Döwrüň hünärleri: Adaty görnüşden sanly üýtgeşmä

Häzirki wagtda hünärler jemgyýetiň zerurlyklaryna laýyklykda üýtgeýär we geçmişden şu güne çenli düýpli özgerişleri başdan geçirýär. Bu üýtgeşme prosesi käbir hünärleriň düýbünden ýok bolmagyna sebäp boldy, beýlekileri häzirki zaman dünýäsiniň talaplaryna laýyklykda üýtgedilip dowam etdirilýär.

Hünärleriň geçmişden şu güne üýtgemegi

Köp ýyllaryň dowamynda at arabasy we kerwen ekerançylygy ýaly hünärler häzirki zaman transport usullary bilen çalşyryldy. At arabasynyň sürüjileri taksi sürüjileri, mikroawtobus sürüjileri we ofisiantlar ýaly hünärler bilen çalşylsa, kerwen sürüjileri logistika kompaniýalaryna öwrüldi. Edil şonuň ýaly-da, ýazuw maşynlarynyň ulanylyşy azaldy we hasaplama giň ýaýrady; Poçta işleri ýük kompaniýalary we sanly aragatnaşyk platformalary bilen çalşyryldy.

Adaty kitap dükany hünäri häzirki zaman düşek öndürijileri tarapyndan ele alyndy. Sebet öndürijiler gaplaýyş öndürijileri hökmünde täzeden ýüze çykanlarynda, fotoplatemika sanly çap etmek bilen çalşyryldy. Gerek däl söwdagärler möjeklere öwrülenlerinde, agaç ussalary mebel pudagyna geçdiler. Bu özgerişlik, hünärleriň üýtgeýän jemgyýetçilik zerurlyklaryna nädip uýgunlaşýandygyny görkezýär.

Hünärler we jemgyýetçilik üýtgemeleri

Bu üýtgeşiklik diňe bir iş ugurlarynyň üýtgemegi bilen çäklenmän, eýsem jemgyýetçilik gurluşyna we medeniýetine-de täsir etdi. Stambul Söwdaçylar we senetçiler palatalary bileleşiginiň (ISTESOB) prezidenti Mesut Şengün, hünärleriň iki esasy kategoriýa bölünýändigini: "ýok bolmak howpy astyndaky" we "günüň şertlerine görä üýtgeýän" hünärlerdigini aýdýar. Şengün, söwdagärleriň çäkli kapital bilen fiziki we akyl güýjüni ulanmak bilen ýöriteleşendigini aýdýar.

Şengün İSTESOB-da 141 hünär palatasynyň we takmynan 3 müň hünär bölüminiň bardygyny we üýtgeýän hünärleriň jemgyýete edýän täsirine ünsi çekýär. 270 müň hasaba alnan söwdagär we olaryň işgärlerini goşmak bilen bu sanyň 1 milliona ýetendigini aýdýar. Adaty senetleriň täze hünärler bilen çalşylmagy ussat-okuwçy gatnaşyklaryny gowşadýar.

Söwdaçylaryň innowasiýa uýgunlaşmagy

Tehnologiki ösüşler we ýaşaýyş şertleriniň üýtgemegi söwdagärlerden bu täze şertlere uýgunlaşmagyny talap edýär. "Şahsy telekeçiler" hökmünde häsiýetlendirilen söwdagärler günüň şertlerine çalt uýgunlaşýarlar we innowasion çözgütleri taýýarlaýarlar. Şeýle-de bolsa, bu amalda hünärleriň infrastrukturasynyň gowşamagy täze nesilleriň bilim almagynda kynçylyk döredýär. Şengün bu mesele boýunça Milli bilim ministrligi bilen hyzmatdaşlykda hünär taýýarlygyny ýokarlandyrmagy maksat edinýär.

Şengün üýtgeşmeleriň hünär medeniýetine nähili täsir edýändigine ünsi çekýär. Restoranlaryň köne endikleri sanly platformalar arkaly öýlere iýmit sargyt etmek bilen çalşyrylýar. Bu diňe bir mysal; Şuňa meňzeş üýtgeşmeler köp pudaklarda bolýar.

Hünärleriň geljegi we geljegi

Hünärleriň geljekde alyp barjak ýoly tehnologiki ösüşlere we jemgyýetçilik zerurlyklaryna laýyklykda emele geler. Şengün, dünýäde senetçileriň ýetmezçiligine ünsi çekdi we ýurtlaryň ökde işçi güýjüne mätäçdigini aýtdy. Bu boşlugy ýapmak üçin hünär taýýarlygyny ýokarlandyrmak we ýaşlary bu ugurlara gönükdirmek möhüm ähmiýete eýe.

ESSTESOB prezidenti, bu özgerişligiň iň köp täsir eden hünärleriniň arasynda düşek öndürijileriniň, ýasaýjylaryň, ýüpek öndürijileriň, eýerleriň we hammam öndürijileriň bardygyny aýdýar. Agzalyk sany ep-esli azaldylan bu hünärmen palatalar täze şertlere uýgunlaşmakda kynçylyk çekýärler.

Gözellik, ulag we azyk pudaklary tehnologiki üýtgeşmelerden iň köp peýdalanýan ugurlaryň biridir. Adamlar sosial mediýada has görnükli bolmak üçin gözellik hyzmatlaryna has köp gyzyklanma bildirýärler. Ulagda kurýerleriň meşhurlygy bu ugurdaky agzalaryň sanynyň köpelmegine sebäp bolýar. Şengün ussalaryň zähmetiniň gymmatyna ünsi çekip, elde işlemegiň tagamynyň we lezzetiniň öndürilen önümlerde ýokdugyny aýtdy. El işleriniň mebel we tikinçilik ýaly ugurlarda uzak möhletli we ýokary hilli önüm öndürýändigini görkezýär.

El hünäri gymmaty taýdan has gymmat bolsa-da, Şengün uzak möhletleýin üpjün edýän artykmaçlyklaryna üns berilmeli däldigini we bu hünärleriň diri galmalydygyny we goldanylmalydygyny aýdýar. Bu medeni mirasy goramak üçinem, ykdysady dürlüligi üpjün etmek üçinem möhümdir.

Netije we geljege garaýyş

Hünärleriň üýtgemegi jemgyýetleriň ösýän döwründe möhüm rol oýnaýar. Geljekde bu özgerişlik tehnologiki täzeliklere we sosial zerurlyklara laýyklykda dowam etdiriler diýlip garaşylýar. Ussat-şägirt gatnaşyklaryny janlandyrmak, hünär bilimini güýçlendirmek we ýaşlary bu ugurlara ugrukdyrmak geljekki hünärleriň durnuklylygyny üpjün etmekde möhüm ähmiýete eýe.

Şengüniň belleýşi ýaly, hünär bilim we iş syýasaty diňe bir Türkiýede däl, eýsem bütin dünýäde täzeden gözden geçirilmeli. Bu etapda geljekki hünärleri kemala getirmekde döwlet edaralarynyň, bilim edaralarynyň we hünär guramalarynyň bilelikdäki işi aýgytly bolar.