Ysraýyl ministri Fidanyň ABŞ-a eden çagyryşy: "Täsiriňizi has köp ulanyň"

Daşary işler ministri Hakan Fidan Türkiýäniň we Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň (ABŞ) global we sebit durnuklylygyna howp salýan elementlere garşy bilelikde hereket etmegiň ähmiýetine ünsi çekdi we "ABŞ-nyň Ysraýyla edýän täsirini sebitleýin we global parahatçylyga we durnuklylyga zyýan berýän syýasatlaryny bes etmek üçin ulanmagyna garaşýarys" -diýdi. diýdi. Ministr Fidan Nýu-Yorkorkda Prezidentiň aragatnaşyk müdirligi tarapyndan geçirilen "100-nji ýyla girenimizde Türkiýe-ABŞ gatnaşyklary" atly panelde möhüm çykyş etdi.

Iki ýurduň arasyndaky diplomatik gatnaşyklaryň bir asyrdan geçmäge taýýardygyny bellän Fidan, bu hyzmatdaşlygyň wagtyň geçmegi bilen köp synaglary üstünlikli ýeňip geçendigini aýtdy. Türkiýäniň we ABŞ-nyň geografiki aralyklara garamazdan dünýä derejesinde täsir edýän iki ýaran bolandyklaryny mälim eden Fidan, halkara ulgamyndaky krizislere we düýpli üýtgeşmelere garamazdan gatnaşyklaryň berk gurluşyny saklaýandygyny aýtdy.

Türkiýe-ABŞ gatnaşyklarynda täze asyr we 100 milliard dollarlyk söwda maksady

Daşary işler ministri Fidan Türkiye bilen ABŞ-nyň arasyndaky gatnaşyklaryň soňky döwürde güýçli we täzelenen güýje eýe bolandygyny aýtdy. Bu oňyn tendensiýada Prezident Rejep Taýyp Erdogan bilen ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň arasyndaky aýratyn gepleşikleriň esasy rol oýnandygyny aýdan Fidan, bu hereketiň institusionallaşdyrylmalydygyny we hemişelik edilmelidigini aýtdy. Prezident Erdoganyň 2025-nji ýylda Waşingtona eden sapary we şu ýylyň iýul aýynda Prezident Trumpyň Ankara eden sapary iki ýurduň ähli ugurlar boýunça hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmak kararyny alamatlandyrýandygyny aýtdy.

Ykdysady gatnaşyklaryň hem çalt ösýändigini bellän Fidan, ikitaraplaýyn söwda mukdarynyň takmynan 40 milliard dollara ýetendigini mälim etdi . ABŞ-nyň 2025-nji ýyla çenli Türkiýanyň 3-nji uly eksport bazaryna we 4-nji uly import çeşmesine öwrülendigini mälim eden ministr Fidan, Prezident Erdogan tarapyndan kesgitlenen 100 milliard dollar söwda mukdaryna ýetmek üçin ähli söwda päsgelçilikleriniň, esasanam goşmaça nyrhlaryň aýrylmalydygyny öňe sürdi. Goranmak pudagyndaky çäklendirmeleriň ýaranlyk ruhuna laýyk gelmeýändigini mälim etdi we bu päsgelçilikleri ýeňip geçmäge çagyrdy.

Sebit howpsuzlygyndaky eýeçilik: "Mekgäniň bilelikdäki goranyş şertnamasy"

Ministr Fidan Eastakyn Gündogarda uzak möhletli parahatçylygyň we abadançylygyň diňe özygtyýarly we durnukly döwletleriň bolmagy bilen mümkindigini aýtdy we bu etapyň Siriýada we Yrakda başlandygyny aýtdy. Terrorçylykdan azat, territorial bitewiligi saklanýan we milli guramalary güýçlendirilen Siriýanyň sebit howpsuzlygy üçin möhüm ähmiýete eýe bolandygyny bellän Fidan sebitdäki ýurtlaryň öz geografiýalarynyň howpsuzlygy üçin has köp jogapkärçilik çekmelidigini aýtdy.

Türkiye Mekgäniň Pakistan we Saud Arabystany bilen bilelikdäki Goranmak şertnamasyny bu gözýetimiň çäginde durmuşa geçirendigini ýatladýan Fidan, bu hyzmatdaşlygyň sebit parahatçylygy üçin institusional esas döredýändigini we ABŞ-nyň prezidenti Trumpyň bu inisiatiwany goldaýandyklaryny aýtdy. ABŞ-nyň Türkiýäniň energiýa pudagyndaky öňdebaryjy üpjün edijileriniň birine öwrülendigini we uzak möhletleýin şertnamalaryň bu strategiki baglanyşygy güýçlendirýändigini aýtdy.

"ABŞ Ysraýyla täsirini ulanmalydyr"

Fidan sebit howpsuzlygyna howp salýan faktorlary sanap geçýär; Ol Eýran söweşiniň, Yemenemendäki konfliktleriň we Ysraýylyň durnuksyzlaşdyryş syýasatlarynyň diplomatiýa ýoluny bökdeýändigini aýtdy. Bu howplara garşy göreşde ABŞ bilen ýakyn utgaşdyrmagyň möhümdigini mälim eden Fidan, Waşington administrasiýasynyň Ysraýyla täsirini has netijeli ulanjakdygyna garaşýandygyny açyk aýtdy.

Fidan Gazadaky genosidiň we palestina halkyna eden zulumlarynyň adamzadyň wy consciencedanyna zyýan ýetirendigini we halkara ulgamyna bolan ynamy sarsdyrandygyny aýtdy we Palestina meselesinde adalatly we hemişelik çözgüt tapylmazdan Eastakyn Gündogarda durnuklylygyň gazanyp bolmajakdygyny aýtdy. Türkiýäniň prezident Trump-nyň Gazadaky krizisi ortadan aýyrmak baradaky tagallalaryny goldaýandygyny we parahatçylyk meýilnamasyndaky borçnamalaryň doly ýerine ýetirilmelidigini aýtdy.

Kawkazdan Balkanlara çenli global diplomatiýa ulgamy

Fidan Türkiye-ABŞ hyzmatdaşlygynyň diňe Eastakyn Gündogar bilen çäklenmeýändigini we Kawkazda Azerbaýjan bilen Ermenistanyň arasyndaky parahatçylyk etabyny goldaýandyklaryny, howpsuzlygy üpjün etmek we Gara deňizdäki dartgynlygy azaltmak üçin işleýändiklerini aýtdy. Ukrainada adalatly we dowamly parahatçylyk üçin Kiýew we Moskwa bilen aragatnaşyk kanallaryny açyk saklaýandyklaryny mälim eden ministr Fidan, Balkan ýurtlarynda Bosniýa-Gersegowina bilen Serbiýa-Kosowanyň arasyndaky dartgynlygy çözmek üçin öňüni alyş diplomatiýasy geçirilenden soň gowşak deňagramlylygy saklamaga ünsi jemledi.

Çykyşynyň ahyrynda Fidan Türk-Amerikan hyzmatdaşlygynyň diplomatik gatnaşyklaryň ikinji asyrynda global parahatçylygyň hyzmatynda boljakdygyny aýtdy we sözlerini iki ýurduň bilelikdäki tagallalarynyň Liwiýa, Sudanda we Afrikadaky krizislerde anyk we oňyn netijeleri berendigini ýatlatmak bilen sözüni jemledi.