Waşington-Pekin liniýasyndaky täze krizis: Hytaý ABŞ-nyň bazasy üçin Eýrana hemra aňtaw gullugynyň goldawyny alýar

ABŞ-da ýerleşýän abraýly neşirleriň biri bolan "Wall Street Journal" (WSJ) Waşington bilen Pekiniň arasyndaky gatnaşyklary düýpgöter sarsdyrjak ajaýyp talap öňe sürdi. ABŞ-nyň ýokary derejeli resmilerine esaslanýan habara görä, Hytaýyň käbir guramalary Tähran administrasiýasyna Eýranyň Iordaniýadaky ABŞ harby bazasyna hüjüm edip, üç amerikan esgeriniň ölmegine sebäp bolan ýokary derejeli hemra suratlaryny beripdir.

Hüjümiň aňyrsynda hytaýlylaryň goldawynyň iň aýdyň subutnamasy

Gazet ABŞ-nyň näbelli işgärleriniň 17-nji iýulda bolan hüjümden öň we soň Hytaý guramalarynyň Eýrana strategiki aňtaw goldawyny berendigini habar berdi. Iordaniýanyň Muwaffiq Salti howa bazasyna ballistik raketa hüjüminde üç amerikan esgeri öldi. Resmiler bu täze maglumatlaryň şu güne çenli Hytaýyň Eýrana berýän goldawynyň Amerikan esgerleriniň ölümine göni ýol açandygyny görkezýän "iň anyk we aýdyň subutnamadyr". Suratlary geçiren hytaý kompaniýalarynyň ýa-da edaralarynyň atlary howpsuzlyk sebäpli entek köpçülige mälim edilmedi.

Diplomatik kanallarda "subutnama" çekişmesi

Bu möhüm ösüşden soň ABŞ-nyň ýokary derejeli diplomatlarynyň we aňtaw işgärleriniň hytaýly kärdeşleri bilen Muwaffiq Salti howa bazasynyň emeli hemra suratlaryny paýlaşmak meselesini gönüden-göni ara alyp maslahatlaşandyklary mälim edildi. Şeýle-de bolsa, Pekiniň administrasiýasynyň bu aýyplamalary düýbünden ret edýändigi we Waşingtondan anyk subutnamalary talap edýändigi aýdylýar. Iki ägirt güýçiň arasynda bolup geçen bu dartgynly diplomatik hereket, harby aňtaw paýlaşmagyň sebitdäki deňagramlylygy nähili üýtgetýändigini görkezýär.

Trump we Si Szinpin sammitinden öň uly dartgynlyk

Bu çynlakaý aýyplamalar, iki ýurduň liderleriniň ýygnanjak möhüm ýygnagyna gabat gelýändigi üçin möhüm ähmiýete eýe. ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump we Hytaýyň prezidenti Si Szinpiniň 24-nji sentýabrda Ak tamda meýilleşdiren ikitaraplaýyn sammitiniň şu aňtaw krizisi sebäpli diýseň dartgynly ýagdaýda geçirilmegine garaşylýar.

Iordaniýadaky bazadaky ballistik raketa hüjümi aprel aýynda atyşykdan soň Eýran bilen çaknyşyklarda ölen ilkinji ABŞ esgeri hökmünde hasaba alyndy. Hüjümiň Waşington we Tähran administrasiýalarynyň iýun aýynda ylalaşylan wagtlaýyn şertnamany togtatmagynyň möhüm pursatynda ýüze çykmagy sebitdäki geosyýasy töwekgelçilikleri hasam artdyrýar.