Ysraýylyň Palestina göçürmek meýilnamasyndaky terminologiýa üýtgemegi

Ysraýyl Gaza zolagynda palestinalylary deportasiýa etmek meýilnamasynda düýpli üýtgeşme girizdi. Ysraýylyň metbugatynda berlen maglumata görä Ysraýyl administrasiýasy indi bu başlangyjy “meýletin migrasiýa” diýip atlandyrmaýar. Munuň ýerine has kabul ederlikli terminologiýalary ulanmagy maksat edinýär. Geçmişde ulanylýan terminologiýany “geçirmek”, ýagny mejbury göçmek Ysraýyla garşy halkara tankytlarynyň ýokarlanmagyna sebäp boldy.

Şol sebäpli köp ýurt Ysraýyl bilen hyzmatdaşlyk etmedi ýa-da Gazadan palestinalylary kabul etmekden ýüz öwürdi. Ysraýyl täze terminologiýa bilen halkara arenasynda has ýumşak garaýyş görkezmegi meýilleşdirýär.

Meýilnamanyň täzeden dikeldilmegine umyt

Howpsuzlyk we aňtaw bölümlerine berlen görkezmeler bilen bu meýilnamany has kabul ederlikli görnüşde hödürlemek maksat edinilýär. Degişli çeşmeler bu üýtgeşmäniň halkara jemgyýetçiliginiň garaýşyny ýumşadyp, meýilnamanyň gaýtadan dikeldilmegine gapy açyp biler diýip umyt edýärler.

Ysraýylyň ýokary derejeli resmileri Hamasyň Gaza zolagynda täsirini azaltmak üçin sebitden çykmagy mümkin boldugyça köp palestinalylary höweslendirmek isleýändiklerini aýdýarlar. Bu ädim sebitde geljekdäki meýilnamalary ýeňilleşdirer diýlip garaşylýar.

Netijeli halkara gepleşikler

Bu terminologiýanyň üýtgemegi, Ysraýylyň köpden bäri dowam edip gelýän diplomatik tagallalaryndan soň netije bermedi. "Haaretz" gazetiniň habaryna görä, premýer-ministr Benýamin Netanýahu palestinalylary deportasiýa etmek meýilnamalaryny ýerine ýetirmek üçin Karolin Glik belledi. Şeýle-de bolsa, Somaliland we Kongo Demokratik Respublikasy bilen geçirilen gepleşiklerde öňegidişlik bolmady.

Ysraýyl 12-nji kanal telewideniýesi, howpsuzlyk guramalary tarapyndan 2025-nji ýylda hökümete hödürlenen meýilnamada palestinalylary Gazadan gury ýer, deňiz we howa arkaly deportasiýa etmegi göz öňünde tutýandygyny habar berdi. Şeýle-de bolsa, bu tagallalar halkara derejesinde kabul edilmedi.

Ysraýylyň dowam edýän meýilnamalary

Ysraýylyň Goranmak ministri isisrail Katz hökümetiň Gazadaky palestinalylar üçin “meýletin migrasiýa” meýilnamasyny durmuşa geçirmegi maksat edinýändigini aýtdy. Katz bu meýilnamanyň öz wagtynda we usulda durmuşa geçiriljekdigini aýtdy. Ysraýyl, palestinalylaryň ýaşaýan ýerlerine gönükdirilen hüjümler bilen Gazany ýaşap bolmajak strategiýasyny dowam etdirýär.

Şol bir wagtyň özünde Palestina häkimiýeti, Hamas we sebitdäki beýleki ýurtlar Ysraýylyň bu hereketlerine garşy duýduryş berdiler we deportasiýa meýilnamalaryny düýbünden ret edýändiklerini mälim etdiler. Netijede Gaza zolagynda 72 müňden gowrak palestinaly, esasanam aýallar we çagalar öldi. Injuredaralananlaryň sany 172 müňden geçdi. Bu ýagdaý halkara jemgyýetçiliginiň çynlakaý reaksiýasy bilen garşylandy.

Ysraýyl administrasiýasy Gazadaky palestinalylary deportasiýa etmek meýilnamasyndaky dilini üýtgetmek arkaly halkara arenasynda has oňyn düşünje döretmegi maksat edinýär. Şeýle-de bolsa, bu başlangyçlaryň halkara derejesinde kabul edilip-edilmejekdigi entek belli däl.