Yemenemende söweş jaňlary ýaňlanýar: "Eýran uçary" krizisi harby mobilizasiýa sebäp boldy

Yemenemende köpden bäri dowam edip gelýän syýasy we harby durnuksyzlyk 13-nji iýulda howa giňişligini bozmak synanyşygy bilen höküm sürdi. Eýran uçarynyň ýurduň howa giňişligine girmeginiň öňüni almak üçin theemen hökümeti Huseýleriň gözegçiligi astyndaky Sana halkara howa menziliniň uçuş-gonuş zolagyny nyşana alanda, taraplaryň arasyndaky dartgynlyk iň ýokary derejä ýetdi. Bu ösüşden soň, kanuny hökümet güýçleri bilen Hussiler özara harby operasiýa kartasyny stoluň üstünde goýsa-da, sebitden gelen beýanatlar täze gapma-garşylyk tolkunyň gapydadygyny görkezýär.

Hökümetiň gödek habarlary: "Harby wariant gutulgysyz boldy"

Yemenemeniň Prezident Geňeşi Hutileriň eýeçiligindäki döwlet edaralaryny yzyna almak üçin harby interwensiýany görkezdi. Geňeş agzasy Osman Mekeli ýurduň resmi habar gullugy SABA-a beren beýanatynda hutlara garşy parahatçylykly usullaryň tükenendigini aýtdy. Mekeli: "Häzir Hutilere garşy harby warianty işjeňleşdirmegiň we basyp alnan döwlet edaralaryny yzyna almagyň wagty geldi. Hutiler bilen parahatçylyk gözlemegiň bahasy düşünýän dili bilen söweşmekden has agyr" -diýdi we bu göreşiň indi barlyk urşuna öwrülendigini aýtdy. Syýasy hyzmatdaşlaryň arasynda agzybirlige çagyryş eden Mekeli, içerki bölünişikleri bes etmegiň zerurdygyny aýtdy.

Beýleki tarapdan, Prezident Geňeşiniň agzasy we Amalika Brigadalarynyň serkerdesi Abdurrahman al-Muharremi hem Huti sebitlerinde ýaşaýanlara ýüzlendi. Ynsanperwerlik krizisiniň çuňlaşmagynyň öňüni almak üçin Sanaa howa menzilinden syýahat etmegi ýeňilleşdirmek ýaly şu wagta çenli köp eglişik edendiklerini ýatladýan Muharremi, Hutileriň bu hoşniýetliligi soralmaýandygyny aýtdy. Muharremi: "Parahatçylyk üçin elimizi uzatmarys, ýöne ýaraglarymyz we gahrymanlarymyzyň tutanýerliligi Hutileriň biperwaýlygyny ýok etjek aýgytly söweşe hemişe taýýar".

Hutilerden "Hemme söweş" howpy we umumy mobilizasiýa jarnamasy

Hutiler frontundaky hereket hökümetiň harby nägileligine garşy iň ýokary derejä ýetdi. Huti lideri Abdulmelik al-Huti -iň çagyryşy bilen, on müňlerçe adamyň gatnaşmagynda guramanyň gözegçiligi astyndaky köp şäherde, esasanam paýtagt Sanada köpçülikleýin demonstrasiýa geçirildi. Köpçülik "Mobilizasiýa" şygary bilen köçelere çykansoň, Huti administrasiýasyndan haýbat atyjy söz geldi. Beýanatda olara garşy gabaw dowam etdirilse, "ähliumumy söweş" hasap ediljekdigi mälim edildi.

Ösüşlere baha berip, Hutisiň Goranmak ministri Muhammet al-Atyfi ähli harby bölümleriň ýolbaşçylaryň görkezmelerini ýerine ýetirmek üçin hüşgärdigini habar berdi. Atyfi "Biziň mümkinçiliklerimiz düşnüklidir. Soňky günlerde alnan buýruklara laýyklykda ähli bölümlerimizdäki taýýarlyk derejesini iň ýokary derejä çykardyk" -diýdi we harby çaknyşyklara taýýardyklaryny aýtdy. Beýleki tarapdan, Hutiniň metbugat sekretary "howa menziline garşy howa menzili" prinsipinde hereket etjekdiklerini we ar aljakdyklaryny aýtdy.

Krizisiň taryhy: Aeroportdaky hüjümler we ar alyş howplary

Saud Arabystanynyň ýolbaşçylygyndaky koalisiýa güýçleri 2014-nji ýylyň sentýabr aýyndan bäri paýtagt Sanany we Yemenemende käbir strategiki sebitleri eýelän Eýran tarapyndan goldanýan Huseýlere garşy 2015-nji ýylyň mart aýyndan bäri Yemenemen hökümetine harby goldaw berýär. 13-nji iýulda Eýranyň howa menzilinde Eýranyň howa menziliniň uçmagy sebäpli Eýranyň howa menziliniň uçuşynyň öňüni aldy. Howa giňişligi, Hutiler bu hüjümiň göni Saud Arabystany tarapyndan amala aşyrylandygyny öňe sürdüler.

Soralýan howa hüjüminden soň ugruny üýtgetmeli Eýran uçary ýurduň günbataryndaky Hodeidah howa menziline gondy. Bu wakadan dessine, Hutisiň harby metbugat sekretary yaahýa Seri Sanaa howa menziline edilen hüjüm üçin ar almak üçin Saud Arabystanynyň günortasyndaky Abha howa menzilini ballistik raketalar we uçarmansyz howa ulaglary bilen nyşana alandyklaryny aýtdy. Seri, şeýle hem, halkara howa ýollary kompaniýalaryna Sanaa howa menzilindäki gabaw doly ýatyrylýança Saud Arabystanynyň howa giňişligini ulanmazlyk bilen haýbat atdy.