Ysraýyl goşunynyň parahat ilaty Gazadaky üçeklere alyp, maşgalalaryny öldürmek bilen haýbat atýandyklary öňe sürüldi

Gaza zolagynda geçirilen harby operasiýa wagtynda Ysraýyl goşunynyň sebitdäki parahat ilaty maşgalalaryny öldürmek bilen haýbat atyp, soň bolsa uçarmansyz howa ulaglary (UAV) bilen nyşana alýandygy öňe sürüldi. Sourceserli çeşmeler we palestinaly journalistsurnalistler tarapyndan habar berlen wakalarda Ysraýyl ofiserleriniň telefonlary arkaly gelen raýatlaryndan maşgalalarynyň ýerleşýän jaýlaryny bombalamazlyk üçin üçege gitmegini talap edýändigi aýdylýar.

Ethem Maruf wakasy we howp abanmak usuly nähili işledi?

Gazanyň çeşmeleri tarapyndan berlen maglumata görä, Ysraýyl ofiseri Ethem Maruf atly bir palestinaly raýaty çagyrypdyr. Duşuşykda ofiser Marufa iki wariant berdi: Alla-da diňe Şalha maşgalasyna degişli jaýyň üçegine çykyp, nyşana alynmagyny kabul eder, ýa-da ýaşaýan jaýy maşgalasy bilen bombalanar. Maşgalasynyň ömrüniň howpsuzlygyny goramak isleýän Ethem Maruf, bu howp sebäpli üçege gitmäge razy boldy we uçarmansyz howa hüjümi netijesinde janyny ýitirdi.

Abuurnalist Abu Firas tarapyndan habar berlen şuňa meňzeş wakalar

Palestina journalisturnalisti Abu Firas şuňa meňzeş usulyň başga bir raýatda ulanylandygyny aýtdy. Aýdylyşyna görä, Ysraýyl ofiseri tarapyndan gözlenýän başga bir palestinaly raýat: "Bu Ysraýylyň Goranmak güýçleri. Siziň iki ýoluňyz bar: ýa üçege çykyň, ýa-da öýüň daşyna çykyň". Gra civildan bu ýagdaýy sorag edende, ofiser "Kän gürlemäň, üçege çykyň, ýogsam maşgalaňyz içerde bolsa jaýy bombalarys" -diýdi. Maşgalasy bilen hoşlaşan raýatyň "Bolýar, üçege bararyn. Hasbunallahu we ni'meliň orunbasary" diýip üçege gidendigi we soňraky hüjümde ölendigi aýdyldy.

Gaza zolagynda bolup geçendigi öňe sürülýän bu wakalarda Ysraýyl goşunynyň işgärleriniň maşgalalaryny öldürmek bilen haýbat atyp, parahat ilaty üçeklere gitmäge mejbur edendigi, soňra bolsa uçarmansyz howa hüjümleri bilen nyşana alnandygy öňe sürülýär. Ethem Marufyň we ady aýdylmadyk başga bir raýatyň bu howpy kabul edip, maşgalalaryny goramak üçin üçege gidendigi we hüjümler netijesinde ölendigi aýdylýar.

Halkara hukugy we uruş kanuny konfliktlerde parahat ilaty nyşana almagy ýa-da olary adam galkany hökmünde ulanmagy düýbünden gadagan edýär. Sebitdäki parahat ilatyň ömri howpsuzlygy baradaky şeýle talaplar halkara adam hukuklary guramalarynyň we degişli gözegçilik mehanizmleriniň gözden geçirilmeginiň çägine girýär. Şuňa meňzeş ýagdaýlara duş gelen ýa-da şaýat bolan taraplar halkara hukugynyň çäginde adam hukuklary guramalaryna we synçy guramalaryna ýüz tutup bilerler.

Netije

Habar berlen wakalar Gazadaky parahat ilatyň abanýan howplarynyň yzygiderli derejä ýetendigini görkezýär. Ysraýyl goşunynyň parahat ilaty maşgalalaryna basyş edip, "üçege gitmek" ýaly ölüm howply saýlawy etmäge mejbur etmegi uruş kanunlaryny we esasy adam hukuklaryny düýpli bozýar.

Bu usul, raýatlaryň ýaşamak hukugynyň gönüden-göni nyşana alnandygyny we harby amallarda ahlak çäkleriniň aşandygyny görkezýär. Wakalaryň izolýasiýa däl-de, ýerli çeşmeler tarapyndan "yzygiderli" häsiýetlendirilmegi sebitdäki raýat goragy mehanizmleriniň düýbünden çökendigini görkezýär.

Mümkin täsirler

Şeýle aýyplamalar tassyklansa, halkara arenasynda Ysraýyl goşunyna garşy berk sanksiýalar we kanuny derňewleriň artmagyna garaşylýar. Esasanam parahat ilaty nyşana almak sebitdäki gumanitar krizisiň ölçeglerini çuňlaşdyryp we halkara jemgyýetçiliginiň Ysraýyla edýän diplomatik basyşyny ýokarlandyryp biler.

Mundan başga-da, bu usullaryň Gazadaky adamlara döredýän psihologiki şikesiniň sebitdäki jemgyýetçilik gurluşyny hasam bozup we asuda ilatyň howpsuzlyk baradaky düşünjesini düýbünden ýok edip biljekdigini çaklamak mümkin. Aýyplamalaryň ýaýramagy sebitdäki halkara adam hukuklary guramalarynyň işini has möhüm meselä getirip biler.