Ysraýylda taryhy göç tolkuny: 270 müň raýat ýurtdan çykdy!

Ysraýyl soňky ýyllarda görlüp-eşidilmedik sosial we demografiki üýtgeşme tolkuny bilen ýüzbe-ýüz boldy. Telakynda Tel Awiw uniwersiteti tarapyndan geçirilen gözlegde, takmynan 270 müň Ysraýyl raýatynyň öz ýurduny terk edendigi we 2023-nji ýyldan 2025-nji ýyla çenli aralykda azyndan 3 aý daşary ýurtda ýaşandygy ýüze çykaryldy.

Ysraýylyň taryhynda beýni akymynyň iň uly tolkuny: Sanlar näme diýýär?

Tel Awiw uniwersiteti tarapyndan neşir edilen maglumatlar soňky on ýylda Ysraýyldan uzak möhletli gitmegiň ep-esli artandygyny görkezýär. Gözlegleriň netijelerine görä, 2023-2025-nji ýyllar aralygynda 268 müň 509 adam azyndan 3 aý daşary ýurtda galmagy saýlap aldy. Şeýle-de bolsa, on ýyl mundan ozal şol döwürde bu san 183 müň 219 boldy. Iýun aýynda Ysraýyl mejlisiniň (Knesset) komissiýalarynda ara alnyp maslahatlaşylan hasabatlar hem bu negatiw pikiri goldaýar. Bilimli ilatyň, esasanam 25-64 ýaş toparyndaky migrasiýa meýli, ilatyň ortaça derejesinden has ýokary.

Saglyk pudagyndaky ýitgiler krizisiň iň anyk görkezijilerinden birine öwrüldi. 2024-nji ýylda diňe 530 hünärmen lukman Ysraýyly terk eden wagtynda, daşary ýurda gaýdyp gelýän lukmanlaryň sany ep-esli azaldy. Syýasy kommentator we öňki akademik Ori Goldberg ýurtdan gidýänler bilen täze gelenleriň arasyndaky deňagramlylygyň öňki ýyllar bilen deňeşdirilende düýbünden ýaramazlaşandygyny nygtaýar.

2023-nji ýylyň oktýabr trawmasynyň syýasy durnuksyzlygy we jemgyýetçilik täsiri

Hünärmenler bu ýazgylaryň aňyrsynda çuňňur howpsuzlyk we durnuksyzlyk duýgusynyň bardygyny bellediler. 2022-nji ýylyň noýabr aýynda geçirilen saýlawlardan soň başlanan jedelli kazyýet reforma prosesi bilen güýçlenen jemgyýetçilik dartgynlygy 2023-nji ýylyň oktýabr aýynda bolup geçen wakalar we soňraky harby operasiýalar bilen iň ýokary derejesine ýetdi. Ori Goldberg, 2023-nji ýylyň oktýabr aýyndan bäri başdan geçirilen köpçülikleýin şikesiň Ysraýyl jemgyýetinde çuňňur polýarlaşma we täze sosial krizislere sebäp bolandygyny aýdýar.

Häzirki wagtda raýatlaryň hereket edýän jemgyýetçilik tertibini we uzak möhletli durnuklylygy gözleýändigini mälim eden Goldberg, ýurduň gurluş taýdan dargaýandygyny we howpsuz gaçybatalga bolmak aýratynlygyny ýitirendigini öňe sürýär. Bu ýagdaý bilimli segmentleriň geljegi barada aladalar bilen alternatiw ýaşaýyş ýerlerine ýüzlenmegini gutulgysyz edýär.

Ykdysady gelejek howp astyndadyr: Ussat işçi güýji ýurtdan çykýar

Ysraýyl salgyt gullugynyň maglumatlaryna esaslanýan “Times of Israel” gazetiniň habaryna görä, gidýänleriň profili ýokary girdejili we ýokary hünärli hünärmen toparlaryndan durýar. Incomeokary girdejili topardaky ysraýyllylaryň emigrasiýa derejesi 2023-nji we 2024-nji ýyllarda iň ýokary derejä ýetdi. Tehnologiýa, in engineeringenerçilik, lukmançylyk we akademiýa ýaly Ysraýyl ykdysadyýetiniň ömri gany bolan pudaklarda bu ýitgiler uzak möhletde düýpli gurluş zeperlerine sebäp bolup biler.

Ori Goldberg bu ýagdaýyň wagtlaýyn tendensiýa däldigini öňe sürýär we daşary ýurda gidýän lukmançylyk hünärmenleriniň köpüsiniň, esasanam hünärmen taýýarlygy üçin gaýdyp gelmeýändigini aýdýar. Syýasy we howpsuzlyk şertleriniň gysga wagtyň içinde kadaly ýagdaýa gelmeginiň kyndygyny mälim eden Goldberg, Ysraýylyň uzak möhletleýin demografiki we ykdysady özgeriş prosesine girendigini çaklaýar.

Ysraýyl premýer-ministrliginiň Prezident Erdogana garşy gönükdirilen sözlerine ýiti reaksiýa

Reklam