Wenesiýa baýragynyň eýesi "NAZA" dokumental filmi Ysraýyly sarsdyrdy: Goşun we hökümet tarapyndan senzura we kanuny hereket

Italiýada geçirilen 83-nji Halkara Wenesiýa film festiwalynda "uryörite emin baýragy" bilen sylaglanan we Ysraýyl goşunynyň Gazada asuda ilaty gyrmagy baradaky dokumental film

Dokumental filme garşy Ysraýyl goşunyndan "Öňünden syn" haýyş

Goşunyň metbugat sekretary Efi Defrin ABŞ-da ýerleşýän sosial media platformasynda eden çykyşynda Ysraýylyň iki ýyldan gowrak wagt bäri dowam edýän harby operasiýa sebäpli genosid aýyplamalary bilen halkara kazyýetlerinde garalýandygyny we goşunyň hemişe halkara kanunlaryna laýyklykda hereket edýändigini öňe sürdi. Defrin, aýyplamalara anyk subutnamalar bilen jogap bermek üçin goşun wekillerine filmi öňünden görmäge rugsat berilmelidigini öňe sürdi.

Harby we hukuk gabawy: Denizasiýa we derňew howpy

Dokumental filmiň döreden netijelerinden soň Ysraýyl goşuny iň ýokary hüşgärlikde boldy. Baş ştabyň başlygy general-leýtenant Eýal Zamiriň ýolbaşçylygyndaky ýokary derejeli harby delegasiýa dokumental filmiň "milli howpsuzlyga we harby işgärleriň howpsuzlygyna" gönüden-göni howp salýandygy sebäpli hukuk we aňtaw mehanizmlerini işjeňleşdirmek kararyna geldi. General-leýtenant Zamir Harby Baş prokuratura kazyýet işine başlamagy tabşyrsa-da, dokumental filmde ulanylýan duýgur maglumatlaryň goşunyň içinden nädip syzandygyny giňişleýin derňemegi buýurdy.

Beýleki tarapdan, dokumental filme bolan reaksiýalar diňe harby ganat bilen çäklenmedi. Ysraýylyň Medeniýet ministri Miki Zohar baýrakly reorsissýorlar uvuwal Ybraýym we Reýçel Szory nyşana aldy, olar Gazadaky raýat dramasyny dünýä mälim etdi we Ysraýylyň raýatlygynyň ikisindenem mahrum ediljekdigini aýtdy. Bu ädim, dokumental filmiň Ysraýylyň döwlet mehanizmine getiren täsiriniň derejesini ýene bir gezek açdy.

"NAZA" nämäni aňladýar? Emeli intellekt we gizlin maglumatlar

Dokumental filme adyny berýän "NAZA" sözi Ysraýyl goşunynyň harby terminologiýasynda gorkunç many berýär. Bu gysgaltma, erkeklere, aýallara we çagalara garamazdan, harby operasiýa wagtynda "janyna kast edilmegine garaşylýan parahat ilat" diýmek üçin ulanylýar. Film bu sowuk harby býurokratiýanyň aňyrsynda adam pajygasyny we iş mehanizmlerini açyp görkezýär.

Gatnaşanlaryň möhüm howpsuzlygyny goramak üçin aşa duýgur usullar ulanylan önümçilik, Tel Awiwiň üçeginde 3 ýyl gizlinlikde atyldy. Dokumental filmde çykyş edýän şaýatlaryň şahsyýetleri, äheňleri we ýüz keşpleri ösen sanly tehnologiýalar bilen düýbünden üýtgetmek arkaly gizlenipdi. Önümçilige gatnaşan öňki we işjeň esgerler Ysraýyl goşunynyň Gazada ulanýan "gizlin ulgamlary" we uzakdan bombalamak usullary barada jikme-jik maglumat berdi.

Dokumental filmdäki iň täsirli talaplaryň biri emeli intellektiň ulanylmagyna esaslanýar. Şaýatlaryň sözlerine görä, emeli intellekt algoritmleri Hamasyň ähtimal nyşanalaryny kesgitleýär we nyşana alnan binalarda parahat ilatyň we maşgalalaryň bardygyny bilse-de, bombalanmagy tassyklaýar. Mundan başga-da, dokumental filmde gazanlaryň gaçybatalga beren binalaryna bilkastlaýyn ot ýakmak we ynsanperwer kömegi paýlanylanda asuda ilata ot açmak ýaly uruş jenaýatlaryna gönüden-göni şaýat bolan esgerleriň boýun almagy bar. Bu maglumatlary aýan eden käbir çeşmeleriň göni premýer-ministr Benýamin Netanýahunyň ýolbaşçylygynda işleýän gizlin habar alyş bölümlerinde işleýändigi aýdylýar.