Ysraýylyň sebite abanýan howplary Tähranda geçirilen howpsuzlyk ýygnagynda ara alnyp maslahatlaşyldy

Tähranda geçirilen ýokary derejeli howpsuzlyk gepleşiklerinde Ysraýylyň sebitdäki syýasatlary we abanýan howplary ara alnyp maslahatlaşyldy. Milli aňtaw guramasynyň (MİT) müdiri İbrahim Kalyn Türkiýäniň adyndan ýygnaga gatnaşan mahaly, dört ýurduň Ysraýyla garşy umumy pozisiýa eýelemäge razydygy habar berildi.

Saud Arabystanynyň Ysraýylyň Türkiýä duýduryşy näme?

Duşuşykda Saud Arabystanynyň Goranmak ministri Halid bin Salman Ysraýylyň sebitleýin giňelişine ajaýyp baha berdi. Rizaýyň pikiriçe, Selman Ysraýylyň indiki maksadynyň Türkiýe bolup biljekdigini duýdurdy we "Sizden soň Ysraýyl Türkiýäniň yzyndan gider, soň bolsa biziň nobatymyz, ýagny Saud Arabystany bolar" -diýdi. MİT prezidenti İbrahim Kalynyň hem bu pikire paralel garaýyş görkezendigi mälim edildi.

Pakistanyň Baş ştabynyň başlygy Asym Munir haýsy gatnaşyklara ünsi çekdi?

Päkistanyň Baş ştabynyň başlygy Asim Munir ýygnakda Ysraýylyň howpunyň gerimini giňeltdi we musulmanlara, esasanam Pakistana garşy gurlandygyny aýdýan hindiler bilen ýewreýleriň arasyndaky gatnaşyklara ünsi çekdi. Duşuşyklarda Ysraýylyň Liwandan we Siriýanyň günortasyndan çykarylmagy we Gazadaky we Günbatar Şeriýadaky häzirki wakalar musulmanlary goramagyň ileri tutulýan ugurlary bilen jikme-jik ara alnyp maslahatlaşyldy.

Tähranda geçirilen bu howpsuzlyk ýygnagynda Türkiýanyň, Eýranyň, Saud Arabystanynyň we Päkistanyň wekilleri birleşip, Ysraýylyň sebitdäki işlerine garşy umumy pozisiýa eýeledi. Duşuşykda Mekge şertnamasy ýa-da Yemenemen meselesi ýaly meseleler gün tertibine getirilmese-de, esasy üns sebitiň geljekdäki howpsuzlyk meýilnamalaryna we Ysraýyl tarapyndan abanýan howplara gönükdirildi.

Sebitiň howpsuzlyk arhitekturasy bilen baglanyşykly şeýle ýokary derejeli aňtaw we goranyş gepleşikleri degişli ýurtlaryň daşary we goranmak ministrliklerinde diplomatik kanallar arkaly alnyp barylýar. Döwletleriň arasyndaky şeýle strategiki hyzmatdaşlyk prosesleri, köplenç özara saparlar we ikitaraplaýyn şertnamalar arkaly kesgitlenýär.

Netije

Duşuşyk sebitdäki ýurtlaryň Ysraýylyň howpsuzlyk syýasatlaryna garşy umumy howp düşünjesini döredendigini görkezýär. Türkiýe, Saud Arabystany we Päkistan ýaly ýurtlaryň wekilleriniň şuňa meňzeş aladalary beýan etmegi sebitde Ysraýyla garşy täze diplomatik we howpsuzlyk okunyň güýçlenýändigini görkezýär.

Duşuşygyň ýene bir möhüm netijesi, Ysraýylyň diňe bir göni goňşularyny däl, eýsem Türkiýe ýaly sebit güýçlerini hem nyşana alyp biljek sebitleýin gatnaşyjylaryň strategiki çaklamalary. Bu ýagdaý, sebitdäki ýurtlaryň öz aralarynda howpsuzlyk hyzmatdaşlygyny artdyrmaga ýykgyn edýändigini subut edýär.

Mümkin täsirler

Bu gepleşiklerden soň Türkiýe we beýleki gatnaşyjy ýurtlaryň arasynda aňtaw paýlaşmak we goranyş utgaşdyrylmagyna garaşylýar. Ysraýylyň sebitdäki işlerine garşy görülýän bilelikdäki ädimler Eastakyn Gündogarda güýç deňagramlylygyna täsir edip, diplomatik dartgynlygy ýokarlandyryp biler.

Mundan başga-da, Pakistan we Saud Arabystany ýaly ýurtlar Türkiýe bilen howpsuzlyk gepleşiklerini çuňlaşdyrýar, Ysraýyla garşy blogyň sebitde has aýdyň bolmagyna sebäp bolup biler. Bu amal, sebitdäki ýurtlaryň daşary syýasat ileri tutmalaryny we ýaranlyk gurluşlaryny üýtgedip biler.