38 ýylda iň agyr ýagyş möwsümi Türkiýede göründi

Ondokuz Maýs uniwersiteti Oba hojalygy fakultetiniň professory. Doktor Yusufusuf Demir ýakynda Türkiýede hasaba alnan adatdan daşary ýagyş mukdary barada ajaýyp sözler aýtdy. Demir 2025-nji ýylyň güýzünden 2026-njy ýylyň ýazyna çenli ýagýan ýagyşyň uzak möhletleýin ortaça ýokarydygyny aýtdy we bu ýagdaýyň soňky 38 ýylda iň ýokary derejä ýetendigini aýtdy. Käbir ölçeglere görä, 2026-njy ýylyň gyş möwsümi soňky 66 ýylyň iň ýokary gymmatlyklaryna ýetdi. Prof. Dr. Demir bu talaplaryň esasan ylmy esaslary we tassyklanmadyk maglumatlardan ybaratdygyny aýtdy. Hünärmenler, adatça, dildüwşük teoriýasy hökmünde çykyş edýärler. Demir, bulut ekişi diýilýän howany üýtgetmek usulyny hem düşündirdi.

Bulut ekiş usullary

Bulut ekişi, atmosferada bar bolan bulutlaryň ýagyş mümkinçiligini ýokarlandyrmagy maksat edinýär. Uçarlar ýa-da ýerüsti stansiýalar arkaly bulutlara himiki serişdeleri sepmek arkaly amala aşyrylýan bu amal, adatça kümüş ýod, duz bölejikleri ýa-da gury buz ulanmak arkaly amala aşyrylýar. Demir bu usulyň düýbünden asmanda ýagyş döredip bilmejekdigini we diňe bulut şertlerinde täsirli bolup biljekdigini aýtdy.

Bulut ekişiniň täsiri

Demiriň sözlerine görä, bulut ekişi käbir ýagdaýlarda ýagyşy 5% -den 20% ýokarlandyryp biler. Şeýle-de bolsa, bu tehnologiýa bilen häzirki şertlerde uly göwrümli howanyň üýtgemegi ýa-da ýagyşlary gönükdirmek ýaly ssenariýalar mümkin däl. Howanyň üýtgemegi, bar bolan bulutlaryň haçan we näçeräk ýagýandygyna täsir edip biler, emma howanyň gözegçiligi taýdan çäklidir.

Umumy baha bermek we geljekdäki garaşyşlar

Ygalyň köpelmegi oba hojalygyna we suw baýlyklaryna oňyn täsir edip biler, şeýle hem infrastruktura we şäher meýilnamasy taýdan möhüm baha berilmegini talap edýär. Ylmy gözlegler we tehnologiki ösüşler bilen howanyň üýtgemegi barada habarlylygyň artmagyna we has täsirli çäreleriň görülmegine garaşylýar. Hünärmenler geljekdäki howa hadysalaryna taýyn bolmalydygyny nygtaýarlar.