Yslam dünýäsi üçin hemmetaraplaýyn özgertmelere çagyryş: Türkiýäniň Milli mejlisiniň başlygynyň görüşi

Türkiýäniň Milli Milli Mejlisiniň başlygy Numan Kurtulmuş Azerbaýjanyň paýtagty Bakuwda geçirilen Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Mejlis Bileleşiginiň (İSİPAB) 20-nji konferensiýasynda möhüm çykyş etdi. Maslahatyň açylyş mejlisinde eden çykyşynda Kurtulmuş Yslam dünýäsine giň gerimli reforma etabynyň gerekdigini aýtdy. Bu duşuşygyň, dünýäniň möhüm özgerişlikleri başdan geçirýän döwründe geçirilendigini aýtdy.

Global dinamikanyň üýtgemegi

Dünýä taryhynyň iň möhüm pursatlarynyň birine şaýat bolýandygymyzy aýdyp, Kurtulmuş köne dünýäniň ýok edilendigini we dargap, täze dünýä döreýändigini aýtdy. Bipolýar ulgam gutarandan soň ýüze çykan köp polýar gurluşyň häzirki we geljekki dünýä tertibiniň esasy aýratynlyklaryndan biridigine ünsi çekdi. Bu kontekstde, Yslam dünýäsi -niň uly potensialynyň bardygyny we geljekde möhüm rol oýnap biljekdigini görkezdi.

Yslam dünýäsi üçin strategiki mümkinçilikler

Kurtulmuş Yslam dünýäsiniň bar bolan mümkinçiliklerinden gowy peýdalanmalydygyny aýtdy. 2 milliarddan gowrak ilaty bolan 57 agza ýurt we baý ýerasty we ýerüsti baýlyklary bolan Yslam dünýäsiniň täze dünýä tertibinde möhüm güýç merkezine öwrülmek mümkinçiliginiň bardygyny aýtdy. Bu potensialyň durmuşa geçirilmelidigini we geljege taýyn bolmalydygyny aýtdy.

Agzybirlige we doganlyga ünsi çekmek

Yslam dünýäsiniň agzybirlikde we doganlykda hereket etmelidigine ünsi çekip, Türkiýäniň Milli Milli Assambleýasynyň başlygy tapawutlaryň gapma-garşylyk däl-de, baýlyk hökmünde görülmelidigini aýtdy. Mezhep, etnik we syýasy tapawutlaryň ymmatyň baýlygynyň bir bölegi hökmünde garalmalydygyny we şoňa görä hereket etmelidigini aýtdy.

Umumy strategiýalara we özgertmelere zerurlyk

Kurtulmuş Yslam dünýäsiniň umumy strategiýalary ösdürmelidigini we hiç bir ýurduň diňe problemalary çözüp bilmejekdigini aýtdy. Bilelikdäki taslamalaryň we strategiýalaryň işlenip düzülmelidigini aýtdy. Yslam dünýäsiniň A-dan Z-a çenli reforma etabynyň gerekdigini we bu özgertmeleriň syýasy, institusional we intellektual ugurlarda amala aşyrylmalydygyny aýtdy.

Özgertmeleriň esasy ýörelgeleri

Özgertmeleriň adalat, başarnyk, geňeş we jogapkärçilik ýaly dört esasy ýörelgä esaslanmalydygyny aýdyp, Kurtulmuş bu ýörelgeleriň yslam ýurtlarynyň arasyndaky hyzmatdaşlygy güýçlendirjekdigine ynanýandygyny aýtdy. Şeýle çemeleşme bilen yslam dünýäsiniň täze döwre alyp barjakdygyny aýtdy.

Global ulgam we Palestina meselesi

Kurtulmuş häzirki halkara ulgamynyň ýerine has adalatly we adamkärçilikli tertip-düzgüniň döredilmelidigini öňe sürdi. Palestina meselesiniň Yslam dünýäsi üçin umumy meseledigini aýtdy we halkara jemgyýetçiliginiň ynsaply agzalarynyň hem bu mesele boýunça göreşe goşulmalydygyny aýtdy. Palestina halkynyň hukuklaryny goramak üçin halkara kazyýetlerinde-de başlangyç etjekdiklerini mälim etdi.

ABŞ-Eýran gepleşikleri we sebit parahatçylygy

ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky gepleşikler barada gürleşen Kurtulmuş bu gepleşikleriň oňyn netije berjekdigine umyt bildirdi. Ysraýylyň bu prosese sebäp bolmaly däldigini aýdyp, Kurtulmuş Ysraýylyň Liwandaky agressiýasynyň soňlanmagynyň möhümdigini aýtdy. Sebitdäki beýleki ýurtlaryň hem öz hukuklaryny goramalydygyny aýtdy.

Kawkazdaky parahatçylyk prosesi

Azerbaýjan bilen Ermenistanyň arasyndaky parahatçylyk gepleşiklerini goldaýandyklaryny mälim eden Kurtulmuş, bu etapda hemişelik parahatçylygyň gazanyljakdygyna umyt edýändigini aýtdy. Kawkazda parahatçylygyň höküm sürmegini we bu parahatçylygyň hemişelik bolmagy üçin tagallalaryň dowam etmegini isledi.

Numan Kurtulmuşyň aýdan sözleri Yslam dünýäsiniň geljegi we halkara arenasyndaky rollary barada möhüm maglumatlary hödürleýär. Yslam ýurtlarynyň hyzmatdaşlykda hereket edip, dünýä parahatçylygyna goşant goşup biljek döwrüni başdan geçirýändigimiz aýdyňdyr.