarynyň howpsuzlygy we goragy' ady bilen geçirilen ýygnakda Ahmet ıldyldyz Stambul bogazynda 'Türk bogazy' sözüni ulandy. Duşuşykda Türkiýäniň bogazlarda nawigasiýa azatlygyny üpjün etmek üçin gören çäreleri hem paýlaşyldy.

Gresiýanyň täsiri we halkara pikirleri

Bu wakalardan soň Gresiýanyň wekili mejlisiň gün tertibinden çykdy we 'Türk bogazlary' adalgasynyň 1936-njy ýyldaky Montreuk konwensiýasyna laýyk gelmeýändigini öňe sürdi. Gresiýa geografiki atlaryň milli resmi görnüşlerinde ulanylmagyna ileri tutulmalydygyny öňe sürdi. Bu çekişmeler Gresiýanyň metbugatynda-da giňden orun aldy. Bu ýagdaý, Gresiýanyň Demirgazyk atlantik bileleşiginiň işini petiklemek ugrundaky tagallalary hasaplanýar. Geografiki atlary halkara derejesinde ulanmak tejribesine garamazdan, Gresiýanyň bu garaýşy ünsi özüne çekýär. Geljekde bu mesele boýunça has konstruktiw gepleşik gurlar we jedeller diplomatiýa arkaly çözüler diýlip garaşylýar. Türkiýe bu meselede halkara jemgyýetçiliginiň goldawyna garaşýar we Montreuk konwensiýasynyň ruhuna laýyklykda hereket etmegi umyt edýär.